Cultuur op komst Van de mannen van Michelangelo tot de debuutplaat van Charlotte de Witte. Waar kunnen we naar uitkijken in het komende culturele jaar? De cultuurredacteuren van NRC gidsen je door het aanbod van het najaar van 2025.
Jacob Lawrence, ‘Northbound’ (1962)
Een andere weergave op Amerikaans heldendom: dat is kort samengevat het werk van Jacob Lawrence (1917-2000). Schitterend is zijn werk The Great Migration waarmee hij in 1941 doorbrak. Op zestig panelen gaf hij de verhuizing van de zwarte bevolking vanuit het Zuiden van de VS naar het Noorden weer. Hetzelfde geldt voor zijn serie War, waarin hij de ervaring vastlegde van zijn diensttijd bij de US Coast Guard, waar hij werkte als war artist. „Ik heb geprobeerd de essentie van oorlog vast te leggen. Om dit te doen probeerde ik de gevoelens en emoties weer te geven van het individu binnen de oorlog, zowel die van de soldaat als van de burger”, zei hij er zelf over. In de VS wordt Lawrence als een van de belangrijkste kunstenaars van de 20ste eeuw gezien, hier is hij ten onrechte minder bekend. Kunsthal KAdE biedt de eerste grote Europese overzichtsexpositie van zijn werk. (TJ)
Jacob Lawrence – African American Modernist is van 27 sep. t/m 4 jan. 2026 te zien in Kunsthal KAdE Amersfoort. Info: kunsthalkade.nl
Michelangelo, figuurstudie voor een ignudo in de Sixtijnse Kapel (ca. 1511)
Het perfecte lichaam als emotie: als iemand daarmee uit de voeten kon, was het wel Michelangelo. Het lichaam was bij hem mannelijk, want als hij een vrouw afbeeldde dan waren dat eigenlijk mannenlichamen met wat borsten erop geplakt. Dat zal ook de reden zijn dat het Teylers Museum zich concentreert op De mannen van Michelangelo. Daarbij komen zowel de invloed van zijn voorgangers, de klassieke oudheid als zijn anatomische kennis aan bod. Er is aandacht voor de theoretische en religieuze betekenis van het mannenlichaam, en de voorkeur van Michelangelo voor mannen. Daarnaast wordt er met de kennis van nu gereflecteerd op Michelangelo’s verbeelding van de man: van queer tot katholiek en van feminist tot personal trainer. (TJ)
De mannen van Michelangelo is van 15 okt. t/m 25 jan. 2026 te zien in Teylers Museum, Haarlem. Info: teylersmuseum.nl
Uzo Egonu, ‘Women in Grief’ (1968)
Toon me uw kunstwerken, dan zeg ik hoe uw beschaving ervoor staat. Dat is een open deur, maar toch houdbaar voor Nigerian Modernism in Tate Modern. Kunstwerken die gemaakt werden vanaf de jaren veertig van de vorige eeuw toen de roep om het einde van het Brits kolonialisme steeds luider werd, de overgang naar onafhankelijkheid in 1960, de Biafra-oorlog en de ontwikkelingen daarna staan hier centraal. Het gaat daarbij zowel om kunstenaars die vanuit Europa naar hun land keken als om de kunstenaars die in Nigeria zelf zijn opgeleid of werkten, met grote namen als Ben Enwonwu, El Anatsui en Uzo Egonu. En wie dan toch in Tate Modern is, kan meteen kijken naar de installatie van Samí-kunstenaar Máre Ánne Sara – zij vertegenwoordigde in 2022 het Samí-paviljoen op de Biënnale in Venetië – vanaf 14 oktober in de enorme hal. (TJ)
Nigerian Modernism is te zien van 8 okt. t/m 10 mei 2026 in Tate Modern, Londen. Info: tate.org.uk
Ayşen Kaptanoğlu, The Cruelest Month, 2020 Tweeluik, acryl op doek, 40×80 cm, collectie kunstenaar.
‘Het geheugen laat los als er geen onthoud-haakjes zijn.’ Het is een zin die Hanne Hagenaars in het boek Missen als een ronde vorm (2023) schreef. Hierin verzamelde ze rouwkunst in woord en beeld, als houvast om de dood van haar eigen jong gestorven moeder te verwerken. Samen met Hagenaars koos het Stedelijk Museum Schiedam werk van ruim dertig (inter)nationale kunstenaars die zich buigen over verlies en het doorleven daarna. (TJ)
Missen als een ronde vorm – De kunst van het doorleven is van 27 sep. t/m 1 maart 2026 te zien in Stedelijk Museum Schiedam. Info: stedelijkmuseumschiedam.nl
Sandra Mujinga, ‘Spectral Keepers’ (2020)
Haar spookachtige, futuristische figuren waren al te zien op onder meer de Biënnale van Venetië. De Noorse kunstenaar, dj en muzikant Sandra Mujinga (1989, Goma, Democratische Republiek Congo) transformeert dit najaar de kelderruimte van het Stedelijk Museum tot een twilightzone vol geluid, licht, spiegels en sculpturen. Met het herhalen van 55 identieke figuren toont Mujinga een strategie voor camouflage en bekritiseert ze hoe zwarte lichamen worden waargenomen. (TJ)
Sandra Mujinga: Skin to Skin is van 13 sep t/m 11 jan 2026 te zien in Stedelijk Museum Amsterdam, Info: stedelijk.nl
Kusukazu Uraguchi, Amagoya, Nishinohama Beach (1977)
Zonder zuurstoftanks duiken ama – Japanse vissersvrouwen in de regio Shima – al ruim drieduizend jaar diep de zee in op zoek naar zeeoor, pareloesters of zeewier. Vanaf het midden van de jaren vijftig besloot Kusukazu Uraguchi (1922-1988) dertig jaar van zijn leven te besteden aan het fotograferen van de ama (vrouwen van de zee) om zo een verdwijnend beroep vast te leggen. Het gaat in zijn foto’s niet alleen om het diepzeeduiken, ook om het oogsten langs de kust, het samenzijn op het strand, het leven in de amagoya – exclusief vrouwelijke enclaves – en de dagelijkse omgang met het shintoïsme. (TJ)
Kusukazu Uraguchi: Shima no Ama is van 18 okt. t/m 8 feb. 2026 te zien in Huis Marseille, Amsterdam. Info: huismarseille.nl
Hamza Halloubi, still uit installatie.
Nadat de Marokkaanse socialistische leider Mehdi Ben Barka in 1965 in zijn auto in Parijs stapte, werd er nooit meer iets van de antikolonialist en criticaster van koning Hassan II vernomen. Tot op de dag van vandaag weet niemand wat er toen is gebeurd. Volgens sommigen ligt hij begraven in het Bois de Boulogne, op de plek waar nu het particuliere museum Fondation Louis Vuitton staat. De Marokkaans-Belgische kunstenaar Hamza Halloubi (1982) toont in De Pont een nieuwe installatie rond het mysterie van de verdwenen politicus, waarbij hij in een animatiefilm de geest van Barka laat ronddwalen door het lege museumgebouw om zo zijn visie te geven op de relatie tussen kunst, macht en kapitaal. De tentoonstelling toont ook zijn allereerste speelfilm Vizor (2024). (TJ)
Hamza Halloubi: Its throat is parched with thirst, but it would not accept a single drop of water from alien hands is vanaf 13 september te zien in Museum De Pont, Tilburg. Info: depont.nl
Franco Zecchin, Palermo (1988)
The Godfather is oplichterij, stelde de Italiaanse fotograaf Letizia Battaglia ooit in NRC. In haar foto’s, die ze maakte voor onder andere de krant L’Ora, liet ze de wrede kant van de Siciliaanse maffia zien (haar foto’s zijn komend voorjaar in het Fotomuseum Den Haag te zien). Vanaf de jaren zeventig werkte vanuit Palermo voor dezelfde krant de Italiaanse sociaal-documentairefotograaf Franco Zecchin. Fotomuseum aan het Vrijthof toont in Leven op Sicilië zwart-witfoto’s die hij daar tussen 1975 en 1994 maakte. Hij legde vast hoe mensen leven in de schaduw van maffiageweld, corruptie en sociale ongelijkheid en zoomde in op moordpartijen, begrafenissen, protesten en de dagelijkse realiteit. (TJ)
Franco Zecchin: Leven op Sicilië is van 27 sep. t/m 25 jan. 2026 te zien in Fotomuseum aan het Vrijthof in Maastricht. Info: fotomuseumaanhetvrijthof.nl
‘Black Rabbit’, met Jude Law en Jason Bateman.
Jude Law (The Talented Mr. Ripley) en Jason Bateman (Ozark) spelen broers in een thrillerserie die zich afspeelt in het nachtleven van New York. Het personage van Law is eigenaar van een restaurant en een nachtclub met veel aanzien. Maar als zijn broer terugkeert, ontstaan er problemen. Bateman regisseerde ook een aantal afleveringen, iets wat hij ook voor Ozark deed. (TS)
Black Rabbit, Netflix, vanaf 18 september
Het gouden uur, seizoen 2.
Bijna drie jaar na het eerste seizoen is de Nederlandse thrillerserie over terrorisme terug. De titel verwijst naar het eerste uur na een aanslag. De serie viel op door het realistisch en rauw in beeld gebrachte geweld. Omroep AVROTROS voegde zelfs een disclaimer toe met een waarschuwing voor de expliciete beelden. Rechercheur Mardik Sardagh, een rol van Nasrdin Dchar, wordt in de nieuwe reeks zelf beschuldigd van betrokkenheid bij terreurdaden uit het vorige seizoen. Volgens het persbericht kunnen we een ‘meedogenloze klopjacht in meerdere landen’ verwachten en staat Mardik voor een duivels dilemma. Ook met Ellen Parren als AIVD-medewerker. (TS)
Het gouden uur (seizoen 2), NPO Start, vanaf 18 september
Claire Danes en Matthew Rhys in ‘The Beast in Me’.
Na acht seizoenen Homeland werkt topactrice Claire Danes weer samen met een van de makers van die serie. In The Beast in Me is Dane een schrijfster die sinds de dood van haar zoon kampt met een writer’s block. Maar dat verandert als er een nieuwe buurman (Matthew Rhys, bekend van The Americans) naast haar komt wonen. Hij werd ooit verdacht van de moord op zijn vrouw. Ook met Jonathan Banks (Breaking Bad, Better Call Saul). (TS)
The Beast in Me, Netflix, vanaf 13 november
Rhea Seehorn in ‘Pluribus’.
Over Breaking Bad en spin-off Better Call Saul gesproken: Pluribus is de langverwachte nieuwe serie van Vince Gilligan, de man achter die series (allebei behoren ze tot de seriehoogtepunten van deze eeuw). Veel is er nog niet bekend over het verhaal. Rhea Seehorn (weergaloos als Kim Wexler in Saul) speelt de hoofdrol in het sciencefictiondrama over ‘de meest ellendige persoon op aarde’ die de wereld moet redden. Apple lijkt erg blij met de serie, want een tweede seizoen is al in de maak. (TS)
Pluribus, Apple TV+, vanaf 7 november
James Norton in ‘King & Conqueror’.
Groots opgezet historisch drama over de Slag bij Hastings (1066). Hierbij nam hertog Willem I van Normandië het op tegen het leger van de Engelse koning Harold II. De slag is mede beroemd door het tapijt van Bayeux, een borduurwerk van zeventig meter lang waarop de Normandische verovering van Engeland verteld wordt. Het tapijt was dit jaar in het nieuws toen bekend werd dat het vanaf het najaar van 2026 door Frankrijk wordt uitgeleend aan het British Museum in Londen. De serie, die voornamelijk is opgenomen in IJsland, was via de lineaire tv-kijker al te volgen via de BBC en is dit najaar te streamen bij HBO Max. (TS)
King & Conqueror, HBO Max. Eerste aflevering staat online.
Julia Roberts en Andrew Garfield in ‘After the Hunt’.
De nieuwe psychologische thriller van Luca Guadagnino (Call me By Your Name) was een van de films waar het meest naar uitgekeken werd op het filmfestival van Venetië. Julia Roberts speelt de gerespecteerde en geliefde hoogleraar Alma die in de problemen komt als haar protegee (Ayo Edebiri) een aanklacht indient tegen een collega (Andrew Garfield). Alma heeft immers zelf ook een duister geheim dat ze verborgen probeert te houden. Een film vol wereldsterren, hedendaagse hete hangijzers en generatieconflicten. (SS)
After the Hunt, Luca Guadagnino, vanaf 16 oktober
‘It Was Just an Accident’ van Jafar Panahi.
Gouden Palmwinnaar It Was Just an Accident werd in het geheim opgenomen en is deels gebaseerd op Jafar Panahi’s eigen ervaringen in de gevangenis. De Iraanse regisseur werd veroordeeld tot zes jaar celstraf en een twintigjarig filmverbod wegens ‘propaganda tegen het systeem’. In zijn nieuwe film denkt een voormalige gevangene dat hij de man heeft ontmoet die hem heeft gefolterd in de gevangenis. Hij ontvoert hem, maar twijfelt plots over de identiteit van de ontvoerde. Hij roept de hulp in van een voormalige medegevangene, waardoor een debat ontstaat vol ethische vragen. Wat volgt is een komische morele vertelling met een bittere ontknoping. (SS)
It Was Just an Accident, Jafar Panahi, vanaf 6 november
Ella Øverbye in ‘Drømmer’ van Dag Johan Haugerud.
Drømmer (Dromen), het derde deel in Dag Johan Haugeruds trilogie over moderne relaties en seksualiteit, is een teder pareltje. In deze coming of age pent de 17-jarige Johanne (Ella Øverbye) haar seksuele verlangens en dromen over haar lerares Frans neer. Haar eloquent uitgeschreven tienerbegeerte maakt veel los bij de mensen om haar heen, die er hun eigen denkbeelden en ervaringen op projecteren. Drømmer won afgelopen voorjaar de Gouden Beer op het filmfestival van Berlijn. (SS)
Drømmer, Dag Johan Haugerud, vanaf 13 november
‘Zootropolis 2’ van Jared Bush en Byron Howard.
Disney’s opvolger op het hoogst originele Zootropolis (of Zootopia, zoals de originele titel luidde). Een film die knipoogde naar sciencefictionklassieker Metropolis en op een Disney- en kindermanier grote vragen stelde over discriminatie, natuur en cultuur. Zootropolis liet de kijker op slimme en geestige wijze nadenken over hoe zeer uiteenlopende wezens, met eigen nature en nurture, in harmonie kunnen samenleven. De wereld is alleen maar meer gepolariseerd sinds de release van het origineel. Dat maakt benieuwd naar deze opvolger: haalt hij hetzelfde niveau? (SS)
Zootropolis 2, Jared Bush en Byron Howard, vanaf 26 november
Renate Reinsve en Inga Ibsdotter Lilleaas in ‘Sentimental Value’ van Joachim Trier.
Zesde film van The Worst Person in the World-regisseur Joachim Trier. Sentimental Value is een delicate, intelligente en empathische film over familie, zusterschap en de kunst van elkaars beperkingen vergeven, met opnieuw een alwetende vertelstem, speelse intermezzo’s en leuke grappen. Renate Reinsve, een wereldster sinds The Worst Person, speelt de neurotische actrice Nora. Zij wordt door haar vader, sterregisseur in ruste Gustav (Stellan Skarsgard), gevraagd voor zijn nieuwe film. Als ze weigert – Gustav was er nooit voor haar, ze heeft hem niets te zeggen – ronselt hij de Amerikaanse ster Rachel Kemp (Elle Fanning). (SS)
Sentimental Value, Joachim Trier, vanaf 11 december
Borderlands 4
Wordt het toch weer wat met de satirische scifi-schietserie Borderlands? Na gameklassieker Borderlands 2 is de reeks in moeilijk vaarwater terechtgekomen, met een tegenvallend deel 3 en een catastrofaal geflopte verfilming. Toch keert maker Gearbox in september weer terug naar het dystopische, hyperkapitalistische Wilde Westen. Als schattenjager (‘Vault Hunter’) land je op de planeet Kairos, waar de atmosfeer net deels is vernietigd door een voorbijvliegende maan. Je neemt het op tegen een dictator, uiteraard weer met een bak rare en flamboyante wapens en personages aan je zijde. Grapdichtheid: vermoedelijk tien per seconde. (LM)
Borderlands 4, Gearbox Software. Voor pc, PlayStation 5, Xbox Series: 12 september. Switch 2 volgt later.
Ghost of Yotei
Weinig games wisten Japan zo schoon en gestileerd neer te zetten als Ghost of Tsushima, de grote hit van Sucker Punch uit 2020. Met Ghost of Yotei verlaat de studio zowel het tijdperk als het eiland Tsushima – 329 jaar na de gebeurtenissen van de eerste game pakt ronin (rondzwervende ridder) Etsu op de berg Yotei haar katana op om wraak te nemen op de zes mannen die haar familie doodden. Ze doet zich voor als een Japanse wraakgeest – daarom de naam. Verwacht weer prachtig wuivende grassen, zwaardgevechten en delicate muziek, maar niet veel vernieuwing. (LM)
Ghost of Yotei, Sucker Punch Productions. Voor PlayStation 5: 2 oktober.
The Outer Worlds
Dit najaar loopt over van de scifi-satires. Zo komt rollenspellenmaker Obsidian met een opvolger op The Outer Worlds. In dit universum werd Theodore Roosevelt nooit president, waardoor de Verenigde Staten nooit mededingingswetten kregen (ja, echt). Nu hebben de multinationals vrij spel, ook in de ruimte. In deel twee bezoekt de speler de rijke en afgelegen planeet Arcadia, op zoek naar de reden waarom het contact met de aarde is verbroken. Ook hier staan de multinationals elkaar weer naar het leven. De humor gaat hand in hand met de (onsubtiele) systeemkritiek en een hoofdpersonage die de speler zelf invulling kan geven. (LM)
The Outer Worlds 2, Obsidian Entertainment. Voor pc, PlayStation 5, Xbox Series: 29 oktober.
Turnstile op het Lido Festival, Londen 2025.
De heavy hypeband van deze zomer keert dit najaar terug voor haar grootste show tot nu toe in ons land, in de Afas Live in Amsterdam. En gelukkig maar, want tot dan toe konden alleen de gelukkigen die naar liefhebbersfestival Jera On Air gingen, het nieuwe materiaal van het sterke, nieuwe album Never Enough live horen. Turnstile heeft een geweldige live reputatie, waar stagedivers als een constante stroom confetti door de zaal zweven. Als dat in Afas Live lukt, zoals dat eerder in de wat kleinere zalen in Nederland ging, wordt het dé heavy show van het jaar. (PvdP)
Turnstile, 10/11, Afas Live in Amsterdam. Info: afaslive.nl
Lorde tijdens het Glastonbury Festival 2025.
Heel vaak zien we Lorde niet in ons land – nog maar drie keer eerder zagen we haar hier met haar slimme, edgy altpop. Misschien komt ze daarom meteen twee keer naar de Afas Live. De Nieuw-Zeelandse bracht eerder deze zomer haar vierde plaat Virgin uit, een bevrijdend album waarop de 28-jarige liefdesperikelen, genderthema’s en een eetstoornis van zich af zingt. Therapeutisch en gedurfd, maar ook nog gewoon catchy en melodieus. (PvdP)
Lorde, 24&25/11, Afas Live, Amsterdam. Info: afaslive.nl
Froukje en S10 tijdens Koningsdag in Breda, 2023.
Twee van de meest interessante, sprankelendste én leukste doorbraakartiesten in ons land de afgelopen tien jaar. Dat S10 en Froukje goede vriendinnen zijn weten we, en al regelmatig doken ze op elkaars albums en tracks op. Dit jaar the full monty: samen een ep én samen twee shows in de Ziggo Dome. De songs zijn geproduceerd door hitzanger Antoon, en dat hoor je. Frivool en dansbaar, in een uiterst radiovriendelijke mal waar de soms best donkerhartige zangeressen nu eens zin in hadden. (PvdP)
Froukje & S10, 1&2/11, Ziggo Dome in Amsterdam. Info: ziggodome.nl
Bob Dylan tijdens een concert in Noblesville, Indiana, in 2023.
Nee, zijn vorige show in dezelfde zaal in 2022 was niet best. „Openingsnummer ‘Watching the River Flow’ klonk stroef en onzeker, alsof een plaatselijke coverband onvoorbereid het podium op was geduwd”, schreef Jan Vollaard destijds over His Bobness. „Zo schraperig lelijk, zo onhandig atonaal heeft hij nog nooit eerder geklonken.” Maar de tachtiger komt toch terug voor twee shows en wie weet: de onvoorspelbare zanger werd onlangs nog gespot in een opnamestudio dus misschien is er nieuw werk én nieuwe energie.
Bob Dylan, 4&5/11, Afas Live in Amsterdam. Info: afaslive.nl
Blackbraid, in 2014 te zien op Soulcrusher festival in Doornroosje, Nijmegen.
Best knap hoe de mensen van Doornroosje in nog geen tien jaar tijd met Soulcrusher een festival met zo’n vaste waarde wisten neer te zetten. Jaarlijks vangen ze gegarandeerd het neusje van de heavy zalm, zoals dit jaar de band die als geen ander de scene op z’n kop zette met een nieuw album: Blood Incantation. Ook Fórn, Oranssi Pazuzu, en het knotsgekke Igorrr zijn een reden om er de oren even te laten uitblazen. En geheime tip: Darkher, ontzettend duistere maar bloedmooie folkliedjes die ook de duivel niet onberoerd kunnen laten. (PvdP)
Soulcrusher festival, 10+11/10, Doornroosje, Nijmegen. doornroosje.nl
Celeste op North Sea Jazz 2025.
We wisten best dat Celeste een bijzondere artiest was, toen ze vlak voor de coronacrisis door de BBC op een voetstuk werd geplaatst en internationaal doorbrak. Maar haar fletse concert op ESNS in Groningen begin 2020 bleef lang hangen: goeie stem, maar toch wat weinig vuur. Nou, dat kun je dus volledig vergeten. Op North Sea Jazz was ze dit jaar een absolute uitblinker. Ontwapenend, persoonlijk, ongelooflijk sterk. Een van de (vele) hoogtepunten was haar nieuwe ‘Woman of Faces’, alle reden om zeer uit te kijken naar de plaat rond die titelsong. Dit is haar jaar. (PvdP)
Celeste: Woman of Faces komt 14/11 uit bij Polydor Records.
Charlotte de Witte op Tomorrowland Brasil 2024.
De koningin van de techno is een Belg. De beats van Charlotte de Witte razen als raceautos met verduisterde ramen langs je trommelvliezen. Haar muziek is donker en dreigend, maar dansbaar. Ze was al headliner op Tomorrowland en ADE, en ook op het grote mainstream Lowlands, maar een debuutplaat is er nog niet. Afgaand op de eerste singles en wat De Witte er zelf over heeft gezegd, wordt het een persoonlijk werkje (zie ook de titel), maar met haar liefde voor de dansvloer op één.
Charlotte de Witte, het debuutalbum van Charlotte de Witte komt 7/11 uit bij haar eigen label KNTXT.
Vlnr Esperanza Denswil, Bram Suijker, Georgina Verbaan, Tim Linde en Nadia Babke in ‘Millennial | Vrede’ door Theater Oostpool”.
Een voor de grap gemaakt pacifistisch protestlied van een muzikant gaat viraal, waarna de maker wordt gebombardeerd tot de stem van zijn generatie. In een nieuwe comedy richt het duo Hulst en Tarenskeen zich op hun generatie, de millenials, én op de belofte dat er nooit meer oorlog zou komen. Nu de nationale defensie weer een aandachtspunt is, peilen zij hoe leeftijdsgenoten met de dreiging van oorlog omgaan. Hun hoofdpersoon Wesley, dance producer, vervreemdt zich met zijn nieuwe idealen van zijn vrienden en familie. Met onder anderen Georgina Verbaan en Bram Suijker. (RR)
Millennial | Vrede, door Theater Oostpool. Concept & regie Hulst & Tarenskeen. Première 25 oktober. Info: oostpool.nl
Raymonde de Kuyper en Eline van Gils in ‘Katwijk’.
De opvolger van theaterhit Who’s afraid of Oscar Wilde van Compagnie Red Yellow & Blue belooft een queer komedie te zijn over de (hetero) ouder/(queer) kind-relatie, goede bedoelingen, identiteit en mentale gezondheid. De lesbische Joosje rekent in haar roman af met haar narcistische moeder Andrea. Als de moeder dat ontdekt tijdens een weekendje weg, verandert een luxe bungalow in Katwijk in een verbaal slagveld. In zijn vorige werk wist auteur Daan van Bendegem ruzies tot hilarische hoogtes op te schroeven, dus dat schept verwachtingen. Met spel van onder meer Raymonde de Kuyper en Eline van Gils. (RR)
Katwijk, van Compagnie Red Yellow & Blue. Première 15 oktober. Info: compagnieredyellowblue.nl
‘A plastic state of mind’ van HNTjong.
Danai Gurira, de Amerikaanse actrice die beroemd werd als Michonne in zombieserie The Walking Dead en Okoye in de film Black Panther is ook een gevierd toneelauteur. Ze schreef dit indringende toneelstuk over vier tienermeisjes en een vrouw die tijdens de Liberiaanse burgeroorlog gevangen zijn genomen door rebellenleiders. Bij HNTjong bewerkt het jonge talent Gavin-Viano het stuk tot muziektheater en een ode aan de kracht van de zwarte vrouw. Onder de vijf actrices onder meer musicalster Nyassa Alberta (van Tina Turner de musical). (RR)
A plastic state of mind, door HNTjong, Gavin-Viano. Première 8 november. Info: hnt.nl
Frédérique Spigt en Sanne Wallis de Vries: In Natura
Rocker Frédérique Spigt en cabaretière Sanne Wallis de Vries vormen een opmerkelijk gelegenheidsduo en kondigen een avond aan met humor, muziek en reflectie op het leven. Met twee van zulke eigenzinnige persoonlijkheden op het podium moet dat wel goed komen. Wallis de Vries maakte zeven ijzersterke cabaretprogramma’s en floreert ook als actrice. Spigt zingt en schrijft al een bloeiende carrière lang. In deze samenwerking gaan de twee vriendinnen botsen en weer in harmonie komen. (RR)
Spigt & Wallis de Vries: In natura. Première 9 oktober. Info: frederiquespigt.nl
‘Korthals in stukken’ van Louise Korthals.
Ze was lang weg, maar zes jaar na het winnen van de Poelifinario in de categorie ‘engagement’ voor haar derde cabaretprogramma is Louise Korthals dan eindelijk weer terug in de theaters. En dat is goed nieuws, want ze imponeerde als jonge maakster met haar gloedvolle liedjes en geraffineerde verhalen. In haar nieuwe programma gaat ze, naar eigen zeggen, „op reïntegratietournee”, om „te reïntegreren met zichzelf en met de wereld”. En om te kijken of er nog wat te redden valt, in deze ode aan het onaffe. (RR)
Louise Korthals: Korthals in stukken. Première 28 november. Info: louisekorthals.nl
Campagnebeeld ‘Praktische bezwaren’ van Kiki Schippers.
De altijd rebelse en tegendraadse Kiki Schippers stelt de vraag wat je idealen je waard zijn en wat je er dus voor wil opofferen. De antwoorden giet ze in protestliedjes, in warme en in boze liedjes. Het wordt een politiek programma in de lijn van wat ze bij Spijkers met Koppen doet, kondigt ze aan, over politieke keuzes. (RR)
Kiki Schippers: Praktische bezwaren. Première 1 november. Info: kikischippers.nl
‘Grond’, een musical over rouw.
Het vernieuwende musicalgezelschap Nanoek komt met een musical over rouw. De moeder van de jonge Ally overlijdt plots en ze moet opnieuw haar plaats in de wereld bepalen. Ze klampt zich vast aan een begrafenisondernemer die haar de weg wijst in een postmortale droomwereld. De praktische kant van de dood biedt troost, maar met haar gemis kan ze nergens terecht. Artistiek directeur Anouk Beugels, die Grond ook regisseert, baseert het stuk op haar ervaringen bij het overlijden van haar vader. (RR)
Grond, van Nanoek. Première 17 oktober. Info: nanoek.nl
‘Stoornis of my Life’, met onder anderen Alex Klaasen (midden).
Multitalent Alex Klaasen schrijft de tekst en de liedjes van deze musicalcomedy „die niet over autisme gaat”. Hij speelt zelf Jasper, wiens leven volgens vaste regelmaat verloopt, tot zijn moeder overlijdt en zijn broer het organiseren van zijn leven op zich neemt. Met onder meer Jim Bakkum en Soy Kroon, en Kim-Lian van der Meij en Noortje Herlaar in alternerende rollen. (RR)
Stoornis of my life, door Alex Klaasen. Première 17 november. Info: stoornisofmylife.nl
Met The Dog Days Are Over beleefde de Belgische choreograaf Jan Martens in 2014 zijn internationale doorbraak. Op zoek naar de mens achter de danser, het professionele masker dat de naar perfectie strevende danser op het toneel draagt, maakte hij een uitputtende choreografie van een eindeloze reeks sprongen, mathematisch en ritmisch, versnellend en vertragend, verplaatsend en sur place. Behalve ‘het ware gezicht’ van de danser, legt de choreografie ook vragen bloot over de verhouding tussen publiek en podium, tussen de achteroverleunende toeschouwer en de ‘lijdende’ danser. (FvdW)
Brel en De Keersmaker: de combinatie van die namen alleen al is genoeg om de nieuwsgierigheid te wekken. Hoe zou de Vlaamse Anne Teresa De Keersmaeker, wier werk vaak een sterk cerebrale inslag heeft, de intens emotionele chansons van haar landgenoot Jacques Brel belichamen? Hoe vertaalt zij ook zijn fysieke vertolking?
The Dog Days Are Over 2.0 van Jan Martens/Grip, 24 en 25 september, festival Feeling Curious. Info: theaterrotterdam.nl
In Brel toont de inmiddels 65-jarige De Keersmaeker zich van een opmerkelijk emotionele en kwetsbare kant. Al was het maar omdat ze dit avontuur is aangegaan met de 24-jarige Solal Mariotte, van huis uit breakdancer en tegenwoordig lid van De Keersmaekers gezelschap Rosas. Haar pure présence contrasteert spannend met zijn bruisende virtuositeit. (FvdW)
Brel door Rosas/Anne Teresa De Keersmaeker & Solal Mariotte, Amsterdam, 8 en 9 november. Info: ita.nl
Interdisciplinaire installatie ‘Nightwater’ van componist en regisseur Thanasis Deligiannis.
Een (op papier) bijzondere en veelbelovende installatie in het Muziekgebouw in Amsterdam: Nightwater is een interdisciplinaire installatie die componist en regisseur Thanasis Deligiannis baseerde op een Griekse irrigatiemachine. Daarbinnen speelt hij met live muziek (van onder andere Ensemble Klang), veldopnames, megafoons en video’s, om de verhouding tussen de stad en het platteland te onderzoeken. Nightwater borduurt voort op Deligiannis’ werk voor het Griekse paviljoen van de Biënnale van Venetië in 2024. (RG)
Nightwater: 12 en 13 september. Info: muziekgebouw.nl
Fluitiste Lucie Horsch.
Een nieuw blokfluitconcert, wanneer zie je dat nou nog op een poster staan. Componist Lotta Wennäkoski schreef al weleens eerder compactere blokfluitmuziek die onze (hedendaagse) lievelingsblokfluitist Lucie Horsch in première mocht brengen, maar Het Concertgebouworkest gaf Wennäkoski nu opdracht voor een compleet soloconcert voor Horsch: Vents et lyres (‘blazers en strijkers’). Maxim Emelyanychev dirigeert het natuurlijk in het Concertgebouw in Amsterdam, maar, sympathiek: dit concert klinkt ook een keer in Heerlen. Ook klinkt de eerste suite uit Griegs Peer Gynt en – ja hoor, daar is-ie weer – Tsjaikovski’s Zesde symfonie ‘Pathétique’. (RG)
KCO met Lucie Horsch: 15, 17 oktober (Amsterdam) en 18 oktober (Heerlen). Info: kco.nl en plt.nl
Campagnebeeld voor ‘De maagd van Orléans’ bij DNO.
Muziek van Tsjaikovski die je dan weer bijna nooit hoort: De maagd van Orléans. De Nationale Opera zet die opera over Jeanne d’Arc en haar liefde voor de vijand, ridder Lionel, in november op het toneel. Sopraan Elena Stikhina kennen we nog van Madama Butterfly (2019) en Suor Angelica (2024). Het werk van regisseur Dmitri Tcherniakov bij DNO herinner je je misschien nog van Prins Igor in 2017.
Het is de eerste nieuwe productie die dit seizoen bij De Nationale Opera te zien is. Tot die tijd kun je naar Puccini’s Tosca en Steef de Jongs en Paulien Cornelisses Operetta Land. Allebei enorme aanraders, maar ook allebei nog erg vers in het geheugen. (RG)
Tsjaikovski’s De maagd van Orléans bij DNO. 12 november t/m 2 december. Info: dno.nl
‘Franciscus & de Sultan’ door Holland Baroque en oude muziek ensemble Constantinople.
Praten met de vijand, wie doet dat nog. We kunnen een voorbeeld nemen aan Franciscus van Assisi en Sultan Malek al-Kamil, vinden Holland Baroque en oude muziek ensemble Constantinople. In ‘Franciscus & de Sultan’ klinkt muziek geïnspireerd op de ontmoeting tussen Franciscus en Malek, die in plaats van te vechten drie dagen lang spirituele gesprekken voerden. Een concert dat het verleden muzikaal mooi aan het heden lijkt te gaan binden, met muziek van de 13de tot de 21ste eeuw. In Haarlem, Utrecht en Amsterdam. (RG)
Franciscus & de Sultan: 20-23 november. Info: hollandbaroque.com
‘Age On Stage’ van de Zweedse choreografe Charlotta Öfverholm, in Stockholm.
Als je al een 65+’er op het professionele podium ziet, dan is het bijna altijd iemand met een lange staat van dienst – zelden een ‘nieuw’ talent. Age on Stage van de Zweedse choreografe Charlotta Öfverholm verandert dat. Over de hele wereld geeft ze theaterworkshops aan ‘ouderen’ die leiden tot een muziektheatervoorstelling. Dit seizoen doet ze dat bij de Reisopera in Enschede. Elke 65+’er, met óf zonder toneelervaring, is welkom. De eindproductie wordt volgens de Reisopera een ‘rauw en meeslepend stuk’. (RG)
Age on Stage: 28, 29, 30 november in Enschede. Info: reisopera.nl
Het Noord Nederlands Orkest
Dat het Noord Nederlands Orkest heerlijke concert(project)en bedenkt en uitvoert, hebben we vaker opgeschreven. Vorig jaar nog slaagden ze in een megalomaan plan om Charles Ives gigantische Vierde symfonie uit te voeren, met een heel festival eromheen zelfs. Je zou denken dat de musici én de financiële balans daar nog van aan het uithijgen zijn, maar nee hoor: in december voert het NNO Mahlers Achtste uit. Die grote, die je zelden hoort omdat je er 400 (!) musici voor moet betalen. Het NNO doet het maar mooi weer. Antony Hermus dirigeert, dus dat komt goed. (RG)
Mahlers Achtste symfonie door NNO: 12 en 13 december in Groningen. Info: nno.nu
Source: NRC