ZAP Arnout Hauben duikt in ‘Interview met de Geschiedenis’ in het leven van Marie Curie; op zich al een mooie documentaire, maar het is een extra laag van acteerwerk, ook van Hauben, die de feiten tot leven brengt en de verbeeldingskracht aanwakkert.
Presentator Arnout Hauben houdt een interview met de geschiedenis. Beeld VPRO
Als er in mijn omgeving oudere mensen sterven, voel ik deels ook verdriet over het wegvallen van een blik die de jaren heeft gezien. Een blik die heeft gezien hoe het heden is ontstaan. Die het heden vanaf een gezonde afstand bekijkt, en niet te dicht op de waan van de dag zit. In de zesdelige serie Interview met de Geschiedenis (NPO 2), uitgezonden door de VPRO, zit die blik.
Presentator Arnout Hauben duikt in de geschiedenis van historische figuren als Peter de Grote en Vincent van Gogh. Hauben interviewt hen op belangrijke momenten die zij in de Lage Landen doorbrachten. Geacteerd dus, maar in scènes die zijn geïnspireerd op feiten. En dat is, ook in seizoen 2, nog steeds wennen, een man in spijkerbroek die in gesprek gaat met nobelprijslaureaat Marie Curie (gespeeld door Els Dottermans) terwijl ze in allerijl aankomt bij een militair hospitaal in het West-Vlaamse Veurne. Het is wat ongemakkelijk zelfs, maar het werkt omdat Hauben intensief mee acteert.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog bracht Marie Curie revolutionaire mobiele radiologiewagens naar het slagveld, en behandelde samen met haar toen zeventienjarige dochter Irène (die later ook een Nobelprijs won) zwaargewonde soldaten. Met behulp van wetenschappers en historici duikt Hauben diep in het leven van Marie Curie: hij bezoekt haar 97-jarige kleindochter in Parijs en vindt zelfs een nog levende zoon van een soldaat die door Marie Curie behandeld is. Dat maakt op zichzelf al een mooie documentaire, maar het is die extra laag van acteerwerk die de feiten tot leven brengt, die de verbeeldingskracht aanwakkert.
In een samenleving die door crises onder druk staat, zoals de onze, is verbeeldingskracht van groot belang. Volgens de Franse filosoof Herbert Marcuse is de verbeelding het visualiseren van ‘de verzoening’ van verlangen met vervulling. Dat zijn veel v’s, maar betekent niet meer dan dat je wil dat de dingen veranderen, en dat je redelijk kunt bedenken hoe dat verlangen vervuld kan worden. Om dat vorm te geven, moeten we onze verbeeldingskracht wel kunnen stoelen op feitelijke informatie over de werkelijkheid. Over de dingen zoals ze nu zijn.
Dat daarvoor goede journalistiek en wetenschap nodig is, lijkt me duidelijk. Bij Eva (NPO 1) eerder deze woensdagavond, stond de dalende hoeveelheid feitelijke informatie die uit Gaza komt centraal. In één van de beste talkshowuitzendingen in tijden waren de hoofdredacteuren van vier belangrijke nieuwsmedia bij Jinek te gast om over „de journalistiek onder vuur” te praten: de Volkskrant, NOS, De Telegraaf en NRC. Over de ontvlambaarheid van het onderwerp, over redactionele precisie, het belang van twijfelen en de kracht van beelden.
De kwaliteit van de uitzending zat ’m in het feit dat er slechts twee onderwerpen uitgebreid behandeld werden en er werd afgesloten met muziek. Twee zware onderwerpen – eerst femicide, daarna Gaza – die op een genuanceerde manier bediscussieerd werden door experts, daarna kunst. Een antigif tegen de „lulfabrieken”, in de poëtische woorden van René van der Gijp, die talkshows ook kunnen zijn.
Later op de avond was er de aangrijpende serie Slachtofferhulp van Elena Lindemans bij BNNVARA op NPO 2, waar het ook om verbeeldingskracht ging, maar dan in de pijnlijke vorm die ontstaat wanneer de feiten ontbreken: speculatie. Want wat als een geliefde om het leven komt, maar er twijfel is over de doodsoorzaak?
Karin werd vier jaar geleden dood gevonden na het uitlaten van haar hond. Omdat de politie een misdrijf nog steeds niet kan uitsluiten, krijgen de nabestaanden nauwelijks informatie. En dus blijft er een voortdurende maalstroom van speculatie over. Logisch, toch, zegt Peter, casemanager bij Slachtofferhulp Nederland, in een poging om de weduwnaar aan zijn keukentafel gerust te stellen. „Want op het moment dat jij geen antwoord hebt op je vragen, ga je zelf antwoorden verzinnen.” Slachtofferhulp is veel meer dan troost bieden door een arm om een schouder, het is ook troost door informatie te brengen, feiten. Die brengen namelijk rust, als het goed is.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC