Asielnoodmaatregelenwet Demissionair minister van Justitie en Asiel David van Weel (VVD) had om het advies gevraagd, omdat na stemming over de wet in de Tweede Kamer de vraag rees of ook „individuele gedragingen uit menselijkheid of humanitaire hulp” onder de strafbaarstelling zouden vallen.
Het gebouw van de Raad van State.
De Raad van State stelt vrijdag dat hulpverleners mogelijk ook strafbaar zijn wanneer zij hulp bieden aan mensen zonder verblijfsvergunning. Dat schrijft de Raad in een advies over een amendement dat eind juni werd ingediend door de PVV als onderdeel van de asielnoodmaatregelenwet. Dat amendement maakt illegaal verblijf in Nederland strafbaar.
Volgens de Raad zou er ”een reële mogelijkheid zijn” dat het verlenen van hulp aan iemand die illegaal verblijft in Nederland wordt gezien als een vorm van medeplegen of medeplichtigheid. “Wanneer de hulpverlener intensiever bij de vreemdeling betrokken is, gedurende een langere tijd hulp verleent of bijdraagt aan het onttrekken van een vreemdeling aan het zicht van de overheid, kan zelfs sprake zijn medeplegen,” schrijft de Raad. „Ook bij beperkte vormen van hulp, zoals het geven van een kop soep, kan al sprake zijn van medeplichtigheid.”
De Raad schetst verschillende manieren om te voorkomen dat hulpverleners strafbaar worden onder de nieuwe wet. Een mogelijkheid is om de strafbaarstelling van illegaal verblijf helemaal te schrappen. En als de wetgever illegaal verblijf wel strafbaar wil maken, maar hulpverlening niet, dan zijn er volgens de Raad twee aanpassingen mogelijk: het misdrijf omzetten in een overtreding – waardoor medeplichtigheid niet meer strafbaar is, al blijft medeplegen dat wel – of een strafuitsluitingsgrond opnemen, zodat hulpverlening om humanitaire redenen of medeplichtigheid buiten vervolging blijft.
Demissionair minister van Justitie en Asiel David van Weel (VVD) had om het advies gevraagd, omdat na stemming over de wet in de Tweede Kamer de vraag rees of ook „individuele gedragingen uit menselijkheid of humanitaire hulp” – zoals vrijwilligerswerk of het uitdelen van voedsel – onder de strafbaarstelling zouden vallen. Toen Van Weel dat niet kon uitsluiten, leidde dat tot principiële bezwaren bij NSC en SGP, partijen die aanvankelijk achter de wet stonden.
Van Weel zegde eerder al toe dat artikelen over illegaliteit niet in werking zouden treden voordat het Raad van State-advies er ligt en de Tweede Kamer daarover opnieuw in debat is gegaan.
In de Tweede Kamer bestond eigenlijk geen meerderheid voor de strafbaarstelling van illegaal verblijf, maar door afwezigheid van een aantal linkse Kamerleden en fouten rond het zogenoemde ‘pairing’-systeem – waarbij voor- en tegenstanders bij iemands afwezigheid afspraken maken om een ongebalanceerde stemmingsuitslag te voorkomen – ontstond er toch een nipte meerderheid voor het amendement.
De wet is al door de Tweede Kamer aangenomen, maar de Eerste Kamer moet er nog over stemmen. De steun voor het wijzigingsvoorstel is daar onzeker. Zo stemde de SGP in de Tweede Kamer nog voor, maar liet de partij daarna weten te twijfelen. In de Eerste Kamer komen de voormalige coalitiepartijen (PVV, VVD, NSC en BBB) tien zetels tekort voor een meerderheid.
Maatschappelijke organisaties reageerden ontstemd op het PVV-amendement van de asielnoodmaatregelenwet. Ze vrezen dat mensen zonder papieren minder snel hulp zullen zoeken en dat hulpverleners een strafblad riskeren.
Source: NRC