is columnist van de Volkskrant en werkt als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties.
Dit zou weleens een kritieke fase voor de Nederlandse democratie kunnen blijken. Met een demissionair kabinet dat nog op slechts 32 Kamerzetels leunt, is het niet overdreven te zeggen dat Nederland onbestuurbaar is. En dat in een tijd van grote internationale dreiging en net nu binnenlands beleid grotendeels is vastgelopen. Een toestand die zo nog een jaar kan duren, want er is geen reden te denken dat na de verkiezingen in oktober een vlotte formatie zal volgen.
Intussen geeft de antidemocratische beweging in peilingen geen krimp, en haar aanvallen op de democratie zijn niet-aflatend.
De breuk tussen VVD en BBB enerzijds en NSC anderzijds getuigt dan ook van een adembenemend gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef bij alle betrokkenen.
De drie vormden vorig jaar een coalitie die er nooit had mogen komen, met een fractie die onverbloemd uit is op het afbreken van het kwetsbare bestel dat Nederland in de loop van eeuwen heeft opgebouwd. Nadat Wilders de regeringsdeelname, geheel voorspelbaar, alleen maar had gebruikt om een nieuwe dreun aan dat bestel uit te delen, toonden de anderen er geen moment blijk van dat het nu aan hen was om de schade zoveel mogelijk te beperken.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ze gingen door met infantiele potjes verplassen. De splijtende kwestie was uiteindelijk of nationale sancties tegen import uit de door Israël bezette gebieden mochten worden ‘voorbereid’ of, bij uitblijven van Europese maatregelen, ook ‘getroffen’.
Ze dachten niet: jongens, wij hebben samen de rotzooi veroorzaakt waar Nederland nu in wegzakt, linksom of rechtsom moeten we eruit komen om, zo goed en zo kwaad als het gaat, op de winkel te passen.
Terwijl, zonder afbreuk te doen aan het belang van de Palestijnen, de betekenis van dit subtiele verschil tussen twee mogelijke Nederlandse stapjes op het wereldtoneel, laten we zeggen, betrekkelijk is. VVD en BBB hadden kunnen besluiten: prima, dit gunnen we NSC.
Anderzijds moet NSC niet opeens komen aanzetten met een ‘morele ondergrens’. Beste NSC’ers, jullie zakten stuk voor stuk al door de bodem toen jullie besloten na de eerste de beste mooie verkiezingsuitslag álles te verloochenen op het gebied van rechtsstaat en goed bestuur, dat zogenaamd het wezen van jullie partij was. Die moraal hebben jullie toen onder de grond gestopt, met de ‘rechtsstaatverklaring’ als potsierlijke grafzerk.
4 procent van de Nederlanders heeft nog vertrouwen in de politiek. Vier! Een normaal mens biedt zijn nederige excuses aan en vraagt: hoe kan ik dit óóit nog goedmaken? Maar BBB-minister Mona Keijzer blijft mechanisch tekst produceren over het ‘oplossen van de problemen van Nederland’, alsof ze daartoe enig mandaat heeft. Partijleider Caroline van der Plas, staand te midden van door haarzelf veroorzaakte rokende puinhopen, verwijt ánderen roekeloosheid wanneer die, gezien de deerniswekkende staat van het landsbestuur, voorstellen om tot een kabinet van nationale eenheid te komen, zoals D66 deed.
Waarschijnlijk had commentator Raoul du Pré gelijk toen hij schreef dat zo’n kabinet op hetzelfde probleem zou stuiten als elke andere ploeg: de huidige Kamer die niet tot werkbare meerderheden en houdbare compromissen komt.
En toch mogen we ons daar niet bij neerleggen. We moeten Kamerleden eraan herinneren dat zij bij hun aantreden trouw beloven aan de Grondwet. Dat houdt niet alleen in dat je het uit je hoofd zou moeten laten om willens en wetens wetten aan te nemen die regelrecht tegen de Grondwet ingaan, zoals PVV, VVD, BBB, FVD, SGP en JA21 deden met hun voorstel om te verbieden dat niet-Nederlanders met een verblijfsvergunning ooit met voorrang een woning toegewezen kunnen krijgen.
Nee, als parlementariër beloof je met die trouw aan de Grondwet ook iets over jezelf. Dat je weliswaar door slechts een deel van de Nederlanders bent gekozen, maar dat je, als je eenmaal zit, de héle bevolking vertegenwoordigt. Zie artikel 50. Je hebt het algemeen belang te dienen.
Uiteraard zit er spanning tussen opkomen voor je politieke overtuiging en je achterban en die overkoepelende plicht. Maar het hele concept van algemeen belang lijkt inmiddels wel in rook opgegaan.
En het is urgenter dan ooit. Het komt op de schouders van de politici die er nu zitten én de politici die in oktober worden gekozen om te zorgen dat Nederland een functionerende democratie blijft. Niet slechts een democratie in naam, waar alleen nog verkiezingen worden gehouden. Maar een echte, levende democratie, waarin conflicten vreedzaam worden beslecht en een minderheid altijd weer de kans heeft om de meerderheid ergens van te overtuigen. Waarin je fel maar beschaafd van mening verschilt, waarin burgers voelen dat ze worden gehoord en vertegenwoordigd en waarin de overheid naar behoren functioneert.
Kijkend naar de internationale teloorgang van democratieën, in de eerste plaats in de VS, en naar de huidige stand van de peilingen bij ons, is duidelijk dat dit een onderneming wordt met een helse moeilijkheidsgraad. De kans is groot dat partijen die veel van elkaar verschillen samen moeten regeren, terwijl de PVV – mogelijk opnieuw de grootste – vanuit de oppositie haar sloopwerk kan vervolgen, al dan niet met hulp van Forum, JA21 en BBB.
Zie in zo’n coalitie maar eens én goed samen te werken én het openbaar bestuur vlot te trekken én herkenbaar te blijven als verschillende politieke stromingen én de mensen terug te winnen die inmiddels in de antidemocratische beweging hun vertrouwen hebben gesteld.
Toch is dat, in het algemeen belang, wat er moet gebeuren.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant