Schiphol mag 37 klimaat-activisten van Extinction Rebellion niet voor vijf tot tien jaar de toegang ontzeggen tot de luchthaven. Volgens de rechter is het verbod ‘niet proportioneel’. Toch zijn er grenzen aan het demonstratierecht op een luchthaven.
is economieverslaggever en specialist luchtvaart en spoorwegen.
Klimaatactivisten demonstreerden in maart tegen het Flying Blue-spaarplan van KLM. Via dit frequent flyerprogramma sparen reizigers met elke vliegreis punten die kunnen worden ingeruild voor kortingen of extra’s. Het spaarprogramma, dat populair is onder zakelijke reizigers, beloont vaak vliegen. Het is volgens de actievoerders ‘hét symbool van een industrie die weigert de klimaatontwrichting onder ogen te zien’.
Exctinction Rebellion (XR) kreeg toestemming om te demonstreren voor de deur van Schiphol, een van de grootste luchthavens van Europa. Maar tientallen activisten wisten de ruimte achter de paspoortcontrole te bereiken door een annuleerbaar vliegticket te kopen. Daar demonstreerden ze onder meer bij de KLM-lounge.
De marechaussee, die de orde handhaaft op de luchthaven, hield die middag 67 activisten aan. Uiteindelijk is aan 37 activisten een gebiedsverbod opgelegd, zo bleek in april. Sommigen kregen een verbod van vijf jaar, anderen tien jaar. Het gebiedsverbod komt neer op een vliegverbod, omdat activisten niet langer de terminal mogen betreden.
Schiphol en de Extinction Rebellion-activisten stonden twee weken geleden tegenover elkaar in de rechtbank in Haarlem. Volgens de advocaten van de demonstranten is het vliegverbod buitenproportioneel. ‘Feitelijk zeggen ze: ga maar vier jaar in de bak zitten voor het stelen van een pakje boter, want volgens de regels kan dat.’ Ze bestrijden dat Schiphol duidelijk communiceert en beschouwen het verbod als een forse inbreuk op het demonstratierecht.
De advocaat van Schiphol was het daar niet mee eens. Ze stelde dat de huisregels op te vragen zijn bij de Kamer van Koophandel, iets wat tijdens de zitting hoongelach oogste. De luchthaven is bovendien geen gewone locatie, betoogde de raadsvrouw. ‘Het is een van de meest complexe en streng beveiligde infrastructuren van Nederland. Het onrechtmatig betreden van het beveiligde deel levert een levensgroot risico op.’
De rechter geeft Schiphol een tik op de vingers, zo blijkt uit het vonnis. Volgens de rechtbank zijn de gebiedsverboden ‘niet proportioneel’. De luchthaven heeft ‘onvoldoende rekening gehouden met de gerechtvaardigde belangen van de XR-demonstranten om hun demonstratierecht uit te oefenen. Zij handelt daarmee onrechtmatig tegenover de demonstranten’.
De luchthaven heeft bovendien pas voor het eerst duidelijk gemaakt dat het demonstreren in de terminal ‘aanmerkt als een zeer ernstige schending van de veiligheidsregels’. Het dient de 37 activisten dan ook te beschouwen als ‘first offenders’. De rechter eist dat Schiphol de toegangsverboden binnen twee werkdagen opheft, op last van een dwangsom. Schiphol is veroordeeld tot het betalen van de proceskosten van 2.672,40 euro.
Daarmee is niet gezegd dat activisten voortaan probleemloos achter de paspoortcontrole mogen demonstreren, merkt de rechter op. ‘Ook wanneer het demonstratierecht aan de orde is, kan Schiphol daaraan beperkingen opleggen, mits die beperkingen proportioneel zijn’. Een toekomstige demonstratie kan dus in dat geval wel leiden tot een ‘toegangsverbod van een zekere (proportionele) duur’.
Schiphol zegt in een schriftelijke reactie de uitspraak ‘zorgvuldig’ te zullen bestuderen. Het benadrukt dat demonstreren op Schiphol is toegestaan, maar niet in de terminal.
De activisten voerden actie omdat ze willen dat KLM stopt met het frequent flyerprogramma, maar daar is de luchthvaartmaatschappij niet toe bereid, zei een KLM-woordvoerder al eerder. Het Flying Blue-programma spoort passagiers immers niet enkel aan om meer te vliegen. ‘Je kunt de punten gebruiken voor gratis tickets, maar bijvoorbeeld ook om meer duurzamere vliegtuigbrandstoffen te kopen. Met ons loyaliteitsprogramma willen we passagiers die toch al vliegen belonen als ze voor ons kiezen. Daarin zijn we niet uniek: dat doet Albert Heijn of een tankstation ook.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant