Het demissionaire kabinet heeft onvoldoende steun voor het invoeren van de Asielnoodmaatregelenwet. Volgens de Raad van State is het ‘aannemelijk’ dat het PVV-amendement dat illegaliteit strafbaar stelt ook hulp aan uitgeprocedeerde asielzoekers criminaliseert. Daardoor valt de steun in de Eerste Kamer weg.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
In de juridische analyse schrijft de Raad dat het PVV-amendement, dat onderdeel uitmaakt van de Asielnoodmaatregelenwet, niet alleen de aanwezigheid van uitgeprocedeerde asielzoekers in Nederland strafbaar stelt, maar ook het verlenen van hulp aan deze groep. Dat kan zijn door artsen die zorg verlenen, scholen die onderwijs bieden en hulporganisaties die een kommetje soep brengen.
De Raad ‘ziet het als een reële mogelijkheid dat het verlenen van hulp aan iemand die illegaal verblijft in Nederland een vorm van medeplegen of medeplichtigheid is’. Zelfs in het geval van de meest basale hulp. ‘Ook bij beperkte vormen van hulp, zoals het geven van een kop soep, kan al sprake zijn van medeplichtigheid’, aldus de Raad. ‘Het is daarom aannemelijk dat de strafbaarstelling van illegaal verblijf ertoe leidt dat hulpverleners strafbaar zijn.’
Het advies is het resultaat van een ongebruikelijk en chaotisch wetstraject. In de zomer nam de Kamer de Asielnoodmaatregelenwet aan, inclusief het PVV-amendement om illegaliteit strafbaar te maken. Omdat de stemming samenviel met Keti Koti konden niet alle Kamerleden op tijd terug zijn van de herdenkingsbijeenkomst in Amsterdam. Daardoor werd, geheel tegen de verwachting in, de strafbaarstelling illegaliteit aangenomen.
Voor het CDA, dat in principe voor de Asielnoodmaatregelenwet is, was het PVV-amendement veel te radicaal. CDA-leider Henri Bontenbal waarschuwde dat tekst van de wet kraakhelder is: ook hulp aan uitgeprocedeerde asielzoekers wordt strafbaar. ‘We gaan in Nederland medemenselijkheid niet crimineel maken’, was de uitleg van zijn tegenstem.
Omdat het demissionaire kabinet geen meerderheid in de senaat heeft, was het wegvallen van het CDA een aderlating. Dat de SGP wél akkoord ging met de strafbaarstelling illegaliteit en de gehele asielwet, leek dan ook een opsteker voor de toen nog drie asielministers. Steun van de SGP in de senaat is voor het kabinet cruciaal om de wet over de streep te trekken.
Maar anders dan het CDA, bleek de SGP zich niet bewust van de implicaties voor onder meer kerkelijke instellingen die uitgeprocedeerden te hulp schieten. Om de chaos compleet te maken eiste de christelijke partij alsnog een advies van de Raad van State, terwijl zij ondertussen wel alvast instemden met de asielwetten.
Het is hoogst ongebruikelijk dat de Tweede Kamer juridisch advies inwint ná het instemmen met een wet. Vorige maand maakte SGP-leider Chris Stoffer het kabinet duidelijk dat zijn partij de steun voor de wet zal intrekken als blijkt dat hulp daadwerkelijk strafbaar wordt.
‘Dit amendement is niet uitgebreid besproken in het debat. Dat had beter gemoeten’, zei Stoffer bij het NPO- radioprogramma Dit is de Dag. ‘Als uit het advies blijkt dat hulp strafbaar wordt, dan trekken wij onze steun in.’
Dat betekent niet dat de wet nu doodverklaard kan worden. Asielminister David van Weel (VVD) kan proberen alsnog op zoek te gaan naar steun in de Eerste Kamer. Met een novelle, een aanpassing van de wet, kan het kabinet proberen het PVV-amandement dusdanig te wijzigen dat in ieder geval het verlenen van hulp aan uitgeprocedeerden uit de wet wordt geschrapt.
Dat zou ervoor kunnen zorgen dat de SGP weer aan boord komt. Het zou zelfs het CDA ertoe kunnen verleiden in de senaat er alsnog voor te stemmen. Tegelijkertijd zal het kabinet ook bij Wilders moeten aftasten of hij zijn amendement wil aanpassen.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant