Sad Men Collective duikt foto’s op in de ruimte tussen de geïdealiseerde kantoorversie en de alledaagse realiteit. Het zijn beelden die het surrealistische aspect van het leven in de kantoortuin omhelzen, en toont: de ware betekenis van het kantoorleven zit in de vele raadsels die het oproept.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Een gedachte die je ineens kan bespringen: dat je met de mensen op kantoor op sommige dagen meer tijd doorbrengt dan met de mensen thuis. Dat kantoor met zijn grotendeels ongeschreven regels en weggestopte emoties. Het was in precies zo’n kantoor dat twee beeldredacteuren van deze krant elkaar vonden in hun liefde voor het oneindige universum van stockfoto’s, vast onderdeel van de beeldbanken waarin ze hun dagen doorbrengen.
Allereerst. Beeldbanken zijn verzamelingen beelden (heet van de naald of historisch) die zijn door te zoeken met ‘tags’, trefwoorden die je op het juiste spoor moeten brengen. Stockfoto’s (in voorraad) zijn in principe tijdloze beelden die elke situatie in elk verhaal kunnen illustreren. Je zoekt een vrucht, of een tennisbal, of een stapel kranten, of een uitslaande brand, of een kantoorwerker. Check! Altijd op voorraad in de beeldbank, in miljoenvoud, precies tussen abstract en concreet in.
In de mysterieuze marges van de beeldbank tref je, als je maar lang genoeg ronddwaalt, foto’s waarvan niet meer is vast te stellen wat het oorspronkelijke idee was. Elki Boerdam en Io Cooman, beeldredacteuren, afgestudeerd aan kunstopleidingen in respectievelijk Amsterdam en Gent, begonnen met het aanleggen van curieuze verzamelingen rond bepaalde thema’s.
Dat leidde tot een heus collectief, Sad Men Collective, genoemd naar hun allereerste beeldverzameling, van huilende mannen, die als een mini fotomagazine (een ‘zine’, in kunstacademietaal) het leven zag. In kleine kring overigens – nooit heel ver van de kopieermachine vandaan. Check vooral hun Instagramaccount (sadmagsadmag), voor hun ‘doorlopende onderzoek in de afgrond die retro stock fotografie is’.
Elk zine van Sad Man Collective heeft een thema, soms cryptisch, soms concreet: boze vrouwen, seks, crisis en een aflevering over ‘benen’. Een van de laatste nummers draait om stockfoto’s met het thema Office (kantoor). Op de cover een ‘zakenman’ (man in driedelig pak) die in een kantoorstoel zit, vastgebonden met rode tape. ‘Red tape’ wordt in Engelstalige landen gebruikt om de last van de officiële regelgeving aan te duiden – genoemd naar het rode lint waarmee vanaf de zestiende eeuw officiële documenten werden ingebonden.
Andere foto’s die de directie van het Sad Men Collective uit de enorme verzameling kantoorfoto’s haalden, hebben wel iets weg van een puzzel: raad het bijschrift. Twee mannen met een ventilatiebuis over hun hoofd; een vrouw die midden in een woestijn kantoor houdt; een kantoorwerker die uit versnipperd papier lijkt te zijn opgetrokken; een kantoorwerker in vrije val; een kantoorwerker met een varkenskop. Er is natuurlijk de foto van de vrouw die duidelijk misnoegd kijkt als haar mannelijke collega zijn hand op haar schouder legt. Misschien beter elkaar niet aan te raken binnen kantoormuren, zal dit lesje omgangsvormen op de werkvloer uit de jaren tachtig willen vertellen.
Wie op de site van de grote stock beeldbank Shutterstock de zoekterm ‘office poses’ (kantoorposes- of houdingen) intikt, komt bij een verzameling van 369.047 foto’s waarin jonge dertigers ontspannen op bureaus zitten, breed lachend aan zoommeetingen deelnemen, met hun armen over elkaar vol zelfvertrouwen midden in een smetteloze kantoortuin staan, zonder enige zorg over hun toekomst bij het naamloze bedrijf dat uit glas, staal en optimisme lijkt te zijn opgetrokken.
Het is precies in de ruimte tussen deze geïdealiseerde kantoorversie en de alledaagse realiteit dat de foto’s op deze pagina’s zijn gevonden, onderdeel van een groeiend genre van kantoorkunst, films en series, die het surrealistische aspect van het leven in de kantoortuin omhelzen, van een klassieker als The Apartment (1960) tot aan de serie Carol & the End of the World (2023).
Neem de foto van een bureaustoel op een grijze vloerbedekking met daarnaast twee schapenpoten (bedoeld voor bij een stuk over robuuste wollen vloerbedekking?). Wie denkt daarbij niet aan de geheimzinnige afdeling met dwerggeiten in kantoorepos Severance? De ware betekenis van het kantoorleven zit in de vele raadsels die het oproept. Wie zijn die mensen met wie we onze dagen doorbrengen? De oprichters van Sad Men Collective schrijven: ‘Het is een wereld waar de maskers opgaan.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant