Drie handelsverdragen liggen ter goedkeuring op tafel bij de EU-landen en het Europees Parlement. ‘Het diversifiëren van onze handel is geen luxe, maar een noodzaak.’
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Ruim 25 jaar is er onderhandeld over het handelsakkoord tussen de EU en de Latijns-Amerikaans Mercosurlanden, maar dat maakt de nakende ondertekening ervan niet minder onvoorspelbaar en explosief. EU-landen en Europarlementariërs zetten hun hakken diep in het zand deze dagen, alsof de goedkeuring best nog eens 25 jaar mag duren. Waarmee het pas - maar dan letterlijk - een historisch besluit zou worden.
Niet als het aan de Europese Commissie ligt. Die wil de handelsdeal met Argentinië, Brazilië, Uruguay en Paraguay eind dit jaar afgerond en ingevoerd hebben. Een kwestie van economisch lijfsbehoud, meent de Commissie. Nu Amerika een steeds grilliger handelspartner is, moet de EU dringend op zoek naar betrouwbaardere afzetmarkten en aanvoerlijnen. ‘Dit gaat over onze toekomstige banen en welvaart’, zei Commissaris Maros Sefcovic (Handel) woensdag bij de presentatie van het handelsakkoord.
De Commissie heeft hoge verwachtingen van de Mercosurdeal - de grootste handelsdeal van de EU ooit - omdat de vier betrokken landen tot nog toe forse importtarieven hanteren voor Europese goederen. Het akkoord verlaagt die heffingen, waardoor de totale export van de EU naar de Mercosurlanden moet stijgen met bijna 40 procent. De grootste winnaar is de Europese landbouwsector, waarvan de export zelfs met 50 procent kan stijgen. Het wegvallen van de heffingen scheelt Europese exporteurs 4 miljard euro per jaar.
Hoewel economisch onweerlegbaar een voordelige deal voor de EU, is de weerstand onder de EU-landen groot. Frankrijk, Polen, Oostenrijk maar ook Nederland wilden er tot nog toe niets van weten. De Tweede Kamer maakte dat in december vorig jaar nogmaals duidelijk (‘niet ondertekenen’), toen de ontwerptekst van het akkoord bekend werd. Deze landen vrezen vooral voor hun veehouders: die zouden worden weggeconcurreerd door de import van goedkoper kwaliteitsrundvlees uit Brazilië en Argentinië.
De Commissie heeft geluisterd naar de kritiek en kwam woensdag met een serie noodremmen en garanties voor de Europese veehouders. Zo is de import van rundvlees uit de Mercosur onder het verlaagde tarief gemaximeerd op 99 duizend ton: 1,5 procent van de totale rundvleesconsumptie in de EU. ‘Twee steaks per burger per jaar’, aldus een Commissie-ambtenaar. De invoer van kip is beperkt tot maximaal 1,3 procent van de kipconsumptie.
Mocht desondanks de invoer van vlees of kip in een EU-land plotsklaps snel stijgen of de prijs dalen (door meer import), dan grijpt de Commissie in en worden de importheffingen weer ingevoerd. Ook staat er een pot geld klaar (6,3 miljard euro) voor eventuele compensatie van de veehouders.
Polen liet weten dat ondanks de garanties zijn ‘nee’ niet verandert. Parijs zei de maatregelen te bestuderen. De Commissie heeft afgelopen tijd intensief overlegd met Frankrijk en hoopt het land over de streep te trekken. Daarmee zou de vereiste ruime meerderheid bij de lidstaten verzekerd zijn.
In het Europees Parlement - dat eveneens moet instemmen met de handelsdeal - lijkt het verkrijgen van de vereiste meerderheid minder problematisch. De Groenen zijn tegen, zij vinden het akkoord ‘niet duurzaam en een ramp voor onze planeet en gezondheid’, aldus de Vlaamse Groene Europarlementariër Sara Matthieu. Ze noemt de waarborgen in het akkoord om dit te voorkomen ‘loze beloften’. Veel andere partijen in het parlement zijn positief over de Mercosurdeal, net als over het nieuwe handelsverdrag met Mexico dat eveneens moet worden goedgekeurd.
Precies andersom ligt de verhouding bij de handelsdeal tussen de EU en de VS. De meeste lidstaten accepteren (zij het met tegenzin) de afspraken uit augustus tussen president Donald Trump en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Niet prettig, die 15 procent importheffing, maar het alternatief was een totale handelsoorlog. Het Europees Parlement daarentegen loopt vooralsnog te hoop tegen de EU-VS-deal, met de sociaaldemocraten en Groenen voorop.
De Commissie voorziet ‘zware discussies’ komende maanden, zowel over de deal met Mercosur als met de VS. ‘De politieke invloed van de boerenlobby staat in geen verhouding tot haar economisch belang’, merkt een betrokken EU-ambtenaar op.
Volgens de Commissie schoffeert de EU de Mercosurlanden als ze - na 25 jaar onderhandelen - alsnog de deal afblaast. Het zou de relaties verzuren, helemaal met Brazilië (momenteel Mercosurvoorzitter) dat kampt met hoge importheffingen van een boze Trump en rekent op steun van de EU.
Sefcovic wees woensdag op het geopolitieke belang van handelsverdragen. ‘Dit gaat om veel meer dan om hoeveelheden goederen en diensten. Het diversifiëren van onze handel is geen luxe, maar een noodzaak’, aldus Sefcovic. De afhankelijkheid van China en VS verzwakt de positie van de EU. De Europese regeringsleiders pleiten al lange tijd voor meer economische slagkracht door versterking van de Europese soevereiniteit.
Dat vergt echter jaren. Het nu opblazen van de afspraken met de VS zou volgens Sefcovic dan ook van weinig wijsheid getuigen. ‘De handelsoorlog die dan ontstaat, speelt Rusland en China in de kaart. Is dat wat het parlement wil?’.
De Commissie zegt ‘vertrouwen’ te hebben dat zowel de lidstaten als het parlement uiteindelijk in de plooi vallen. Temeer omdat er volgens Brussel geen andere optie is dan handelsverdragen. De vrijhandel van weleer onder de WTO-regels is door Trump tot iets uit een gekoesterd verleden gemaakt.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant