Nederlanders zijn fanatieke spaarders. Dat is een volkswijsheid die in de praktijk, op een korte periode na, waarheid blijkt te zijn. Samen bezitten we ruim 500 miljard euro spaargeld. Maar je kunt ook te veel sparen, stellen experts.
"Idealiter begin je met niks en eindig je met niks", zegt Marten van Garderen van ING. Volgens de econoom hebben we de neiging om te veel te sparen. "Als je aan het eind van de rit geld over hebt, had je dat beter eerder kunnen uitgeven." Dat is goed voor de economie én voor jezelf.
Wanneer economen het hebben over sparen, kijken zij vooral naar de zogenoemde spaarquote. Dat is het deel van je inkomen dat je niet uitgeeft aan consumptie en daarmee een breed begrip. "Dat kan gewoon sparen zijn, maar ook aflossen op je hypotheek, geld opzij zetten voor je pensioen of beleggen" legt Van Garderen uit.
Die spaarquote is in Nederland eigenlijk al decennia lang best hoog, met uitzondering van een tiental jaar net na de eeuwwisseling. "Dat was een periode dat we ontspaarden", zegt onderzoeker Yvonne Adema van het CPB. Terwijl in 1990 juist sprake van een piek was. "Bijna even hoog als tijdens corona."
Hoeveel geld we van ons inkomen uitgeven en besparen, hangt vooral af van sentiment. Met uitzondering van de coronaperiode, want toen konden we ons geld simpelweg niet uitgeven, omdat alles dicht was. "Tijdens onzekere periodes, gaan mensen meer sparen", zegt de CPB-onderzoeker.
Als je alleen naar het saldo op onze spaarrekeningen kijkt, is dat sinds corona fors opgelopen en blijft de totale som met ruim 500 miljard euro duizelingwekkend hoog. Zowel het CPB als andere economen dachten dat we na corona het geld weer flink zouden laten rollen. Maar dat is niet gebeurd. "Het gaat sowieso langzamer dan we hadden gedacht."
En ook de spaarquote, die tijdens corona was opgelopen tot bijna 10 procent en daarna terugviel tot 1 à 2 procent, loopt weer op. Dat we sowieso een groter deel van ons inkomen niet opmaken, heeft vooral te maken met de Nederlandse woningmarkt en meer specifiek, de hypotheekregels.
"Sinds die strenger zijn geworden, zie je de spaarquote oplopen" zegt Van Garderen van ING. Dat bevestigt ook Adema van het CPB: "Door de aanscherping van de regels, hebben huizenbezitters steeds vaker een annuïteitenhypotheek. Dat is een soort hypotheek waar je bruto maandelijks hetzelfde bedrag betaalt, opgebouwd uit rente en aflossing. De groep huizenbezitters met een hypotheek waarbij je niet maandelijks aflost neemt juist af. Waardoor er meer afgelost en dus gespaard wordt."
Dat was ook precies de bedoeling van de aanscherping van de regels, na de financiële crisis van 2009. Daardoor valt de keuze tegenwoordig vaker op sparen, in de brede definitie daarvan, dan consumeren. Ook niet gedwongen door de strengere regels, kiezen mensen met een hypotheekschuld er vaker voor om een meevaller te gebruiken voor het aflossen op de hypotheek, in plaats van te consumeren.
Dan dringt de vraag zich op wat nu beter is voor de economie, sparen of consumeren. "In theorie kun je als land teveel sparen", zegt de CPB-onderzoeker. "Vaak wordt Japan als voorbeeld genoemd. In het extreme geval dat je als land niks consumeert en alles spaart, valt de economie stil."
Er is geen 'ideaal' cijfer voor de spaarquote, zoals het 2 procent-streefcijfer voor inflatie vanuit de Europese Centrale Bank (ECB) dat wel is. De gedachte daarachter is dat een beetje inflatie smeerolie voor de economie is. Consumeren is sowieso goed voor de economie op korte termijn, maar sparen juist voor de lange termijn.
Besparingen worden belegd in investeringen. "En als de economie groeit, dan kunnen zowel de consumptie als de besparingen groeien en dat gebeurt nu." Dat de spaarquote ooit nog negatief wordt, zoals begin deze eeuw, dat achten beide economen niet waarschijnlijk.
"De consument heeft nu meer koopkracht en er staat ook meer op de spaarrekeningen", zegt Van Garderen. Daar staat sinds corona eigenlijk te veel op. "Mensen zitten niet in de juiste mood om het uit te geven. Na corona kwam de energiecrisis, de hoge inflatie, de geopolitieke spanningen, de handelsoorlog." Daardoor zullen we voorlopig juist een steeds groter deel van ons inkomen gaan sparen, verwacht ook het CPB.
"De spaarquote zal hooguit wat dalen als het beter gaat en mensen het geld weer laten rollen", zegt de ING-econoom. "Te veel sparen is niet goed voor de economie want dan wordt er te weinig geconsumeerd en dat is niet goed voor de economische dynamiek." Het CPB verwacht dat de spaarquote dit dit jaar uitkomt op 5,6 procent om tot 2030 op te lopen tot 6,5 procent. "We geven het geld nog niet massaal uit, daar is de situatie in de wereld niet naar."
Source: Nu.nl algemeen