Wapenexport De wapenexport naar Israël is een politiek en juridisch twistpunt. De Palestijnse mensenrechtenorganisatie Al-Haq en negen andere NGO’s voeren een zaak tegen de Nederlandse staat om een wapen- en handelsembargo af te dwingen.
Een Israëlische F-35 boven Libanon.
Nederland voert geen wapens meer uit naar Israël – behalve als het gaat om onderdelen die worden gebruikt voor zelfverdediging, zoals het luchtafweersysteem Iron Dome. Dat stelde landsadvocaat Reimer Veldhuis vandaag in het hoger beroep van een kort geding dat een tiental Palestijnse en Nederlandse organisaties heeft aangespannen tegen de Nederlandse staat.
Zo worden alle aanvragen voor export van militaire goederen geweigerd, tenzij ze expliciet bedoeld zijn voor zelfverdediging, aldus Veldhuis. Ook zijn een aantal eerder verleende vergunningen, zoals voor luiken en deuren van Israëlische korvetten (een klein type fregat), inmiddels alsnog ingetrokken. Vergunningen die wél zijn goedgekeurd, zoals voor vleugelonderdelen voor F-16 gevechtsvliegtuigen, zijn bedoeld voor onderhoud of productie van goederen die daarna weer terugkomen naar Nederland. „Nederland levert geen F-16-onderdelen aan de Israëlische krijgsmacht”, zei Veldhuis vanochtend tijdens de zitting in het Gerechtshof in Den Haag.
De wapenexport naar Israël is al langer een politiek en juridisch twistpunt, vanwege het buitensporige geweld tegen de Palestijnse bevolking in Gaza. Twee weken geleiden eiste voormalig demissionair minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) in het kabinet een algeheel wapenembargo (met uitzondering van onderdelen voor de Iron Dome) in reactie op de beslissing van het kabinet-Netanyahu om Gaza-Stad in te nemen en om een bouwvergunning af te geven voor illegale nederzettingen die de Palestijnse Westelijke Jordaanoever in tweeën zou splitsen. Daardoor wordt een tweestatenoplossing onmogelijk. Coalitiepartijen VVD en BBB blokkeerden dit, en wilden evenmin een Nederlands handelsembargo voor de Israëlische nederzettingen – waarop Veldkamp en de andere NSC-bewindslieden opstapten.
In 2024 verbood het Haagse Gerechtshof de doorvoer van onderdelen voor Israëlische F-35’s vanuit Nederland, vanwege het risico dat deze zouden worden gebruikt bij schendingen van het humanitair oorlogsrecht – een uitspraak waartegen de staat in cassatie is gegaan.
Een wapen- en handelsembargo, dat is ook de inzet van de zaak van de Palestijnse mensenrechtenorganisatie Al-Haq en negen andere NGO’s tegen de Nederlandse staat. De organisaties willen dat alle wapenexport naar Israël wordt verboden. Eind 2024 oordeelde de Haagse rechtbank dat Nederland in principe wapens mag blijven exporteren. Sindsdien heeft het kabinet de wapenexport echter duidelijk beperkt. Zo werd Israël uitgesloten van algemene vergunningen en moet er voor elke zending een aparte vergunning worden aangevraagd. Uit de laatste rapportage van het kabinet blijkt dat het afgelopen jaar zeven aanvragen werden afgewezen. Advocaat Christiaan Alberdingk Thijm stelt namens Al-Haq dat er desondanks nog steeds een groot risico bestaat dat onderdelen die wél worden geleverd (zoals nachtzichtapparatuur) alsnog worden ingezet in operaties in Gaza. Advocaat Veldhuis bestreed dit namens de staat: de infraroodapparatuur zou worden gebruikt voor de controle van computerchips.
Beide partijen bestreden elkaar ook fel over maatregelen tegen de illegale nederzettingen op Palestijns gebied. Volgens landsadvocaat Reimer Veldhuis is het ‘ontmoedigingsbeleid’ waarbij bedrijven worden aangesproken op hun activiteiten in bezet gebied, zeer succesvol, aangezien er maar drie Nederlandse bedrijven zijn opgenomen op een zwarte lijst van de VN (waaronder Booking.com). Advocaat Alberdingk Thijm stelde namens Al-Haq cum suis echter dat het ontmoedigingsbeleid in de praktijk niets voorstelt. Hij hekelde de politieke besluiteloosheid van het kabinet, in het licht van de zich steeds scherper aftekenende genocide in Gaza.
Tijdens een Kamerdebat over het opstappen van NSC uit het demissionaire kabinet stemde een Kamermeerderheid vorige week tegen moties voor een handelsembargo tegen de nederzettingen. Sinds de start van het offensief tegen Gaza-Stad heeft Nederland nog geen enkele concrete maatregel genomen. Woensdagmiddag vergadert de Vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Handel over het wapenexportbeleid. Ook de groeiende Nederlandse wapenaankopen in Israël zal daarbij aan de orde komen.
De uitspraak is op 8 oktober.
Volg politiek Den Haag op de voet en word zelf een Haagse ingewijde
Source: NRC