Gaza Het Israëlische leger en het kabinet van premier Netanyahu ruziën over de invasie van Gaza-Stad. Niet om het lot van de Palestijnse inwoners, maar om de gijzelaars. Intussen circuleert in Washington een omstreden plan voor de toekomst van Gaza.
Palestijnen uit het noorden van de Gazastrook vluchten dinsdag met bezittingen naar een ontheemdenkamp ten westen van Gaza-Stad.
Het Israëlische kabinet kwam afgelopen zondag bijeen in een geheime, ondergrondse bunker. Dat deed het uit angst voor represailles van de Houthi’s, de Jemenitische rebellengroepering waarvan Israël in de week ervoor de premier geliquideerd had. Maar dat was niet waarom de temperatuur in de bunker aardig opliep; volgens Israëlische media ontaardde de vergadering in een schreeuwpartij over Gaza.
Er bestaat grote onenigheid tussen het kabinet en het leger over de invasie van Gaza-Stad. Legerchef Eyal Zamir, een hardliner die in maart van dit jaar door premier Benjamin Netanyahu werd aangesteld, heeft de afgelopen weken herhaaldelijk tegen die operatie gewaarschuwd. Volgens hem is het belegeren van de grootste stad in de Gazastrook uit militair oogpunt nutteloos. En daarbij brengt het volgens hem de resterende gijzelaars – er zouden er nog zo’n twintig in leven zijn – in gevaar.
Dat is niet wat het kabinet wilde horen. De radicaal-rechtse minister Orit Strock (Nederzettingen en Nationale Missies), van de partij van Bezalel Smotrich, citeerde in Zamirs bijzijn Bijbelboek Deuteronomium 20:8 – „Wie echter bang is, mag naar huis terugkeren, anders zal de moed van zijn broeders ook verzwakken door de zijne.” Zamir is, kortom, een lafaard.
De Israëlische legerchef Eyal Zamir in april 2018. Foto Thomas Coex / AFP
De bijbelse opmerking van Strock past in een patroon dat de afgelopen maanden steeds zichtbaarder is geworden. Waar Zamir net als een groot deel van de Israëlische samenleving vooral de gijzelaars vrij wil krijgen, lijkt het kabinet daar amper nog in geïnteresseerd. Dit blijkt ook uit het uitblijven van een akkoord over een staakt-het-vuren. Premier Netanyahu had zelf een getrapte vrijlating van gijzelaars voorgesteld, maar nu Hamas daarmee akkoord gaat, wil hij er niets meer van weten.
Die koerswijziging valt niet los te zien van het wispelturige optreden van Donald Trump. De Amerikaanse president lijkt zijn geduld met de onderhandelingen te hebben verloren en roept Israël inmiddels op om „de klus snel af te maken”. Maar ook daarvoor waarschuwt Zamir: zo snel zal de strijd in Gaza-Stad niet verlopen. De invasie is volgens hem een „dodelijke val”, waarbij er niet alleen veel soldaten zullen sneuvelen, maar ook gijzelaars. Zijn angst is dat Hamas de gijzelaars zal executeren zodra het Israëlische leger nadert.
Een intern legerrapport dat vorige week uitlekte stelt dat het Israëlische optreden tegen Hamas van de afgelopen maanden zijn kerndoelstellingen niet heeft gehaald. Hamas is niet verslagen, de gijzelaars zijn niet bevrijd, de troepen zijn uitgeput. Bovendien is de internationale steun voor Israël uitgehold – niet in de laatste plaats doordat het de bevolking van Gaza aan het uithongeren is. Legerofficieren vrezen dat er geen lessen geleerd zijn voor de nieuwe operatie in Gaza-Stad.
Intussen is de situatie voor de honderdduizenden inwoners van Gaza-Stad zeer precair. Het oosten van de stad wordt door Israël platgewalst; de bewoners verzamelen zich in het westen. Zo ook de 24-jarige arts Kholoud Jarada. In spraakberichten die zij aan NRC stuurde vertelt ze dat de straten in het westen van de stad zo druk zijn dat je er amper over straat kunt lopen. De westelijke wijken, aan de kust, staan volgens Jarada „vol met tenten”. En, zegt ze, er is geen water om te drinken, om kleren te wassen of te baden.
Eerder tijdens de Israëlische vernietigingscampagne vluchtte Jarada al met haar familie naar het zuiden. En voor die keuze staat ze opnieuw. „Onze dagelijkse gesprekken bestaan uit vragen aan onze vrienden en familieleden: wat zijn je plannen? Wat ga je doen? Heb je een plek om naartoe te gaan? Als we hier blijven, riskeren we ons leven. En als we besluiten te vertrekken, hebben we geen bestemming. We weten dat we zelfs onze essentiële spullen niet kunnen meenemen.”
Volgens Avichay Adraee, de Arabischtalige woordvoerder van het Israëlische leger, kunnen de inwoners van Gaza-Stad terecht in Al-Mawasi, het tentenkamp aan de kust in het zuiden van de strook. Maar dat is niet de ervaring van Jarada: „Het is bijna onmogelijk om zelfs maar een kamer te vinden waar je gezin kan verblijven. Je kunt zelfs geen stukje grond vinden om je tent op te zetten.”
Jarada vreest dat een vlucht uit Gaza-Stad definitief zou zijn. En daar heeft ze ook reden toe, getuige uitgelekte plannen uit Washington. Zondag berichtte The Washington Post over een toekomstplan voor Gaza dat in de regering-Trump circuleert. Het plan voorziet in de transformatie van de Gazastrook in tien jaar tot een toeristenresort en een technologische hub. Alle twee miljoen Palestijnen moeten het gebied verlaten, of ze worden opgesloten in ‘veiligheidszones’.
Ontheemdenkamp van Palestijnen uit het noorden van de Gazatrook, ten westen van Gaza-Stad. Foto Haitham Imad / EPA
Het plan, ‘Great’ (Gaza Reconstitution, Economic Acceleration and Transformation) gedoopt, werd ontwikkeld door de mensen achter de fel bekritiseerde voedseldistributeur Gaza Humanitarian Foundation. Ook de Boston Consulting Group was erbij betrokken, net als de Britse oud-premier Tony Blair. De Europese Unie, de Verenigde Naties en Arabische landen hebben het plan als oorlogsmisdaad veroordeeld.
Legerchef Zamir heeft gezegd dat hij, ondanks zijn bezwaren, de wensen van het kabinet zal uitvoeren. Intussen lopen radicaal-rechtse Israëlische politici, onder wie minister Strock, zich warm om Israëlische nederzettingen in het gebied te vestigen. Als ze overigens twee bijbelverzen verder had gekeken, Deuteronomium 20:10, had ze gelezen: „Voordat u een stad aanvalt, moet u eerst een vredesregeling aanbieden.”
Wat kunnen we verwachten van weer vier jaar Trump?
Source: NRC