Demissionair premier Dick Schoof gaat na het vertrek van NSC door met een rompkabinet van VVD en BBB. De verwachtingen in de Tweede Kamer zijn extreem laag gespannen. ‘Ik snak naar een kabinet waarin niet alles mislukt.’
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Het is woensdag bij het debat over het plotse vertrek van NSC uit de coalitie zoeken naar een nieuwe benaming voor wat er rest van het kabinet-Schoof. CDA-leider Henri Bontenbal spreekt van het ‘demissionaire rompkabinet-Schoof’; PVV-leider Geert Wilders doet dat ook, maar dan wel met een ingestudeerde verspreking: ‘Het ramp - excuus - het rompkabinet-Schoof.’
ChristenUnie-leider Mirjam Bikker heeft het over ‘een klein en kreupel kabinet’. JA21-voorman Joost Eerdmans kiest voor de benaming ‘kabinet-Chaos III’, nu premier Schoof alweer voor de derde keer met een nieuwe coalitie aan de slag moet – eerst zonder de PVV, nu ook zonder NSC.
Net als de rest van de Tweede Kamer hoopt Eerdmans dat de verkiezingen verlossing gaan brengen, al lijkt de JA21-leider de lat niet al te hoog te leggen. ‘Ik snak naar een kabinet waarin niet alles mislukt.’
De rest van Nederland is al even somber, zo wordt tijdens het debat duidelijk. Volgens een peiling van RTL Nieuws heeft slechts 4 procent van de Nederlanders vertrouwen in de politiek. De schermutselingen van woensdag zullen daar waarschijnlijk weinig verandering in brengen, zo merken Kamerleden zelf ook op.
Het debat slingert alle kanten op: de reden van de laatste kabinetsval, de vraag over hoe het verder moet en de komende verkiezingscampagnes, maar veel overeenstemming is er amper te bespeuren.
De ruzie van vorige week over het Israëlbeleid van het kabinet wordt tijdens het debat voortgezet. Volgens NSC stapte minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp op, omdat VVD en BBB hem amper ruimte gunden om meer maatregelen te nemen tegen Israël. Hij kreeg zelfs niet de garantie dat er een nationale boycot tegen goederen uit de bezette gebieden zou komen als het op Europees niveau niet zou lukken om dat voor elkaar te krijgen.
De verbazing is groot als VVD-leider Dilan Yesilgöz woensdag stelt dat haar partij daar gewoon voor is: een nationale boycot als Europese sancties uitblijven. Maar dan had het kabinet toch helemaal niet hoeven vallen? ‘Dat klopt’, beaamt Yesilgöz volmondig.
NSC-fractievoorzitter Nicoline van Vroonhoven oogt overdonderd. ‘We waren vrijdag kennelijk dicht bij elkaar’, constateert ze. ‘Dat heb ik toen niet geproefd.’
Daarna slaat de stemming snel om. Volgens Van Vroonhoven speelt de VVD ‘vals spel’, omdat het VVD-standpunt vrijdag na het vertrek van Veldkamp midden in de nacht is aangepast. Ze krijgt bijval van GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans die meent dat de VVD ‘de schijn tegen heeft’. De liberalen willen alleen de schijn wekken dat er geen inhoudelijke verschillen waren en dat Veldkamp om volstrekt onduidelijke redenen is opgestapt.
De VVD wijst dat weer van de hand. Na het vertrek van Veldkamp is in het partijstandpunt alleen aangepast dat het kabinet ‘simultaan’ aan de Europese onderhandelingen al aan de slag mag met de voorbereidingen voor een nationale boycot. Die toezegging had Veldkamp ook gekregen in de ministerraad van vrijdag.
Ook premier Dick Schoof stelt dat de meningsverschillen over het Israëlbeleid te overzien waren. Volgens hem was een compromis nabij en waren de onderhandelingen vrijdag volop gaande. ‘Het spijt me dat ik het zo moet zeggen, maar minister Veldkamp stapte midden in een gesprek op en liep naar buiten. We moesten via de media horen dat hij zijn ontslag indiende.’
In een lijmpoging met NSC heeft Schoof geen trek meer. Hij wil door met VVD en BBB. Een meerderheid van de Kamer gaat daar uiteindelijk tandenknarsend in mee. Het alternatief is onaantrekkelijker: een verkenner die een nieuw kabinet van nationale eenheid gaat smeden. Niemand weet hoelang dat gaat duren en of het überhaupt gaat lukken.
Toch is de huiver in de Kamer voelbaar. Met slechts 32 zetels hebben VVD en BBB nu een heel kabinet in handen. Tijdens een campagne kunnen ze hun ministersposten gebruiken voor politieke profilering op gevoelige thema’s. Een kabinet kan daarbij tal van stappen nemen waarvoor geen toestemming van de Kamer nodig is. ‘Er moet sprake zijn van fair play’, benadrukt Bontenbal. ‘Ik hoop dat mijn vertrouwen niet beschaamd wordt.’
Toch vangt de CDA’er meteen bot als hij het verzoek indient om het asieldossier weer bij één minister onder te brengen. Hij vreest dat VVD en BBB anders allebei het asielthema gaan gebruiken om ‘stoer te doen in talkshows’. Schoof gaat er niet in mee. David van Weel (VVD) en Mona Keijzer (BBB) blijven samen verantwoordelijk voor de asielportefeuille en hebben het deel van NSC ‘in goed overleg’ al onderling verdeeld.
Over de komende verkiezings-campagne lopen de ideeën ook uiteen. Bontenbal roept alle lijsttrekkers op om toch vooral ‘een inhoudelijke campagne’ te voeren, zodat er snel een nieuw kabinet kan komen. ‘Bij een harde en onfatsoenlijke campagne hebben we na 29 oktober weer veel tijd nodig om de onderlinge relaties te herstellen’, waarschuwt de CDA’er.
Het debat van woensdag laat zien dat er partijen zijn met andere plannen. Zo noemt Stephan van Baarle van Denk Wilders ‘in- en in slecht’. Wilders noemt de Denk-leider ‘een heel zielig mannetje’. NSC’ers zijn volgens de PVV’er ‘de grootste politieke klunzen sinds de prehistorie’.
‘Ik verheug me enorm op de campagne’, concludeert Wilders. Het zal Bontenbal niet geruststellen.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant