Speeltijden films Uit onderzoek blijkt dat speeltijden van films steeds langer worden. Dat is ook te zien in Venetië. Voor kijkers is dat niet zo’n probleem, maar voor bioscopen wel.
Jude Law (links) als Poetin in de 156 minuten lange ‘The Wizard of the Kremlin’.
Het zou niet slecht zijn als subsidieverstrekkers een bonus gaven aan filmmakers die erin slagen hun films onder de 90 minuten te houden, grapt Mila Schlingemann, programmeur bij Eye Filmmuseum na een dag films kijken op het Lido. Wie de eerste week van de hoofdcompetitie van het filmfestival van Venetië heeft gevolgd, krijgt inderdaad het gevoel dat de negentigminutenfilm een steuntje in de rug nodig heeft. Noah Baumbachs Jay Kelly, over een filmster met een identiteitscrisis en zijn manager, tikte 132 minuten aan. Park Chan-Wooks satire No Other Choice over de buitensporige reactie op een ontslag: 139 minuten. Olivier Assayas’ The Wizard of the Kremlin stortte bijna 156 minuten lang Russische politieke geschiedenis over de kijker uit. Tijdschrift The Economist zag in 2023 na data-onderzoek al dat de gemiddelde lengte van films is toegenomen, tussen 1930 en 2022 van 81 minuten naar 107 minuten. Vooral de lengte van populaire films neemt toe, denk aan Marvel-franchisefilms als Avengers: Endgame (181 minuten). Maar de hoofdcompetitie in Venetië lijkt een bredere trend te bevestigen. Ondanks dat er dit jaar geen uitschieter als The Brutalist (215 minuten) tussen zit.
Voor de bioscoopprogrammeurs die naar Venetië afzakken om films te beoordelen, is lengte niet „het eerste” waar ze op letten, vertelt Thomas Fransman die twaalf jaar werkte als programmeur, onder meer bij Focus Filmtheater in Arnhem. „Een film van 80 minuten kan te lang voelen, bij een van drie uur kan iedere minuut raak zijn.” Zodra een film daadwerkelijk uitkomt in Nederland en ze beslissen hem te vertonen, is het wél een factor die een rol speelt in hun werk. Als programmeur bepaal je welke films draaien, op welke tijden en dagen. Zodra de releasedatum bekend is, wordt er gepuzzeld – want hoewel de inhoud, kwaliteit of commerciële potentie van een film voorop staan, wordt ook rekening gehouden met factoren als de smaak van het vaste publiek, afspraken met distributeurs, hoe laat de horeca in de bioscoop sluit.
Het liefst wil bijna iedere bioscoopbezoeker om acht uur een zaal in, stelt Fransman. Publiek houdt zelf volgens hem zelden rekening met de lengte van een film. „Bepalender is hoe laat een film begint. Hoe eerder dan zeven uur, hoe minder bezoekers er zijn én hoe later dan negen uur, hoe minder bezoekers.” Bioscopen willen het liefst twee films op een avond programmeren in iedere zaal. Met de films die dit jaar in de hoofdcompetitie zitten, moet dat nét lukken, denkt Fransman. De oplossing is iets eerder starten dan gebruikelijk en voor of na een film als No Other Choice een goede film van 80 minuten programmeren. Maar die moeten dan wel uitkomen in dezelfde periode.
Los van mogelijke programmeringsmoeilijkheden, had je als kijker bij vele competitiefilms tot nu toe het gevoel dat ze inhoudelijk erg gebaat waren geweest met inkortingen. „Het is een skill om je verhaal of boodschap over te brengen in een afgebakende lengte”, benadrukt Schlingemann. Durfde niemand tegen grote namen zeggen dat hun ‘kindjes’ overbodige momenten bevatten? Zo is George Clooney in Jay Kelly vermakelijk als melancholische variatie op zichzelf – maar na twee uur ben je wel klaar met alle Hollywoodpersonages en hun ‘opofferingen’ voor het vak.
The Economist deed geen onderzoek naar de oorzaken van de toenemende lengtes, maar wijst wel op de toegenomen invloed van regisseurs op het eindproduct. En op streamingdiensten die grote namen lokken door makers absolute vrijheid te beloven. Dat kan leiden tot bombast, blijkt bij Guillermo Del Toro’s Frankenstein (149 minuten).
Maar het festival is nog niet afgelopen. Een van de kanshebbers op de Gouden Leeuw die nog in première moet gaan is The Voice of Hind Rajab, docufictie over de vijfjarige Hind Rajab uit Gaza die stierf nadat de auto waarin ze zat onder vuur werd genomen door een Israëlische tank. Bitter actueel en korter dan anderhalf uur.
Source: NRC