Huizencrisis Aan de hypotheekrenteaftrek lag een nobel ideaal ten grondslag, maar de uitwerking is een nachtmerrie geworden, stelt Jona van Loenen.
Het is eindelijk zover. Na decennia van heiligverklaring heeft de Haagse politiek de moed om het meest gehypte belastingcadeau uit de vaderlandse geschiedenis aan te pakken. GroenLinks-PvdA, D66, en nu zelfs het CDA willen dat de hypotheekrenteaftrek wordt afgeschaft.
Jona van Loenen is schrijver en econoom.
Zo hard als economen zoals ik al jarenlang roepen dat dit dé stap is die we moeten nemen, zo hard zetten huizenbezitters, ook zoals ik, nu de hakken in het zand. Er wordt gesteld dat je ‘de spelregels tijdens het spel niet kan veranderen’ en dat het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek ‘belachelijk’ is. Maar de hypotheekrenteaftrek afbouwen is niet belachelijk. Nee, het is belachelijk dat die er überhaupt is.
Wat is de hypotheekrenteaftrek in essentie? Het is een overheidsgarantie dat hoe rijker je bent, hoe meer schuld je opbouwt, en hoe duurder het huis is dat je kan kopen, hoe meer belastingvoordeel je krijgt. Wie deze rekening betaalt? Dat zijn mensen die geen eigen huis hebben en huren.
Dit jaar kost de hypotheekrenteaftrek de staat ruim 11 miljard euro. Dat is bijna twee keer zoveel als we aan aan huurtoeslag besteden. Wij denken dus dat mensen met recht op huurtoeslag ons veel belastinggeld kosten, maar de gegoede baksteenbezitter kost ons het dubbele.
De hypotheekrenteaftrek is dan ook niet de oplossing voor de huizencrisis, maar de reden waarom we daarin verkeren.
We hebben kunstmatig de vraag naar koopwoningen opgeblazen, waardoor de prijzen door het dak zijn geschoten, waardoor mensen nog meer moeten lenen, waardoor ze nog meer belastingvoordeel krijgen, waardoor de prijzen nog verder stijgen. Het is een economische vicieuze cirkel. We hebben een systeem gecreëerd waarin de overheid zowel de brandweer als de pyromaan weet te spelen: eerst de boel in de fik steken met subsidies, en dan verbaasd opkijken dat alles in lichterlaaie staat.
De waarheid die niemand wil horen: de hypotheekrente is onrechtvaardig, inefficiënt en marktverstorend. Het is dan ook niet voor niets dat weinig andere landen de hypotheekrenteaftrek kennen en dat de regeling in landen die haar hadden, zoals het Verenigd Koninkrijk, geleidelijk aan is afgeschaft.
De hypotheekrenteaftrek is een fiscaal fossiel uit een tijd dat we dachten dat alle Nederlanders huiseigenaar moesten worden. Een nobel ideaal misschien, maar de uitwerking is een nachtmerrie geworden, die ervoor heeft gezorgd dat hele generaties zijn buitengesloten van de woningmarkt. Dat zoveel mensen dit weigeren te accepteren, is ronduit fascinerend.
Maakt de politiek een fout? Dan zijn wij er altijd als de kippen bij om deze te corrigeren. Toen we erachter kwamen dat onschuldige ouders onterecht gekort waren op hun toeslagen, zouden we deze in de toeslagenaffaire compenseren. Toen we erachter kwamen dat Sywert van Lienden en zijn vrienden met hun mondkapjesdeal onterecht miljoenen van de staat hadden gekregen, deden we er alles aan om dit geld terug te krijgen. Maar krijgen woningbezitters een subsidie om een huis te kunnen kopen? Dan weigeren wij deze fout te corrigeren, en zien we het ineens als een recht.
Met de woningmarkt, de grote ongelijkmaker van onze samenleving, als hét thema voor de komende verkiezingen, moeten we onszelf niet alleen de vraag te stellen of we de hypotheekrenteaftrek moeten afschaffen, maar waarom we deze in hemelsnaam ooit hebben ingevoerd.
Source: NRC