is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie, extremisme en het levenseinde.
Een prettig vooruitzicht in een krantenkop: ‘Het geluk zit nu vooral in de staart’. Tot dusver benauwde het ouder worden me, maar nu ik weet dat het kalme, kabbelende geluk – de beste soort, niet het panisch najagen van pieken dat het jongmens tekent – dan pas komt, begin ik me erop te verheugen.
Niet te veel natuurlijk, want dan valt het tegen.
Ik keek naar de grafiek in de krant. In de voorheen U-vormige gelukscurve ontwaarde ik nu de koers van een cryptomunt: na een stormachtig begin een correctie, en daarna: raket-emoji.
Het was een van de hardnekkigste patronen van de sociale wetenschap: mensen waren tot eind twintig het gelukkigst, waarna een gestage afdaling naar een midlifecrisis volgde, met 50 jaar als dieptepunt. Daarna zette het herstel in.
Maar de wereldwijde trend van jongeren die veel piekeren en lijden aan prestatiedruk heeft de curve veranderd: na een dip eind twintig zien we nu een kleine piek begin dertig, waarna de midlife minder hevig is en het geluk steil klimt tot een plateau rond 80 jaar.
Een illustratie van die levensvreugde zag ik deze week op de opiniepagina’s. Het begon met een stuk van sociaal psycholoog Kim Jansen met de kop: ‘We rekken de levens van ouderen eindeloos, ten koste van hun kinderen’. In een geestige column richtte Max Pam zich tot zijn leeftijdgenoten met een oproep die deed denken aan de enige hit van André Hazes jr.: ‘Pers alles uit het leven wat erin zit.’
Dat gingen ze doen. ‘Dank Max, ik kan weer een poosje verder!’, schreef een lezer. Een ander: ‘Zojuist de column voorgelezen aan mijn echtgenote (91, bijna blind, bijna doof). Een hart onder de riem.’ Nog één: ‘Pam sloeg de spijker op z’n kop: alleen de persoon zelf bepaalt wanneer het genoeg is.’
En zo is het. Het lijkt me zeer onwenselijk om ouderen het gevoel te geven dat ze een last zijn voor hun kinderen of de maatschappij. Dat zou ook nergens op slaan, want met het ouder worden stijgt dus ook het levensgeluk.
Als verslaggever verdiep ik me al jaren in worstelende jongeren én activistische ouderen. In geen ander dossier ben ik zulke leuke mensen tegengekomen als rond de dood, veelal vrijdenkende ouderen die geen blad voor de mond nemen. De meesten zou ik inderdaad omschrijven als gelukkig, maar er is één ding dat ze vrezen: een trage, vernederende, pijnlijke dood.
Hun wens – een vrij beschikbaar laatstewilmiddel om zelf te kunnen bepalen wanneer ze vredig sterven – botst nu onder meer op de angst dat er van zo’n middel gebruik wordt gemaakt door psychisch lijdende jongeren. Een reële angst, nu die groep groeit.
Kijkend naar de gelukskoers vermoed ik toch dat het met veel van de worstelende jongeren wel goedkomt als ze ouder worden, vooral wanneer ze kinderen krijgen. Van het leven met een 1- en een 3-jarige heb ik geleerd dat kinderen je opofferingsgezind maken; opeens denk je niet meer aan je eigen sores en wordt de druk lager om continu te streven naar de optimale versie van jezelf. Daar zouden veel tobbers van kunnen opknappen.
‘Op wie ben je jaloers?’, vroeg comedian Mike Birbiglia onlangs in een interview aan acteur Bob Odenkirk, het fragment drong zich op in mijn tijdlijn. Antwoord: ‘Op iedereen met jonge kinderen thuis. Ik wist toen wat ik aan het doen was. Ik was een vader aan het zijn. Ik hoefde me niet af te vragen: wat doe ik hier, hoe kan ik betekenisvol zijn? Ik begreep mijn doel.’
Al die zingeving en opoffering gaat overigens wel af van je geluk, zo laat de curve zien. Maar dat is meteen een goede les: geluk wordt overschat, en vaak verward met genot, plezier en comfort. Betekenis vinden in het leven, dat strikt genomen zinloos is, is veel waardevoller.
Voor de rest geldt, net als bij crypto’s: hold on for dear life. De beloning ligt in het verschiet. En dan maar hopen dat de gelukskoers niet weer geflipt is tegen de tijd dat je oud bent.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant