Discriminatie In Nederland wordt discriminatie pas bestreden als het al te laat is, stelt de commissie. Een ‘gelijkheidsplicht’, zoals onder andere het Verenigd Koninkrijk en Ierland kennen, moet voor een ‘kantelpunt’ zorgen.
Een plaquette met de tekst van artikel 1 van de Nederlandse grondwet bij het stadskantoor van de gemeente Utrecht.
Nederland moet een wettelijke plicht invoeren die alle overheidsinstanties proactief aanspoort discriminatie tegen te gaan. Zo’n ‘gelijkheidsplicht’ is het belangrijkste advies van de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme, een groep experts die drie jaar geleden op verzoek van de Tweede Kamer werd ingesteld, in een donderdag gepubliceerd rapport.
De „pijnlijke werkelijkheid” van discriminatie is nog altijd een structureel probleem binnen en buiten de overheid, schrijft de commissie. Hoewel artikel 1 van de grondwet voorschrijft dat iedereen in gelijke gevallen gelijk behandeld moet worden, ontbreekt het volgens de commissie aan „heldere wetgeving” die overheden aanzet deze plicht in de praktijk te brengen.
Huidige regels zijn te „reactief, versnipperd en vrijblijvend”, oordeelt de commissie, die wordt voorgezeten door PvdA-politicus en -bestuurder Joyce Sylvester. Zo is wetgeving vooral gericht op discriminatie achteraf te bestrijden met klachtenprocedures. „De ervaring leert dat reactief beleid – wachten tot er iets misgaat – per definitie te laat komt, en bovendien complex en kostbaar is.” Daarnaast heeft bijvoorbeeld slechts 37 procent van de gemeenten antidiscriminatiebeleid, benadrukt de commissie.
Een gelijkheidsplicht moet ervoor zorgen dat instanties altijd rekening moeten houden met discriminatie: wetgeving, beleid en uitvoering worden dan vanaf het begin getoetst op eerlijke uitkomsten en waar nodig bijgesteld. In onder andere het Verenigd Koninkrijk en Ierland bestaat zo’n plicht al. Daar moeten overheden met onder andere „gelijkheidsgegevens” inschatten of besluitvorming bepaalde groepen benadeelt en mensen actief betrekken bij zaken die hen raken.
De commissie raadt aan om te beginnen met een „lichte variant” van een gelijkheidsplicht, gericht op „bewustwording, zelfevaluatie en stimuleren van beleid” en langzaam op te werken naar een „robuust systeem voor verantwoording en toezicht”. Op die manier, zo is de hoop, wordt „artikel 1 van de Nederlandse Grondwet een levend instrument”.
Source: NRC