De aanstaande verkoop van een Vietnamese wolfraam-mijn baart westerse regeringen zorgen, de Verenigde Staten voorop. Als de mijn in Chinese handen komt, bemoeilijkt dit de toevoer van het belangrijke metaal naar het Westen vanwege de Chinese exportbeperkingen op wolfraam.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Wolfraam, ook bekend als tungsten, is een zeer hard metaal met een extreem hoog smeltpunt. Wegens die eigenschappen wordt wolfraam gebruikt in bijvoorbeeld industriële boormachines, maar ook in de defensie-industrie.
Westerse landen die hun wapenproductie proberen op te voeren, lopen nu al aan tegen grote tekorten aan wolfraam, waarmee munitie wordt gemaakt die pantsers kan doorboren. Het metaal komt niet overal voor en de winning is ingewikkeld en vervuilend. De belangrijkste oorzaak van de wereldwijde schaarste ligt echter in China, dat ruim 80 procent van alle wolfraam ter wereld produceert.
Volgens de Wereldhandelsorganisatie gebruiken de VS, Europa en Japan samen ruim de helft van alle wolfraam ter wereld, maar deze grootafnemers produceren het metaal zelf nauwelijks. Dertig jaar lang kwamen er grote hoeveelheden wolfraam uit China, maar in februari kneep Beijing de uitvoer van wolfraam en andere strategische grondstoffen af.
Bij Rusland en Noord-Korea, waar ook wolfraam wordt gewonnen, kan het westen niet terecht. Een oude mijn in Portugal die opnieuw wordt opgestart, is nog niet operationeel. Het enige alternatief is dus Vietnam, na China de grootste producent van wolfraam. De Verenigde Staten halen meer dan 20 procent van hun wolfraam uit Vietnam, de Europese Unie 8 procent.
Nu dreigt deze toevoer in het gedrang te komen. Alle Vietnamese wolfraam komt uit één mijn, de Nui Phao-mijn in het noorden, waar zich een van de grootste wolfraamreserves ter wereld bevindt. Eigenaar is Masan, een Vietnamees conglomeraat dat vooral bekend is om zijn sauzen, noedels en andere voedingsmiddelen. Nu de prijzen van wolfraam op de wereldmarkt de pan uitrijzen, zou Masan van plan zijn de mijn met de bijbehorende raffinaderij te verkopen.
Volgens persbureau Reuters zijn westerse diplomaten de afgelopen maanden naar de Nui Phao-mijn getrokken om het bedrijf te vragen de mijn voor westerse klanten te behouden. Maar twee onbekende Chinese kopers zouden de mijn op een verdekte manier willen verwerven, via niet nader genoemde westerse bieders.
De Nui Phao-mijn is belangrijk voor China, dat zijn machtspositie op het gebied van wolfraam wil uitbreiden tot in de verwerkende industrie. De recente sluiting van een aantal grote Chinese mijnen veroorzaakt, samen met de Chinese exportrestricties, grote tekorten op de wereldmarkt. China heeft daar zelf geen last van, want naast de eigen winning importeert het land ook wolfraam.
Het zijn vooral bedrijven buiten China die door de schaarste in moeilijkheden komen. Als die massaal failliet gaan, kunnen Chinese wolfraam-verwerkende fabrieken in het gat springen. De Chinese industrie neemt dan ook de productieketens rond het metaal over, met als gevolg een groeiende wereldwijde afhankelijkheid van China voor alles wat met wolfraam te maken heeft.
Wanneer de verkoop van de Vietnamese mijn plaatsvindt, is niet bekend. Ook staat niet vast of de Vietnamese overheid, die in het verleden China buiten gevoelige sectoren hield, de strategisch belangrijke mijn aan een Chinese partij zal gunnen. Het is echter ook de vraag of Hanoi gevoelig is voor westerse verzoeken om de mijn niet in Chinese handen te laten vallen.
De relatie tussen China en Vietnam is het afgelopen jaar sterk verbeterd, terwijl de betrekkingen met Washington juist zijn verzuurd door de handelsoorlog van Donald Trump. De Amerikaanse president legde Vietnam deze maand importtarieven van 20 procent op en er komen mogelijk nog extra heffingen bij, als straf voor de aanwezigheid van Chinese bedrijven in Vietnam. Die hebben hun fabrieken daarheen verplaatst om eerdere Amerikaanse importtarieven tegen China te ontwijken.
De Vietnamezen maakten geen schijn van kans in hun onderhandelingen met Trump, die tot dusver heeft geweigerd de Vietnamese partijleider To Lam te ontvangen.
De wereld is verwikkeld in een strijd om toegang tot grondstoffen. Krijgt Europa nog voet tussen de deur op het mondiale speelveld? En tegen welke prijs? Dat onderzoekt de Volkskrant deze zomer in een serie verhalen. U vindt ze hier.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant