Jong in Nederland Volwassen word je niet zomaar, zeker niet in tijden van verslavende sociale media, geopolitieke chaos, woningnood en klimaatverandering. Of toch wel? NRC volgde twaalf jongeren in de periode dat ze een vak leren, verliefd worden, al dan niet uitvliegen, en laat hen aan het woord.
„Ik heb af en toe wel stress over mijn toekomst.” Mbo-student Fernelis Vittini is twintig als hij dit zegt, in oktober 2023. „Het is alsof je in een snoepwinkel staat: zoveel dingen die je kan kiezen. Maar je kan niet alles kopen, je kan niet alles doen.” „Het is een gevecht om te worden wie je bent”, zegt gymnasiast Jonas Meinderts in februari 2024, net achttien. „Kan ik een baan krijgen? Kan ik daar geld mee verdienen? Ga ik iemand vinden die verliefd op mij wordt?”
Jonas en Fernelis wonen allebei in Den Haag maar kennen elkaar niet. De een is de zoon van een alleenstaande moeder die werkt in de ouderenzorg, de ander van een museumdirecteur en een bibliotheekmedewerker. Toch komt hun gevoel over het leven behoorlijk overeen.
Beiden behoren tot een groep jongeren die NRC een paar jaar geleden vroeg periodiek te vertellen over hun leven. Eerder werkten ze mee aan de rubriek ‘Jong’ – zo was het contact ontstaan. Vrijwel alle jongeren werden achttien in de periode dat we hen spraken. Enkelen zagen na een tijdje af van medewerking. Twaalf bleven meedoen.
Generatie Z worden ze ook wel genoemd (geboren tussen 1995 en 2012), of Generatie Angststoornis (naar een boek uit 2024). Afgaand op allerlei onderzoek zitten ze behoorlijk in het nauw. Ze lijden onder overmatig socialemediagebruik. Ze krijgen te maken met een wooncrisis, een klimaatcrisis. AI pikt hun banen in, de kans op sociale daling is reëel.
Ervaren ze het ook zo? NRC laat de twaalf jongeren over deze en andere thema’s aan het woord. Hoewel ze niet representatief zijn voor álle Nederlandse jongeren, verschillen ze genoeg om een beeld te geven van wat het nu betekent om jong te zijn in Nederland. Fotograaf Ilvy Njiokiktjien portretteerde hen in hun eigen omgeving, zo mogelijk met dierbaren – zowel deze zomer als enkele jaren geleden.
Wat ze delen, is de tijd waarin ze volwassen worden. Corona zette hun ontwikkeling twee jaar lang op pauze. Sociale media en dating-apps sturen mede hun emoties, consumptie, partnerkeuze. Woningnood maakt het ze lastig om uit te vliegen. De aarde warmt op, er breken oorlogen uit. Hoe bereiken deze jongeren de volwassenheid? Hoe vinden ze hun weg?
43 procent van de Nederlandse jongeren is (heel) vaak gestrest.
Opleiding, stage, werk, sport: een groot deel van de twaalf jongeren is amper thuis. Neem Chanou van de Zand uit Arnhem, in de zomer van 2021. Ze is dan zeventien en loopt vier dagen per week stage bij een huisartsenpraktijk. Daarnaast heeft ze een dag per week school en op zaterdag en zondag zit ze achter de kassa bij de Makro. „Het is goed dat mijn stage bijna afgelopen is”, zegt ze, „ik ben echt helemaal kapot.” Dion Schoormans uit Aalst heeft op het vmbo al zijn eigen autobedrijf. Daarna gaat hij aan de slag bij een Volvo-dealer, 24 uur per week, en werkt hij in het bedrijf van een vriend – tot hij zelf een bedrijf begint.
De meesten vinden een vol schema prettig. Af en toe uitslapen zou fijn zijn, zegt Eathon Brouwer uit Zaandam, die schooldagen op het hbo combineert met stages, voetbal in twee teams, judo en werk bij een supermarkt – verder bevalt het hem goed. Fernelis Vittini uit Den Haag, die naast zijn mbo-opleiding in een restaurant werkt: „Stress is de druk om te slagen. Dat is gezond, het houdt je wakker. Ik denk dat je depressief raakt als je die druk niet hebt.”
Maar er is een bovengrens en daar lopen sommigen tegenaan. Jonas Meinderts uit Den Haag, die gymnasium doet (plus op zijn zestiende gitaarles, theaterproducties, leerlingenraad, debatten, bijbaantjes), zit „drie keer per jaar een aantal dagen thuis omdat het te veel wordt”.
Elisa de Lang uit Soest werkt als negentienjarige vier dagen per week op een museumboerderij voor mensen met een verstandelijke beperking. Daarnaast volgt ze één dag per week de hbo-opleiding social work. Ze kookt elke dag, kickbokst twee keer per week en doet vrijwilligerswerk bij een zwemclub voor mensen met een verstandelijke beperking en bij een jongen met downsyndroom.
Op den duur geeft ze het vrijwilligerswerk op. „Het was niet meer te combineren. Wel jammer, heel erg jammer.”
Chanou, Dion en Farisha
64,5 procent van de jongeren ondervindt nog negatieve gevolgen van corona.
Allemaal hebben ze meegemaakt dat de drukte ineens wegviel. Vanaf begin 2020 zijn er schoolsluitingen en lockdowns, later is er een avondklok. Ze mogen niet in grote groepen bij elkaar komen, moeten anderhalve meter afstand houden en een mondkapje dragen, er zijn vaccinatierondes, thuisquarantaines, bezoekjes aan teststraten.
Kadé Mpia Bosenzo, die tijdens corona in Amsterdam op de havo zit, ziet zijn cijfers kelderen sinds het onderwijs zich afspeelt op zijn laptop. „De les staat aan, maar ik luister niet echt.” Dion haat de avondklok van 21.00 uur. „Echt verschrikkelijk, ik was eigenlijk nooit voor 23 uur thuis.”
Voor Eathon komt corona in het jaar van zijn transitie (van vrouw naar man). Zijn borstverwijderende operatie staat gepland in juni, zodat hij in september kan beginnen met zijn hbo-opleiding voor gymdocent. Maar de operatie wordt drie maanden uitgesteld, zoals veel ‘niet-urgente zorg’. Hij kan daardoor ook pas een jaar later met die hbo-opleiding beginnen. „Na de operatie mag ik drie maanden niet sporten.”
Chanou maakt corona mee in een gezinshuis, ze is op haar elfde uit huis geplaatst. „Mijn pleegzusjes en ik mochten niet naast elkaar op de bank zitten. Er was een periode dat ik niet eens mijn moeder mocht zien.” Omdat ze haar moeder erg mist mag ze na enige tijd ‘stiekem’ met haar afspreken. „Als we elkaar wilden knuffelen moest dat in het park, in de bosjes. Echt bizar.”
Chanou baalde ervan dat in 2020 haar vmbo-examen niet doorging – alle eindexamens werden afgelast dat jaar. „Ik kreeg mijn diploma gewoon in mijn handen geschoven.” Bryäna Strangio uit Rotterdam was er blij om: „Minder stress, minder anxiety, meer geluk.” Dion sluit niet uit dat het aan corona te danken is dat hij überhaupt zijn school heeft afgemaakt. „Een leraar zei: ik heb nog nooit iemand met zoveel verliespunten zijn diploma zien halen.”
Geen van de twaalf heeft een naast familielid aan corona verloren. Al was het kantjeboord voor Dions vader, die boven de tachtig is. „Hij lag ruim drie weken in het ziekenhuis.” Ook hierna liet Dion zich niet vaccineren. Chanou en Elisa deden dat wel, ze liepen stage in de zorg. Elisa niet zonder bedenkingen: „Ik was toch bang dat het vaccin iets doet met je vruchtbaarheid.”
18,7 jaar was in 2024 de gemiddelde leeftijd waarop Nederlandse jongeren voor het eerst met iemand naar bed gingen
De helft van de twaalf jongeren was vijftien toen ze voor het eerst met iemand naar bed gingen. Dat is relatief vroeg – uit onderzoek blijkt dat Nederlandse jongeren er steeds later mee beginnen. In 2012 was de gemiddelde leeftijd volgens het Nederlands Jeugdinstituut 17 jaar, in 2017 was dat 18 jaar en in 2024 18,7.
Chanou heeft spijt van haar eerste keer. Ze kreeg een ultimatum van haar toenmalige vriend: geen seks, geen verkering. „De manier waarop hij het bracht was niet heel aardig.”
Gymnasiast Jonas valt op jongens en heeft op zijn vijftiende al meerdere relaties achter de rug, sommige met seks. In die tijd worstelt met zichzelf. Hoe ga je ermee om als je verkering uitgaat en jij en je ex dezelfde vrienden hebben? Hoe blijf je trouw aan jezelf? Hoe wéét je of je trouw bent aan jezelf? Sinds begin 2024 heeft Jonas een vaste vriend met wie hij erg gelukkig is.
Elisa uit Soest kreeg op het mbo een relatie met haar zeven jaar oudere stagebegeleider. Dat klinkt misschien fout, zegt ze, maar het begon pas na de stage. Toen hij wel erg vaak bij haar thuis aan de keukentafel zat vroeg haar vader wat hij eigenlijk kwam doen. „Ik ben verliefd op je dochter”, zei hij.
De Rotterdamse Bryäna had vanaf haar vijftiende tweeënhalf jaar een relatie met een jongen die ze via Snapchat kende. „De eerste paar maanden was hij grappig en aardig en super zorgzaam”, zegt ze. „Maar toen werd hij heel erg toxic. Hij ging vreemd en had losse handjes.” Het was een slechte ervaring, ze bleef daarna liever single.
Niet alle jongeren vinden een liefdesrelatie belangrijk. „Ik ben daar niet naar op zoek”, zegt Farisha Moelchand uit Maarssen als ze zeventien is. „Geen groot thema”, noemt Eathon het op zijn 21ste. „Ik wilde iemand waar ik om kon geven, geen zinloze seks”, zegt Fernelis. Hij is dan twintig en vijf maanden samen met zijn eerste vriendin, die hij kent van een bijbaantje bij een marketingbedrijf.
Een vroege relatie van Joep Veenemans uit Wateringen eindigt omdat hij nooit tijd heeft voor zijn vriendin. Op zijn twintigste ontmoet hij iemand bij het vastgoedbedrijf waar hij werkt. Als hij naar zijn werk rijdt, pikt hij haar op, op de terugweg zet hij haar thuis af. „Het tijd maken gaat vanzelf.”
Chanou gaat op haar negentiende samenwonen met een drie jaar oudere man die ze via Tinder heeft ontmoet. In het begin gaat het goed, maar na anderhalf jaar gaan ze „heel naar” uit elkaar. „Ik heb er ook superveel van geleerd”, zegt ze. „Om geen dingen te doen waar je niet 100 procent achter staat, niet je eigen gevoel weg te cijferen voor iemand anders zijn plezier.”
Eathon, Elisa en Kadé
45 procent van de Nederlandse jongeren mijdt zoveel mogelijk het nieuws.
Via hun telefoon staan de jongeren in directe verbinding met wat er in de wereld gebeurt. Maar de meesten houden zich daar niet of nauwelijks mee bezig. „Als er oorlog uitbreekt is het een paar maanden heel erg trending”, zegt Joep. „Maar daarna hoor je er niet zoveel meer van. Dan vergeet ik het eerlijk gezegd ook weer vrij snel.”
Eathon maakt zich geen zorgen na de Russische inval in Oekraïne in 2022. „Ik heb het gevoel dat die oorlog in Oost-Europa blijft.” Kadé, op dat moment op een high school in Florida: „Ik zie het voorbijkomen op TikTok of Instagram. De kans op WW3 vind ik best eng. In dat geval ga ik naar Afrika, daar ben ik safe.” Zijn moeder werkt in Burundi.
Dion, die werkt in de groothandel van zijn vader, voor platdak-accessoires, volgt het nieuws met de bril van een ondernemer. „Als er vrede komt, moet Oekraïne opnieuw worden opgebouwd.” Met het oog daarop heeft hij alvast een samenwerkingsovereenkomst gesloten met een Pools bedrijf.
Lokaal nieuws komt harder aan. Elisa begint in 2022 over een vermist meisje van elf uit haar dorp Soest. „Daar heb ik het regelmatig met mijn vriend over. Wij willen ooit graag kinderen, maar ga je een kind op deze wereld zetten? Of andersom: ga je jezelf ongelukkig maken door geen kinderen te krijgen omdat de wereld nu zo spannend is?” Haar oplossing: afstand houden. „Ik bouw een muurtje tussen de wereld en mij.” Het vermiste meisje wordt teruggevonden in Bulgarije.
Chanou slaat sommige berichten „bewust” over, zoals over de Gaza-oorlog. „Omdat er zoveel erge foto’s voorbijkomen van uitgemergelde kinderen. Ik vind dat zo zielig.” Het duurt al zo lang zegt ze. „Wat gaan wij er nog aan doen?” Maar ze weet, zegt ze erachteraan: „Als iederéén die instelling heeft, gebeurt er nooit wat.”
Bryäna heeft het heel veel over de oorlog in Gaza, zegt ze in 2024, met haar moeder, met vriendinnen, op school. „Ik ga niet meer naar McDonald’s, ik shop niet meer bij de Zara, H&M, die allemaal Israël supporten.”
Xueli Abbing uit Rotterdam wil wegens haar werk voor Unesco – als goodwill-ambassadeur tegen racisme en discriminatie – op de hoogte blijven van wat er in de wereld gebeurt. Ze laat zich er diplomatiek over uit. „Wat er gebeurt in bepaalde landen, raakt mij diep. Ik vind het heel belangrijk dat we ons uitspreken tegen de landen die oorlog voeren. Maar ik geloof niet dat we die weg moeten duwen.”
Jonas zit op de middelbare school een jaar in het bestuur van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS), en in dat van de Jonge Klimaatbeweging. Hij merkt dat hij met zijn activisme een uitzondering is. „Wat ik bij jongeren tegenkom is de oprechte overtuiging dat ze er toch niks aan kunnen doen.”
73 procent van de Nederlandse jongeren ging in 2023 stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen, tegen ruim 80 procent in 2021.
Bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen, in november 2023, hebben alleen Joep, Xueli, Eathon, Elisa en Chanou hun stem uitgebracht.
Joep, op dat moment laatstejaars op een particuliere business-opleiding, stemde VVD, goodwill-ambassadeur Xueli D66. Wat vond ze ervan dat de PVV won? „Nederland is een democratie. Als mensen willen stemmen op Geert Wilders, dan mag dat.”
Voor Elisa, die in de gehandicaptenzorg werkt, was het „een heel lastige keuze”. „Ik lees me geruime tijd van tevoren in en doe dan zo’n stemwijzer.” Ze wil niet zeggen op welke partij ze uiteindelijk heeft gestemd.
Mateja Tolhuijsen uit Lelystad heeft niet gestemd, hij knapte af door een stemwijzer: „Ik ben een donker persoon en dan komt er Forum uit! Gek, toch?”
Chanou, destijds in opleiding voor doktersassistente, stemde blanco. „Omdat ik het nergens mee eens was, maar het ook stom voelde om niks te doen.” Mbo-student Farisha zegt dat ze wel had willen stemmen, maar dat haar moeder door een misverstand haar stembiljet had weggegooid.
Jonas, geboren in 2006, mag bij de komende verkiezingen voor het eerst stemmen. Twee jaar geleden neigde hij naar Volt, maar dit jaar is hij lid geworden van de PvdA. Zijn ambities reiken ver. „Mijn grote einddoel is Tweede Kamerlid worden.”
Bryäna, Jonas en Fernelis
14,3 procent van de Nederlandse jongeren heeft in 2023 discriminatie ervaren, vooral vanwege hun migratieachtergrond, niet-heteroseksuele oriëntatie of hun non-binair/transgender zijn.
Jongeren hebben geen gelijke uitgangspositie. Hun ouders hebben verschillende inkomens, ze groeien op met veel of weinig geld, in verschillende buurten, in verschillend samengestelde gezinnen. Een deel is donker, een deel wit.
Kadé, opgegroeid in Amsterdam, zegt vlak voor zijn vertrek naar een high school in Florida dat hij nog nooit racistisch bejegend is. Hij verwacht dat hij er in Amerika meer mee te maken gaat krijgen. Dat blijkt niet zo te zijn, maar terug in Nederland wordt hij in zijn nieuwe woonplaats Schiedam eind 2024 staande gehouden door de politie. „Vanuit het niets, ik ging een vriendin ophalen bij het station. Omdat ik daar vlakbij woon had ik geen ID meegenomen. Er werd ook een Marokkaanse jongen staande gehouden. Mensen zonder kleurtje om ons heen konden gewoon doorlopen.”
Mateja kent het. „Ik heb vaker meegemaakt dat ik er door de politie uit word gepikt. Racisme zal blijven. Ik houd er als het ware rekening mee. Ik ben een nuchter persoon, mij doet het niet zo veel.”
Fernelis werd op zijn basisschool in Den Haag uitgescholden voor Zwarte Piet. Vorig jaar werd hij ineens geweigerd in een Haags café. „Na voetbal ging ik met mijn trainer mee naar zijn stamkroeg. De beveiliger zei tegen mijn trainer: ‘wij motten zijn soort niet.’” Hij klinkt eerder berustend dan boos. „Ik weet dat het van een heel laag soort intelligentie komt. Het heeft niks met mij te maken.”
Bryäna heeft in Rotterdam altijd op gemengde scholen gezeten. Op haar mbo-opleiding ook weer, zegt ze. „We hebben drie rijen, aan de kant van het raam zitten alle mensen van de Cariben, in mijn rij meer de black people en in het midden meestal de overigen. Iedereen is cool met elkaar.”
Elisa uit Soest verkeert tot en met de middelbare school juist in een overwegend witte omgeving. Op het ROC in een grote stad is ze opeens een van de weinige witte meisjes in haar klas. „Toen ik zei dat ik voor Zwarte Piet was heb ik dat wel geweten. Terwijl: ik respecteer iedereen, wat voor geloofsovertuiging of kleur mensen ook hebben.” Ze werd er zo op aangekeken dat ze zich niet prettig meer voelde op school. Uiteindelijk stapte ze over naar een ander ROC.
„Ik dacht vroeger dat ik nooit gediscrimineerd werd”, zegt Xueli, die albinisme heeft. Toen ze goodwill-ambassadeur werd voor Unesco ontdekte ze „dat ik wel gediscrimineerd en buitengesloten ben en dat dat vervelend was”. Ze noemt ervaringen op school. „Je hebt al heel snel clubjes en ik hoorde niet bij een clubje.” Ook krijgt ze weleens opmerkingen over haar uiterlijk. „Ik heb er een keer wat van gezegd tegen twee jongens in een winkel. Ze zeiden gelijk sorry. Dan is het voor mij ook klaar.”
Vinden deze jongeren dat ze even veel kansen hebben als anderen op een goed leven? „Ik denk dat je je kansen zelf maakt”, zegt Mateja uit Lelystad. „Als je de hele dag in je bed ligt te mopperen, blijven kansen uit.” „Ik heb nooit een baan niet gekregen omdat ik transgender ben”, zegt Eathon. „Ik voel me gelijk behandeld.”
Gymnasiast Jonas heeft het idee dat hij bevoorrecht is. „Elke dag weer merk ik hoeveel vrijheid, zorgeloosheid en kansen ik krijg omdat ik ouders heb die gestudeerd hebben en een goed salaris verdienen.”
Kadé is na de high school gaan studeren aan de Erasmus Universiteit. „Wat me opvalt is dat er zo weinig studenten van kleur zijn. Nog geen tien van de vierhonderd schat ik.” Hij verraste hem. „Verder voel ik vooral een urge om mezelf te bewijzen: wat die andere 390 kunnen, dat kan ik ook.”
12 procent van de Nederlandse jongeren voerde in 2024 een financieel gezond huishouden, tegen 18 procent in 2023, door tijdelijke arbeidscontracten, hoge woonlasten en oplopende schulden.
Voor bijna alle jongeren is geld een zorg. Alles wordt duurder, en wat als je ouders niet (structureel) bij kunnen springen? Jonas, op zijn achttiende: „Mijn ouders hebben het niet slecht, maar niet goed genoeg om alles te betalen als ik op mezelf woon.” Hij legt daarom alvast 250 euro per maand opzij. Meerdere jongeren hebben – of hadden – een bijbaan. De een om wat extra geld te hebben, de ander om een opleiding te kunnen betalen. Eathon en Bryäna werken in de supermarkt, Jonas in een strandtent. Chanou krijgt een stagevergoeding op de cardiologieafdeling van een ziekenhuis. Farisha ook, in een café-restaurant, als onderdeel van haar mbo-opleiding horeca.
Geld maakt je leven makkelijker, zegt Mateja, die voor 6.500 euro een tweedehands Audi A1 aanschaft van zijn salaris als begeleider in de psychiatrische zorg. „Ik wil comfortabel kunnen leven”, zegt mbo-student Fernelis. „Als ik een koffie nodig heb wil ik die gewoon gaan halen.” Als hij weinig geld heeft, blijft hij binnen – dan komt hij niet in de verleiding om iets te kopen.
Dion heeft als puber 12.500 euro van zijn vader geleend voor een eigen autobedrijf. Hij lost de schuld in maandelijkse termijnen af en staat er verder niet bij stil. Als ondernemer is hij gewend risico’s te nemen, zegt hij.
Joep, Mateja en Xueli
Voorjaar 2025 verwijdert Bryäna TikTok, Instagram en Snapchat van haar telefoon. „Je geeft zoveel van je tijd aan je telefoon, het is verschrikkelijk. Soms zit je twee, drie uur te scrollen op TikTok. Je bent zo bezig met jezelf te vergelijken met andere mensen. Oh, die ziet er zo uit, of die draagt dat, kijk wat een leven die heeft. Dan haal je jezelf alleen maar omlaag.”
In 2022 heeft Xueli, die modellenwerk doet, 28.000 volgers op haar Instagram-account. Haar moeder en zus posten dingen voor haar. „Ik draag bij aan het geven van een vertekend beeld op social media”, zegt ze. „Als je op mijn Instagram kijkt denk je: o wat geweldig, model, geslaagd, fantastisch – maar in het echte leven struggle ik elke dag met wie ik ben en waar ik vandaan kom.” Ze is op haar derde geadopteerd uit China.
Jonas zit gemiddeld 3,5 uur per dag op zijn telefoon, leeftijdgenoten volgens hem meestal meer. „Ik merk wel dat ik doodzenuwachtig word als ik niet weet waar mijn telefoon is. Het is een wezenlijk onderdeel van je leven. Neem datingapps, als je die niet zou hebben zouden veel jongeren niet meer daten.”
Bryäna zegt dat ze zich rustiger voelt zonder sociale media. „Ik hoef geen sociale contacten met mensen op het internet. Ik zie ze niet eens in het echt. Waarom zou ik dan op het internet met ze praten?”
1,4 miljoen jongeren wonen nog thuis, terwijl twee derde van hen graag zou willen verhuizen.
Meer dan de helft van de twaalf jongeren woont nog thuis: Xueli (21), Bryäna (22), Farisha (21), Elisa (22), Mateja (22), Eathon (24) en Fernelis (22). Jonas (19) ook, maar hij verdeelt zijn tijd tussen zijn ouderlijk huis, de studentenkamer van zijn vriend en het ouderlijk huis van zijn vriend.
Eathon uit Zaandam zei op zijn twintigste al graag uit huis te willen, maar woont vier jaar later nog steeds thuis. „Ik reageer op Woningnet, maar de kans is zo klein.” Mateja uit Lelystad staat sinds zijn zeventiende ingeschreven voor een huurwoning maar dat helpt ook niet. Het is „geen grote frustratie” dat het niet lukt. „Maar het zou wel mooi zijn, een nieuw hoofdstuk.”
De Haagse Fernelis wil uit huis als hij het kan betalen, zegt hij. „Momenteel heb ik een paar dingen die ik eerst wil aflossen. Ik wil geen schulden.” Hij probeert zich thuis nuttig te maken „zodat het niet lijkt alsof ik alleen profiteer. Ik heb laatst de badkamer gerenoveerd. Ik merk wel dat m’n moeder soms zucht en denkt: waarom ga je niet gewoon uit huis?”
Als de relatie van Chanou (21) strandt, trekt ze weer in bij haar moeder – tot die haar abrupthet huis uit zet. „De gemeente zei: meld je maar aan bij de daklozenopvang. Ik zeg sorry?” Ze maakt gebruik van een aanbieding ‘zeven dagen gratis zoeken’ van een commerciële zoeksite en vindt zelf een kamer in Arnhem met gedeelde keuken en badkamer. Omdat ze klaar is met haar opleiding en een vaste baan heeft gevonden in een ziekenhuis kan ze de huur van 800 euro betalen.
Ook Dion, Kadé en Joep hebben het ouderlijk huis verlaten. Joep (21) woont in het Amsterdamse appartement dat zijn ouders voor hem kochten. Dion (21) heeft eerst twee jaar bij een vriend gewoond en woont sinds kort op zichzelf. Wel eet hij nog thuis „want dat wil ons mam”.
Elisa (22) woont nog thuis, maar haar zeven jaar oudere vriend is ingetrokken bij haar en haar ouders. „Zo kunnen we veel sparen.” Aan de keukentafel bespreken ze hun woonwensen voor de toekomst, vertelt ze. „Mijn ouders gaan hun bedrijf verkopen en dan willen we met zijn vieren iets kopen. Een perceel waar we twee huizen op kunnen bouwen, zodat we eventueel ook zorg aan m’n ouders kunnen verlenen. Zij hebben altijd voor mij gezorgd, ik zal voor hen zorgen tot de laatste minuut.”
Kadé (20) stond al op zijn zestiende min of meer op eigen benen, toen hij naar een high school in Florida vertrok. Na terugkeer kocht hij met hulp van zijn moeder en zijn grootouders een appartement in Schiedam. Een van de kamers verhuurt hij voor extra inkomsten. „Ik ben nog nooit zo zelfstandig geweest. Ik geniet ervan.”
De cijfers over jongeren zijn ontleend aan publicaties van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) (seks), het CBS (discriminatie), Ipsos/NOS (politiek), het Commissariaat voor de Media (nieuws en sociale media), Deloitte (financiën) en het ministerie van VRO (wonen).
Colofon
Tekst Karel Berkhout, Joke Mat, Danielle PinedoFotografie Ilvy Njiokiktjien, Khalid AmakranBeeldredactie Paula van AkkerenEindredactie Lisette van Eijk, Teri van der Heijden, Frank HuiskampOnline vormgeving Robert Buizer, Jet Peters
De spannendste stukken over de toekomst van tech, economie, klimaat en megatrends
Source: NRC