Wetenschappers in binnen- en buitenland zien een opvallende verandering in het levensgeluk dat mensen gedurende hun leven ervaren. Jongvolwassenen zijn niet langer (samen met senioren), de gelukkigste leeftijdsgroep. Tegelijkertijd is de geluksdip rond het 50ste jaar, de welbekende midlifecrisis, minder diep.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft over de geestelijke gezondheidszorg en psyche, brein en gedrag.
Dat blijkt uit een studie die zojuist is verschenen in vakblad Plos One. De Amerikaanse en Britse wetenschappers onderzochten de situatie in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en 44 andere landen en zagen telkens dezelfde veranderingen. Ook in Nederland speelt dit, constateert geluksonderzoeker Martijn Hendriks van de Erasmus Universiteit, die voor de Volkskrant in de Nederlandse cijfers dook.
Sinds de jaren zeventig stond het verloop van levensgeluk behoorlijk vast. Jongvolwassenen en mensen boven de pakweg 60 waren het gelukkigst. Het levensgeluk van veel mensen piekte grofweg als ze eind 20 waren, het moment dat ze veelal een vaste partner, een baan en een huis hebben. Met de komst van kinderen (en daarmee: minder slaap en minder vrije tijd), begon het geluk wat af te nemen, met als dieptepunt de midlife crisis, rond de 50 jaar. Vanaf ongeveer 60 jaar herstelde dat zich weer.
Deze ‘U-vormige gelukscurve’ gold lange tijd als ‘een van de meest opvallende, hardnekkige patronen in de sociale wetenschappen’, aldus de auteurs van de Plos One-studie.
Maar de U-vorm heeft in het afgelopen decennium plaatsgemaakt voor een bergketen met steeds hogere gelukspieken naarmate mensen ouder worden. De grootste verschuiving die hieraan ten grondslag ligt, volgens geluksonderzoekers, is dat jongvolwassenen niet meer tot de gelukkigste leeftijdsgroepen behoren, maar inmiddels de ongelukkigste groep zijn.
Dat is in lijn met een wereldwijde trend: jongeren en jongvolwassenen hebben steeds vaker psychische problemen, ze piekeren meer en hebben vaker angst- en depressieklachten. Vooral de mentale gezondheid van jonge vrouwen staat onder druk.
Hoe dat komt, is niet zeker. Onderzoekers wijzen naar de groeiende prestatiedruk waaronder jongeren gebukt zouden gaan. Ook de opkomst van smartphones (en vooral) sociale media speelt mogelijk een rol.
‘Jongvolwassenen van nu hebben van kinds af aan veel meer tijd doorgebracht achter een beeldscherm dan eerdere generaties’, zegt geluksonderzoeker Hendriks. Vooral sociale media en het ‘vele onderlinge vergelijken’, hebben een negatieve impact op de mentale gezondheid van jonge vrouwen, vermoedt hij.
Dat betekent overigens niet dat alle jongvolwassenen nu doodongelukkig zijn. Veruit de meeste Nederlandse jongeren geven hun leven nog altijd een 7 of hoger. Oudere leeftijdsgroepen zijn simpelweg gelukkiger.
Dat heeft in Nederland mogelijk ook te maken met de woningmarkt, zegt Hendriks. ‘De huizenprijzen zijn flink gestegen, vooral oudere generaties hebben daarvan geprofiteerd. Zij hebben veel meer vermogen, terwijl jongvolwassenen moeite hebben een eerste huis te kopen.’
Hendriks plaatst wel een kanttekening bij de torenhoge geluksscores van 70-plussers in de gelukscurve. Vanaf die leeftijd begint mee te tellen dat alleen de fitte, geestelijk gezonde senioren ‘overblijven’ om de enquêtes in te vullen, zegt Hendriks. ‘Dat vertekent.’
Overigens is niet iedereen ervan overtuigd dat het nu slechter gaat met jongvolwassenen dan vroeger. Sommige wetenschappers stellen dat de mentale gezondheid van jongeren niet zo zeer achteruit is gegaan, maar dat ze vooral meer praten over hun psychische problemen.
Veel geluksonderzoek is gebaseerd op vragenlijstonderzoek waarbij aan mensen wordt gevraagd hoe gelukkig, somber of eenzaam ze zijn. Ook het Plos One-onderzoek naar de veranderde gelukscurve en de Nederlandse gelukscijfers zijn gebaseerd op enquêtes. Is het denkbaar dat jongvolwassenen van nu hogere eisen stellen en hun levensgeluk daarom een lager cijfer geven?
Hendriks denkt van niet. Hij wijst op het feit dat behalve vragenlijstonderzoek ook ‘harde cijfers’ de psychische problemen van jongeren onderstrepen. Zo was het aantal zelfdodingen onder jonge vrouwen in Nederland vorig jaar hoger dan ooit. Het aantal suïcides onder jongvolwassenen stijgt al vijftien jaar in Nederland. Dat geldt ook voor elf andere Europese landen en de VS, blijkt uit de Plos One-studie.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant