Het Nederlandse klimaat doet steeds ‘Franser’ aan. De zomer van 2025 was de op drie na warmste die ooit in ons land werd geregistreerd, en een stuk droger dan gemiddeld.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
‘Dit is geen zomer meer om alleen lof- en love-liederen over te zingen. De langdurige droogte en hitte dreigen de omvang van een ramp aan te nemen’, zo noteerde de Leeuwarder Courant tegen het einde van de extreem warme zomer van 1976. Maar wat destijds zeer uitzonderlijk was en vrijwel dagelijks de voorpagina’s vulde, is tegenwoordig eigenlijk al normaal. De zomer van dit jaar was zelfs nog een tiende graad warmer dan de ‘loeihete’ zomer van 1976.
Dat beeld tekent zich af, nu op maandag de meteorologische zomer afloopt en de herfst begint. In de top tien van droogste zomers komt 2025 op plek zeven, vooral omdat het weinig regende (155 millimeter tegenover de 224 die eigenlijk normaal is). De verschillen waren van plek tot plek groot: in Eindhoven viel slechts 100 millimeter, terwijl het in Drenthe en Groningen regende zoals gemiddeld.
Wereldwijd ligt het jaar momenteel op koers om op plek twee of drie te komen van warmste jaren ooit met moderne techniek gemeten, blijkt intussen uit een doorlopende meting van klimaatcentrum Berkeley Earth. Met nog vier maanden te gaan, lijkt 2025 opnieuw uit te komen rond de 1,5 graad opwarming – een grens waarvan de internationale gemeenschap tien jaar geleden in Parijs eigenlijk had afgesproken hem niet te zullen passeren.
Europa ligt toevallig precies op een plek waar de opwarming nog een stuk harder gaat: hoog op de aardbol, en onder een straalstroom die minder betrouwbaar wordt in het aanleveren van verkoelende regenluchten. Voor Nederland komt het erop neer dat de zomers warmer en droger worden, met grilliger zomerweer bovendien – een beetje zoals Midden-Frankrijk vroeger was.
In de top tien met warmste zomers in ons land staan er nu liefst acht van na 2000. Destijds was 1976 het allereerste jaar met een gemiddelde zomertemperatuur die uitkwam boven de 18 graden; sindsdien hebben we in Nederland nóg tien zomers gehad die die grens passeerden.
De warmste zomer tot dusver was die van 2018 (gemiddelde temperatuur: 18,9 graden). Op twee komt de zomer van 2022 (18,7), op drie die van 2003 (18,6 graden). Dit jaar was de gemiddelde zomertemperatuur 18,5 graden, goed voor een gedeelde vierde plek met 2006.
Toch waren er niet eens langdurige, extreme warmtes. ‘De zomer viel vooral op doordat er weinig koele dagen waren’, constateert ook het KNMI in een vlugge, eerste evaluatie van de zomer. Wel waren er twee korte, vijfdaagse hittegolven: eentje eind juni, en een half augustus.
Het maakt dat de zomer voor het gevoel een beetje voortkabbelde, zonder al te veel meteorologisch gooi- en smijtwerk. Juni was zonnig en droog, de op een na warmste junimaand ooit gemeten, en na een loeihete start was ook juli een alleszins normale, zij het warme en droge zomermaand. In augustus vlamde de zomer nog even flink op, met 240 uur zon (haast een werkweek meer dan de gebruikelijke 205 uur) en slechts half zoveel regen als normaal.
In 1976 zaten de zwembaden en stranden vol. Intussen verpieterde de natuur, en leidden boeren maar ook de NS miljoenen schade. De ‘loeihete’ zomer was in elk geval voortdurend in het nieuws. In de Telegraaf kwam Marijke Hultzer zelfs met ‘tropengerechten voor een hete zomer’, zoals Indonesische hete kip en Vietnamese sla met krab en garnaal.
‘Er zijn er, die in deze zomer het begin van een klimaatsverandering zien’, signaleerde de Leeuwarder Courant opmerkelijk genoeg zelfs, veertien jaar vóór het eerste klimaatrapport van het IPCC. Dat zou komen door ‘factoren die de mens zelf schept in het milieu’, aldus de krant, kennelijk zonder veel begrip van het broeikaseffect. ‘Vast staat wel, dat de zomers en winters onberekenbaarder worden.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant