Maandag gaat het Oekraïense schooljaar van start met een nieuw vak: verdediging van Oekraïne. Middelbare scholieren oefenen in het klaslokaal met drones, vuurwapens en reanimatiepoppen. ‘In de huidige tijd moeten kinderen weten hoe je omgaat met een geweer.’
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Alle ogen in de klas zijn gericht op Tanja. Het 16-jarige meisje staat midden in het lokaal, met een kalasjnikov in de aanslag. Ze denkt aan haar vader, die haar heeft verteld hoe je moet schieten. Ze heeft zijn geweer een keer vastgehouden, toen hij even thuis was, voordat hij de oorlog weer inging.
Dit is anders, nu kijkt haar hele klas mee. Tanja knijpt haar linkeroog dicht, richt de groene laserstraal uit de kalasjnikov op haar doelwit en houdt haar adem in. Ze haalt de trekker over, vijf keer achter elkaar. In een geprojecteerde schietschijf op het digitale schoolbord verschijnen vijf gaten op en rondom de roos.
‘Goed gedaan’, roept de leerkracht. ‘Volgende!’
Maandag, als het Oekraïense schooljaar van start gaat, krijgen middelbare scholieren een nieuw vak: verdediging van Oekraïne. Ze worden een hele schooldag per maand getraind in het beschermen van hun land.
Tanja’s school, het College voor Computertechnologie en Economie in Kyiv, oefent alvast met het nieuwe vak. De schietles vindt plaats in een ondergronds lokaal. Daar kan de les gewoon doorgaan als de sirenes voor Russische bombardementen weer gaan loeien. In de kasten tegen de muren liggen gasmaskers, handgranaten en modellen van Russische antipersoneelsmijnen.
‘In de huidige tijd moeten kinderen weten hoe je omgaat met een geweer’, zegt Andri Ponomarenko, de leerkracht in het lokaal. Hij ging het onderwijs in als docent informatica, nu doceert hij ook landsverdediging. Zijn ervaring als officier in het leger in 2014, het eerste jaar van de Russische invasie, maakte hem geschikt.
Hij wil benadrukken dat zijn vak anders is dan het militair-patriottische onderwijs uit de Sovjet-Unie, dat de basis vormde voor eerdere schoolvakken landsverdediging in Oekraïne. Verdediging van Oekraïne is moderner, zegt Ponomarenko. Minder theorie, meer praktijk. Niet alleen jongens, ook meisjes. En geen onzinnige oefeningen. ‘Marcheren is niet meer zo belangrijk. Nu krijgen kinderen dronetraining.’
Leerlingen letten beter op dan bij andere lessen, zegt hij. ‘Ze zien schieten niet als een spelletje.’
Kinderen in Oekraïne groeien op tussen militair materieel. Ook de 16-jarige Ilja, die net als de andere leerlingen niet met achternaam in de krant wil, kreeg van zijn vader al eens een wapen van het front in de hand gedrukt. Een Makarov-pistool. Nu staat hij met een kalasjnikov in de klas.
Hij vindt het ‘nuttig’ om te leren schieten, zegt hij, maar hoopt achter een computer in de cyberveiligheid te belanden, in plaats van achter een vuurwapen in de loopgraven.
Wie niet wil meedoen aan de schietles, moet dat zelf aangeven. ‘Aan het begin van de les vraag ik of er leerlingen zijn die om religieuze of andere reden geen wapen willen vasthouden’, zegt Ponomarenko. Volgens hem gaan er zelden handen de lucht in.
Het nieuwe vak is breder dan schietoefeningen. Kinderen leren vliegen met first person view-drones, die op het slagveld de artillerie hebben ingehaald als de dodelijkste wapens in deze oorlog. Hoe en waar leg je een loopgraaf aan met al die gewapende drones in de lucht? Hoe verdedig je jezelf tegen Russische aanvallen met gifgas? Hoe red je iemand die gewond is geraakt door rondvliegende stukjes metaal uit een explosief?
Die kennis kan ook ver achter het front van pas komen. In de nacht van woensdag op donderdag voerde het Russische leger weer een zware aanval met drones en raketten uit op Kyiv. Zeker 23 mensen kwamen om, van wie vier kinderen.
‘Ik word elke nacht wakker van de drones’, zegt Ivan (16). ‘Laatst is er in onze wijk een half flatgebouw weggevaagd.’ Vandaar dat hij goed oplet tijdens een les over medische hulpverlening. Samen met een klasgenoot reanimeert hij een pop, een klus die ze aan het zweten brengt. Anderen oefenen gewondenvervoer met brancards.
‘Je blijft kalmer als je weet wat je moet doen bij een luchtaanval’, zegt EHBO-docent Andri Goedzenko. Als arts in een ziekenhuis in Kyiv weet hij hoe moeilijk het soms is om kalm te blijven onder de Russische rakettenregens. ‘Voor de invasie behandelde ik slachtoffers van ongelukken, nu zwaargewonden van raketinslagen. Het voelt anders.’
Het is niet moeilijk om Oekraïense kinderen te overtuigen van het nut van les over reanimatie en het stelpen van diepe wonden. Op de datsja van Bohdan viel al eens een onderdeel van een Russische raket. Sasja maakte een paniekaanval mee nadat ze de schokgolf had gevoeld van een raketinslag op een kinderziekenhuis in haar wijk. Voor het huis van Dima lagen in de eerste week van de oorlog al vijf lijken na een luchtaanval.
Dima, die gameontwikkelaar hoopt te worden, volgt via internet EHBO-cursussen sinds hij zelf gewond raakte door een Russische luchtaanval. Hij lag twee maanden in het ziekenhuis met zijn moeder. ‘Ik weet wat ik moet doen’, zegt hij. ‘Daardoor voel ik me kalmer.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant