Natuurramp Het gebied waar Afghanistan in de nacht van zondag op maandag door een aardbeving werd getroffen was al moeilijk bereikbaar door zware regenval die wegen weg heeft geslagen. Er zijn zeker achthonderd mensen gedood door de ramp.
Reddingswerkers, bewoners en militairen in het oosten van Afghanistan proberen mensen die gewond raakten door de aardbeving te evacueren.
Zo hard had hij zijn huis nog nooit voelen trillen. Rishad, 33, werd er in de nacht van zondag op maandag door uit zijn bed gelicht, vertelt hij „Ik ben uit bed gegaan en ben naar de binnenplaats gerend, zodat ik minder gevaar zou lopen. Eenmaal buiten hoorde ik de kinderen uit de buurt huilen, zo geschrokken waren ze.”
In zijn woonplaats Jalalabad, een grote stad in het oosten van Afghanistan, maakte hij daarna een chaotische nacht door: de zware aardbeving met een kracht van 6.0, werd gevolgd door een reeks bevingen en naschokken. Volgens schattigen van de Taliban en de Verenigde Naties vielen in de getroffen provincies Nangarhar en Kunar zeker achthonderd doden. Dat dodental zal vrijwel zeker nog oplopen. Er zijn meer dan 2.500 mensen gewond geraakt.
In de regio raakten „hele dorpen bedolven”, vertelt Rishad telefonisch aan NRC over het nieuws dat hem in de loop van ochtend ter ore kwam. De autoriteiten lieten vanuit andere delen van Afghanistan artsen en medicijnen invliegen, zo maakte Sharafat Zaman, woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid, bekend.
Defensie zette helikopters in om de getroffen gebieden te bereiken en slachtoffers te evacueren, tijdens de vluchten constateerden reddingswerkers dat meerdere plaatsen „met de grond gelijk zijn gemaakt”.
Rishad zag de helikopters over zijn huis trekken. De buitenwijken van Jalalabad liggen „maar tien, vijftien kilometer verwijderd van de eerste getroffen dorpen in Kunar, maar de hoofdwegen vanuit de stad waren geblokkeerd door puin”.
Een vrouw is met twee kinderen gevlucht vanwege de aardbeving. Foto stringer/Reuters
De aardbeving trof een bergachtig gebied. Zeker in Kunar woont de bevolking overwegend in rurale kleine dorpjes van lemen hutten. De inwoners hadden in de afgelopen dagen al te maken met zware regenval, die wegen heeft weggeslagen en de traditionele woningen zwakker maakte. Zij werden in de nacht overvallen door de natuurramp.
In de provincie Kunar die grenst aan Pakistan, zijn sinds het voorjaar ruim honderdduizend Afghanen het land binnengekomen – vluchtelingen en arbeidsmigranten die door het buurland werden uitgezet.
Maandagmiddag werden de wegen vrijgegeven. Daardoor moet voor hulpverleners makkelijker worden om in de getroffen provincies aan het werk te gaan, zegt Thamindri De Silva, directeur van de humanitaire organisatie World Vision in Afghanistan. Ngo’s zullen volgens haar „samenwerken, ook met de machthebbers, om het gebied in te gaan. Dan ontstaat pas echt een beeld van de ramp en de benodigde zorg”.
Maandag ontstonden zorgen over de behandeling van gewonde vrouwen. In Afghanistan gelden strikte regels voor de omgang tussen mannen en vrouwen; volgens de BBC is mogelijk dat vrouwen door conservatieve normen niet direct naar het ziekenhuis komen, bijvoorbeeld als zij door mannelijke famileleden moeten worden gebracht. Ook in de zorg geldt een strikte scheiding. Maar, zo stelt De Silva, „die houding komt in noodsituaties op de tweede plaats. Ik vermoed dat ook vrouwelijk zorgpersoneel toegang tot de getroffen gebieden en de slachtoffers zal krijgen. Zeker in deze acute fase.”
Zo ging het ook in oktober 2023, toen het westen van het land werd getroffen door een zware aardbeving. In de provincie Herat vielen toen volgens de Verenigde Naties zeker tweeduizend doden.
In Afghanistan zijn tientallen internationale hulporganisaties en nog veel meer lokale organisaties actief, onder meer in de gezondheidszorg. Ze hebben ook vaak vrouwen in dienst – voor wie zij proberen een uitzonderingspositie van de strenge normen proberen te bewerkstelligen, ook buiten rampenscenario’s om.
Zo behandelt verloskundige Ashma Hassanzai (22) dagelijks zwangere vrouwen vanuit een kleine kliniek in een voorstad van Jalalabad, waar zich maandagochtend „de eerste tientallen gewonden” meldden. Aan de telefoon vertelt ze : „Het verplegingscentrum heeft stevige muren, dus het was blijven staan. Maar we runnen slechts een kleine medische post, zonder voorzieningen voor spoedgevallen. De hele ochtend hebben we wonden verzorgd, gehecht en handen vastgehouden. Wie zwaarder gewond is of bijvoorbeeld een röntgenfoto nodig heeft, moeten we doorsturen.” Aardbevingsslachtoffers werden maandag vanuit zulke kleine klinieken naar het regionale ziekenhuis in Jalalabad doorgestuurd.
Een ingestort huis in Mazar Dara, in de provincie Kunar. Foto Wahidullah Kakar/AP
De Taliban-autoriteiten in Kabul vroegen maandagochtend om internationale hulp. Dat deden ze ook in 2023, toen het regime in Herat te maken had met de eerste grote ‘test’ als regering. Ditmaal zijn net als toen, zwaar materieel voor het puinruimen nodig, en experts met ervaring in aardbevingsgebied, aldus De Silva. Maandagmiddag was extra hulp toegezegd door de Afghanistan-missie van de VN en door Japan. Ook India liet weten dat humanitaire hulp naar Afghanistan is gestuurd.
Source: NRC