Documentaire De film ‘The Coriolis Effect’ gaat over de Kaapverdische eilanden en de orkanen die hier ontstaan. Een ontroerende, poëtische natuurdocu over overleven voor mens en dier in een barre wereld van storm, droogte en daarna overvloedige regenval.
Zeeschildpadjes in ‘The Coriolis Effect’.
Het begint raadselachtig: water spoelt over zwarte stenen, van dichtbij gefilmd in een zeer lang shot. Dan zien we in close-up een patroon van gelige vlekken. Het lijkt een kunstwerk. Vervolgens neemt de camera afstand: het blijkt het schild van een zeeschildpad. Boven het water breekt een storm los en onder de golven zien we de gevolgen daarvan, een onderwaterstorm. Een orkaan woedt over de zeebodem. Schildpadden zweven doelloos door het water.
The Coriolis Effect. Regie: Petr Lom. ZINdoc.
De documentaire The Coriolis Effect van het filmersechtpaar Petr Lom (regie) en Corinne van Egeraat (productie), uitgebracht door ZINdoc, is een verstilde, meditatieve vertelling over zee, wind, orkanen, golven, droogte en overleven door mens en dier. Er verschijnt een man in beeld die een gitaar tegen zijn oor houdt. Het is de wind die de snaren bespeelt en het instrument laat klinken. Een stem zegt: „In deze archipel, aan alle zijden begrensd door de zee, zijn de wind en de wolken de eeuwige reizigers.” Maar niet alleen de wind en de wolken zijn als reizigers, ook de mensen zelf zijn „passagiers” in dit „land van de wind”.
Over het zand langs de kust lopen geheimzinnige sporen, alsof er een terreinwagen reed. Ze blijken afkomstig van de vrouwtjes van zeeschildpadden die er hun eieren leggen. In een snelle montage zoomt de film uit op meteorologische weerbeelden, waarop orkanen met kracht 4 staan afgebeeld en hoe die zich ontwikkelen.
Nu weet de kijker waar we zijn, op de Kaapverdische eilanden, gelegen op 600 kilometer uit de westkust van Afrika. De eilanden heten ook wel de bakermat van orkanen, hier ontstaan de tropische stormen die met 240 km per uur voortrazen en rondtollen met de snelheid „van een grammofoonplaat”. Die ontwikkeling heeft te maken met het Coriolis-effect, een natuurkundige wet uit 1835, genoemd naar de gelijknamige Franse wetenschapper. Een sleutelmoment is de uitleg die de Kaapverdische muzikant en dichter Vasco Martins – de man van de windgitaar – geeft van dit effect. Hij tekent de werking ervan in het zand. Het heeft te maken met de rotatie van de aarde en het daardoor ontstane onvoorspelbare gedrag (declinatie) van orkanen.
Geleidelijk komt in deze poëtische natuurdocumentaire alles samen: orkanen, storm, droogte door de wind en vooral de bewoners als redders van zeeschildpadden. Ze maken de stranden schoon van afval zodat de dieren niet in netten verstrikt raken. Overleven voor mens en dier in een barre wereld van storm en droogte, en vervolgens overvloedige regenval, is de kern van deze onweerstaanbare natuurfilm. De regie onthoudt zich van elk commentaar, er zijn alleen de beelden en soms een flard tekst. Dat is voldoende. Indrukwekkend is het slot: een pas uit het ei gekropen zeeschildpadje zwemt dapper de onmetelijke oceaan in. Het is diep ontroerend.
Source: NRC