De Russische producent van ruimtevaartuigen Energia staat op de rand van de afgrond. Dat blijkt althans uit een interne mededeling van directeur Igor Maltsev naar aanleiding van de 79ste verjaardag van het concern, die is gepubliceerd door verschillende Russische media.
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Berichten dat Maltsev zijn ontslag zou hebben ingediend zijn tegengesproken door Roskosmos, het Russische ruimtevaartagentschap waarvan Energia deel uitmaakt. Ook wordt ontkend dat er plannen zijn Energia te verkopen.
Volgens Roskosmos is de in mei benoemde Maltsev druk bezig de problemen op te lossen, die hij heeft geërfd ‘van de vorige leiding’, en gaat Energia onverminderd door met de productie en ontwikkeling van nieuwe ruimtevaartuigen, waaronder een bemande ruimtependel onder de naam Orjol (Arend).
Maltsev noemt in zijn boodschap aan het personeel de situatie van het bedrijf ‘kritiek’ en spreekt van ‘miljoenenschulden’. De beschikbare middelen gaan volgens hem op aan het afbetalen van de rente over lopende kredieten en de afgelopen jaren is geen van de beloofde grote projecten voltooid. ‘Veel processen zijn ineffectief, een aanzienlijk deel van het collectief heeft zijn motivatie en een gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid verloren’, aldus de directeur, die zegt te hopen op ‘een wonder’.
‘We moeten stoppen met tegen onszelf en anderen te liegen over de stand van zaken’, schrijft Maltsev. ‘Vandaag is het bedrijf 79 jaar geworden. Dat is een belangrijke mijlpaal, maar het is niet juist dat te vieren met woorden over vroegere verdiensten. Lege kreten zullen het bedrijf niet redden.’
Verdiensten heeft Energia te over. Gevestigd in de stad Koroljov net buiten Moskou (in 1996 vernoemd naar de eerste directeur van Energia, Sergej Koroljov) is het bedrijf sinds de jaren vijftig de spil van het Sovjet- en Russische ruimtevaartprogramma. Tegenwoordig werken er rond de twintigduizend mensen.
Energia ontwikkelde de eerste kunstmaan Spoetnik, de Vostok-raket die Joeri Gagarin als eerste mens in de ruimte bracht en later ruimtevaartuigen als de Progress en Sojoez, waarmee ook de Nederlandse astronaut André Kuipers tot tweemaal toe naar het Internationale Ruimtestation (ISS) vloog. De Sojoez was na het wegvallen van de Amerikaanse Space Shuttles lange tijd het enige transportmiddel voor de bemanningen van het ISS, tot SpaceX van Elon Musk in 2020 een deel van die taak overnam. De Russische deelname aan het ISS blijft niettemin van vitaal belang.
Volgens Russische media kwam Energia in de problemen door een reeks verliesgevende projecten. De schuldenlast zou inmiddels geherstructureerd zijn, en meer opdrachten voor de defensie-industrie moeten soelaas bieden.
De problemen voor Energia zijn niet nieuw en mede een gevolg van de groeiende internationale concurrentie met bedrijven als SpaceX, alsook van de aan Rusland opgelegde sancties voor de annexatie van de Krim en de inval in Oekraïne. Belangrijke westerse technologie is niet langer beschikbaar, met alle gevolgen van dien, en Ruslands aandeel op de markt voor commerciële lanceringen krimpt snel. In 2022 kondigde het toenmalige hoofd van Roskosmos aan dat Rusland in verband met de westerse sancties bij de bouw van ruimtevaartuigen ‘volledig onafhankelijk van import’ zou worden.
De toekomstperspectieven van het Russische ruimtevaartprogramma ogen somber, maar de ambities zijn er niet minder om. In 2028 wil Rusland een nieuwe maanlander lanceren (de vorige stortte in 2023 neer op de maan) en in 2036 moet er een missie naar Venus vertrekken. De lanceerdata voor die vluchten zijn al meermalen uitgesteld.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant