Energiegigant Shell gaat toch geen duurzame kerosine produceren. En dat terwijl er wereldwijd binnen enkele jaren een schreeuwend tekort is. Hoe kan dat? En wat betekent het voor de verduurzaming van de luchtvaart?
is economieverslaggever en specialist luchtvaart en spoorwegen.
1. Wat is er aan de hand?
Shell kondigde in 2021 zijn eerste fabriek aan voor duurzame kerosine. Het voormalig Nederlandse bedrijf, dat is uitgegroeid tot een van de grootste energieconcerns ter wereld, wilde aan de rand van Rotterdam jaarlijks 820 duizend ton produceren. De fabriek was niet alleen ‘essentieel’ voor de verduurzaming van de luchtvaart, schreef het destijds, maar ook belangrijk om zijn eigen klimaatdoelstellingen te halen.
De bouw van de fabriek was vorig jaar al tijdelijk stilgelegd en woensdag meldde Shell definitief te stoppen met de fabriek. Het is volgens het persbericht ‘onvoldoende concurrerend’ wegens de hoge bouwkosten en de ‘marktdynamiek’. Wat dat laatste betekent, wil een Shell-woordvoerder niet toelichten.
2. Zit er dan niemand te wachten op duurzame kerosine?
Jawel, de luchtvaartsector. Het belang van duurzame kerosine, ook wel bekend als sustainable aviation fuel (SAF), is voor vliegmaatschappijen nauwelijks te overschatten. Het is de enige manier om op korte termijn de uitstoot ietwat te beperken.
En dus besloot de Europese Commissie dat vliegmaatschappijen de komende jaren fors meer SAF moeten gebruiken. Iedere luchtvaartmaatschappij die in of naar Europa vliegt, moet van Brussel het spul bijmengen. Voor dit jaar ligt de bijmengverplichting op 2 procent, dat loopt op tot 6 procent (2030) en 70 procent (2050).
Op dit moment wordt SAF nog maar mondjesmaat gebruikt, want het is twee tot drie keer zo duur als normale kerosine. Vrachtvervoerder DHL en IAG (het moederbedrijf van British Airways en Vueling) waren vorig jaar wereldwijd koploper. Het Frans-Nederlandse Air France-KLM stond op een keurige derde plek: het mengde 1,2 procent SAF bij.
3. Dus de vraag naar SAF neemt toe, maar Shell gaat niets produceren. Wat nu?
De luchtvaartsector klaagt al jaren over de hoge prijzen en geringe beschikbaarheid van SAF. En de komende jaren loopt het tekort alleen maar op, voorspelt ING-analist Rico Luman. ‘Europa heeft een duidelijke bijmengverplichtingen. Op de lange termijn neemt de vraag dus alleen maar toe.’
Dat is ook was het Finse bedrijf Neste verwacht. Het bouwde een eigen SAF-fabriek in Rotterdam, die sinds april draait. Neste verwacht dat de vraag ‘aanzienlijk zal toenemen’, zegt een woordvoerder. Daarom is het inmiddels alweer begonnen aan een uitbreiding, waardoor Rotterdam in 2027 de ‘grootste fabriek ter wereld’ moet hebben, met een productiecapaciteit van 2,7 miljoen ton per jaar. Dat is veel, maar tegelijkertijd nog lang niet genoeg: wereldwijd wordt er jaarlijks zo’n 300 miljoen ton kerosine opgestookt.
4. Wat betekent dit voor de luchtvaartsector?
Voor Air France-KLM op korte termijn weinig, schrijft een KLM-woordvoerder. ‘We hebben langlopende contracten met verschillende leveranciers, zoals Neste in Rotterdam en Singapore, DG Fuels in de VS en TotalEnergies in Frankrijk.’ Wel is het ‘spijtig dat een serieuze partij stopt met de productie van deze brandstof in Nederland’.
KLM riep de overheid eerder deze zomer op om fors te investeren in de Nederlandse SAF-productie. Volgens hoofd duurzaamheid Zita Schellekens was het voor KLM in theorie mogelijk om dan ‘17 à 20 procent SAF’ bij te mengen en toch de klimaatdoelen van 2030 te halen, iets wat nu buiten bereik ligt.
Ook de Rotterdamse wethouder Robert Simons (Leefbaar Rotterdam) deed woensdag nog eens een oproep aan de politiek. Hij stelde dat de havenstad, die nu een knooppunt is voor de petrochemische industrie, klaar is voor de ‘duurzame vooruitgang’. Rotterdam dreigt nu echter ‘zonder daadkrachtig nationaal beleid’ de boot te missen.
Demissionair klimaatminister Sophie Hermans (VVD) wilde daar niet al te veel op ingaan. Ze noemde het ‘natuurlijk een tegenvaller’ dat Shell stopt met de bouw van de SAF-fabriek. ‘Door dit besluit zijn we als Nederland naar verwachting nu meer aangewezen op import.’ Verder commentaar wilde ze niet geven, omdat het om een ‘een individuele investeringsbeslissing van Shell’ gaat.
Shell is niet het enige energieconcern dat investeringen in duurzame kerosine stopzet of uitstelt. Of ook Brussel een rol moet spelen om de SAF-productie niet verder in gevaar te brengen of juist verder aan te jagen, kon een woordvoerder van de Europese Commissie woensdag niet zeggen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant