is kunstredacteur van de Volkskrant.
De Amerikaanse president neemt kunst heel serieus, blijkt uit een lijst op de overheidswebsite.
Twee weken geleden kondigde president Donald Trump aan dat het Smithsonian Instituut grondig zal worden doorgelicht. Acht grote musea moeten de regering-Trump informeren over bijvoorbeeld hun tentoonstellingsplannen, publieksteksten, websites en collectiebeleid. Vervolgens moeten ze de nadruk leggen op de ‘kracht, reikwijdte en prestaties van het Amerikaanse verhaal’.
De houdgreep waarin de Amerikaanse regering de musea heeft, is angstaanjagend. Erfgoedexpert en hoogleraar politieke geschiedenis Susan Legêne noemde het ‘regelrechte censuur’ en sprak over een ‘anti-democratische tendens’. Trump beweert ondertussen dat hij een noodzakelijke hersteloperatie uitvoert: deze musea zouden een onjuist en te negatief beeld geven van de Amerikaanse geschiedenis.
Inmiddels zijn Trumps ambtenaren ijverig begonnen met het doorlichten van de musea. Dat heeft geleid tot een lijst die op de website van het Witte Huis is gepubliceerd onder de titel ‘President Trump heeft gelijk wat betreft het Smithsonian’. Trump is altijd overtuigd van zijn gelijk. Vorig jaar verkondigde hij, toen nog als presidentskandidaat, op een rally in Pennsylvania over zichzelf: ‘Trump is right about everything.’
En kennelijk moet dat soms worden onderbouwd. De lijst over het Smitshonian Instituut is een bizarre opsomming van 22 totaal ongelijksoortige voorbeelden. Het gaat om teksten, kunstwerken en tentoonstellingen die bijvoorbeeld misleidend of ‘anti-Amerikaans’ worden genoemd.
Meestal wordt impliciet gelaten wat er mis is. Een schilderij waarin een gezin de zuidelijke grens van de VS oversteekt? Kennelijk fout. Een tentoonstelling over de geschiedenis van de lhbti-gemeenschap? Die kan blijkbaar niet door de beugel.
Verdachtmakingen, dat zijn het. Consequenties staan er niet bij. Sommige kunstenaars wier kunstwerken worden genoemd in de lijst hebben gereageerd. Een van hen schreef op Instagram: ‘Is dit hoe kunstenaars zich voelden in Hitlers tijd, als hun kunstwerken ‘entartet’ werden genoemd?’
Die vergelijking met ‘entartete Kunst’ dringt zich inderdaad meteen op. In nazi-Duitsland werden in de jaren dertig van de vorige eeuw duizenden kunstwerken uit musea verwijderd. Kunstenaar Rigoberto González, die in 2020 het gezin aan de grens schilderde, liet aan omroep NPR weten dat hij aanvankelijk geschokt was. Ook hij moest aan entartete Kunst denken.
Maar later werd Gonzalez toch ‘een klein beetje blij’. Hij maakt politieke kunstwerken, licht hij toe, ‘en dit specifieke schilderij bevroeg het anti-immigratiesentiment van destijds. Dus ik ben blij dat er op wordt gereageerd door een president die overduidelijk tegen immigratie is.’
Ik weet niet of de censuurfunctionarissen het al hebben opgemerkt, maar in dit omstreden verklaarde schilderij is die president ook te zien. Linksonder op het doek ligt een verkreukelde krant die lijkt op The New York Times van 19 december 2019. Boven een foto van Trump staat in grote letters ‘Trump impeached’. Een voorpagina die de president vast liever niet vereeuwigd had gezien in olieverf op linnen.
Dat Trump zich nu zo opwindt over dit schilderij is inderdaad ook op te vatten als een compliment aan de maker. En in algemenere zin bewijst deze lijst dat Trump bang is voor kunst. Hij is bang voor wat kunst kan teweegbrengen, voor de gevoelens en ideeën die kunst kan overbrengen. Hij neemt kunst zeer serieus. En daarin heeft hij natuurlijk gelijk.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant