De beruchte gesloten jeugdzorginstelling in Harreveld wordt weer een jeugdgevangenis. Binnen twee jaar moeten in het gebouw zeventig cellen voor minderjarige veroordeelden in gebruik worden genomen.
Hiermee hoopt minister David van Weel (Justitie, VVD) het gebrek aan jeugdgevangenisplekken op te lossen. ‘Vanwege het tekort kunnen veroordeelde jongeren nu terechtkomen in reguliere gevangenissen, en dat is onwenselijk’, aldus Van Weel. De extra capaciteit draagt volgens hem bovendien bij aan het terugdringen van het cellentekort in de reguliere gevangenissen.
De ombouw is saillant. Harreveld was eerder een jeugdgevangenis, totdat het zo’n vijftien jaar geleden werd omgebouwd tot een gesloten jeugdzorginstelling. Sindsdien verblijven er jongeren met de zwaarste problemen met een machtiging van de kinderrechter. Zij hebben bijvoorbeeld gedragsproblemen of zijn suïcidaal.
Hoewel in het gebouw dus niet-criminele jongeren zijn ondergebracht, behield het jarenlang de gure uitstraling van een jeugdgevangenis, met hoge muren, tralies en prikkeldraad. Harreveld was berucht om het bikkelharde regime. Het was een van de twee instellingen met een Zikos-afdeling, de crisisdienst van de gesloten jeugdzorg. Die afdeling werd vorig jaar gesloten na een vernietigend rapport van ervaringsdeskundige Jason Bhugwandass, die al jaren strijdt tegen de gesloten jeugdzorg.
Hij onthulde dat kinderen daar meer dan twintig uur per dag opgesloten zaten in hun kamer en nauwelijks werden behandeld. De ‘reguliere’ gesloten jeugdzorgafdeling van Harreveld bleef na de sluiting van de Zikos-afdeling wel open, al was al bekend dat die op termijn ook dicht zou moeten. Vanaf april worden er geen nieuwe jongeren meer opgenomen, omdat de hele gesloten jeugdzorg wordt afgebouwd.
Inmiddels is duidelijk hoe schadelijk het is voor kinderen om te worden opgesloten in deze grote omheinde instellingen. Na hun verblijf daar waren in de meeste gevallen hun problemen alleen maar groter geworden.
Dit werd onder meer duidelijk door getuigenissen van ervaringsdeskundigen zoals Bhugwandass. Hij belandde zelf als 16-jarige in de gesloten jeugdzorg, in een periode dat hij suïcidaal was. Van de vier instellingen waar hij verbleef, noemt hij de Zikos-afdeling in Harreveld ‘het absolute dieptepunt’. Hij kampt nog steeds met de verwerking van de trauma’s ervan. ‘Het rapport van Jason heeft ons allemaal geraakt’, zegt Van Weel. ‘Dit is ook weer een stap in de afbouw van de gesloten jeugdzorg.’
‘Goed dat de gesloten jeugdzorg in Harreveld nu helemaal sluit’, reageert Bhugwandass. ‘En ook logisch, gezien het cellentekort, om er weer een gevangenis van te maken. In mijn beleving is het dat ook altijd gebleven.’
Drie jaar geleden zijn de tralies en prikkeldraad rond Harreveld weggehaald, om de instelling een vriendelijker gezicht te geven. Maar die zullen dus waarschijnlijk weer terugkeren. Van Weel hoopt dat een groot deel van het huidige personeel van Harreveld wil blijven om in de toekomstige jeugdgevangenis te werken.
Er hoeft volgens hem niet veel verbouwd te worden; de minister verwacht dat de jeugdgevangenis binnen twee jaar opengaat. Ook wordt nog bekeken of een deel van de locatie kan worden gebruikt als een landelijke behandelplek voor jeugdhulp in een strafrechtelijk kader.
Het aantal plekken in de gesloten jeugdzorg neemt gestaag af, van ruim 1.700 in 2019 naar minder dan 800 nu. De opbouw van alternatieven voor de opvang van jongeren met zware problemen verloopt minder voortvarend. De bedoeling is dat zij in kleinschalige woonvormen een plek krijgen, waarvan de deur openstaat. Of zij krijgen 24 uur per dag begeleiding van een hulpverlener, de zogenoemde een-op-eenbegeleiding.
Dat is niet alleen heel duur voor gemeenten, die klagen over de kosten. Het is bovendien ook schadelijk voor jongeren, zo bleek eerder dit jaar uit onderzoek van de gemeente Rotterdam, omdat ze dan hun autonomie verliezen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant