In weinig beroepsgroepen is de invloed van kunstmatige intelligentie zo goed zichtbaar als onder codeerders en programmeurs. In de VS wordt al gesproken van een AI-apocalyps. Hoe zit dat in Nederland en hoe kijken Nederlandse programmeurs naar AI?
Voor studenten computertechniek en computerwetenschappen zijn de carrièreperspectieven in de VS somber. Van hun onlangs afgestudeerde studiegenoten heeft respectievelijk 7,6 en 6,1 procent nog geen baan, waarmee ze op de derde en zevende plek staan van de minst kansrijke studies, zo blijkt uit gegevens van de Federal Reserve Bank of New York.
Weinigen zullen een paar jaar geleden hebben kunnen denken dat deze technische studies zich in de nabijheid vinden van studies als antropologie, schone kunsten of sociologie. Een vers afgestudeerde student filosofie maakt in de VS fors meer kans op een baan (3,1 procent werkloosheid).
Wat is hier aan de hand? Wie kon programmeren, had de toekomst, toch? Beginnende studenten werden naar Silicon Valley gelokt met de belofte van gigantische salarissen en de droom de volgende Mark Zuckerberg te worden.
Inmiddels spreken Amerikaanse media van een ‘AI Job Apocalypse’: door de komst van AI beginnen banen te verdwijnen. Uiteraard is AI niet de enige factor in de gehele banenmarkt, maar de effecten zijn in sommige sectoren onmiskenbaar.
Voor de hand liggend zijn alle beroepen die met taal te maken hebben. Bij een recent onderzoek van Microsoft, zelf overigens een van de aanjagers van de AI-revolutie, staat het beroep van vertaler bijvoorbeeld helemaal bovenaan de lijst van banen met het grootste risico te verdwijnen als gevolg van AI.
Programma’s als ChatGPT of Google’s Gemini blinken niet alleen uit in natuurlijke taal; ook met computercode kunnen ze goed uit de voeten. Logisch dus dat bedrijven en individuele programmeurs er enthousiast gebruik van maken. Amerikaanse techbedrijven melden nu al trots dat veel van hun code door AI wordt geproduceerd. Bij Microsoft en Google ligt dat percentage naar eigen zeggen op ongeveer 30 procent, een forse stijging ten opzichte van vorig jaar.
De gevolgen zijn al zichtbaar. In een recente grote ontslagronde van Microsoft werden softwareontwikkelaars in Microsofts thuisstaat Washington verreweg het zwaarst getroffen. Ruim 40 procent van de tweeduizend geschrapte banen in deze staat viel onder deze groep.
Ook de aard van het werk is aan het veranderen. Meta gaat binnenkort sollicitanten AI laten gebruiken tijdens codeertests, meldt technieuwssite 404 Media. Het achterliggende idee is dat de nieuwe generatie niet zozeer goed is in het schrijven van code – AI kan dat immers veel sneller en efficiënter – maar vooral in het formuleren van een goede prompt, oftewel opdracht.
Inmiddels is er veel (gratis) software beschikbaar voor dit zogenoemde vibe-coding, ook via de bekende chatbots zoals Gemini en ChatGPT. De makers, respectievelijk Google en OpenAI, wijzen bij iedere nieuwe versie van hun software op de uitmuntende programmeerkwaliteiten van hun chatbots.
De belofte is telkens: iedereen kan nu een complete website, game of app maken zonder programmeerkennis. Vertel in gewone mensentaal wat je wilt, en AI doet de rest. Bij de presentatie van zijn laatste model (GPT-5) liet OpenAI bijvoorbeeld zien hoe je op deze manier in een handomdraai een app kunt bouwen voor het leren van Frans.
Dat biedt nieuwe kansen en mogelijkheden, ziet Bart Luttels, bedrijfskundige en AI-adviseur. Hij kan door AI meer opdrachten aannemen dan voorheen. ‘Ik heb geen programmeerachtergrond, maar met AI-tools kan ik zelf toch code schrijven’. Klussen die hij eerder moest weigeren of uitbesteden, pakt hij nu wel aan. ‘Eenvoudige programmeertaken kan ik met een AI-tool en een beetje logisch nadenken nu zelf doen.’
Helemaal zonder IT-kennis zou dit hem niet lukken: ‘Ik kan niet coderen, maar ik snap wel wat er staat. En ik begrijp de risico’s van het verwerken van klantgegevens, en dat je niet zomaar code online moet gooien.’
Luttels vermoedt dat er op termijn minder programmeurs nodig zijn, maar dat op andere IT-vakgebieden de vraag juist zal toenemen. ‘Het testen, de veiligheid, dat moet allemaal door mensen gebeuren.’
Grote IT-ontslagrondes zoals in de Verenigde Staten zijn er in Nederland niet geweest, maar het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zag in het tweede kwartaal van 2025 het aantal banen in de ICT wel met maar liefst achtduizend afnemen, de grootste daling van alle sectoren.
Ook vacaturesite Indeed ziet dat er minder vacatures voor IT’ers zijn. Dat hoeft niet alleen aan AI te liggen, laat het bedrijf weten, maar kan ook komen door een algeheel afkoelen van de oververhitte arbeidsmarkt.
Wel ziet Indeed een opvallende verschuiving: programmeurs, de schrijvers van code, zijn sinds de komst van ChatGPT veel minder in trek. Het aandeel van de IT-vacatures waarin om een programmeur wordt gevraagd, daalde in Nederland met bijna 20 procent sinds eind 2022. Mogelijk denken werkgevers dat AI-tools ook kunnen ‘codekloppen’.
Daarvoor in de plaats komen vacatures voor IT-engineers, die nieuwe systemen ontwerpen of bestaande software verbeteren.
Juist op het moment dat veel AI-evangelisten programmeren tot uitstervende beroepsgroep verklaren, pakt Amanda Verdonk het ambacht op. ‘Als wetenschapsjournalist schrijf ik veel over tech, en ik werd steeds nieuwsgieriger naar hoe het nu echt werkt. Dus nu doe ik een opleiding webdevelopment.’
Verdonk is enthousiast, maar haar omgeving snapt haar keuze niet goed. ‘Als ik over mijn opleiding vertel, zeggen ze ‘Hoezo? Dat kan AI toch allemaal?’ Vooral voor beginnende programmeurs vindt ze het riskant om te veel op ChatGPT en andere tools te vertrouwen.
‘Ik zie het nut van de technologie, maar je moet het zelf ook kunnen. Ondanks rekenmachines moeten kinderen toch ook nog leren rekenen?’ Ze vreest eenheidsworst. ‘LLMs (Large Language Models, red.) richten zich op de grootste gemene deler, wat gemiddeld goed is. Maar wat ChatGPT maakt, zal nooit de creativiteit, finesses en gekke uitspattingen hebben waar mensen juist goed in zijn.’
Verdonk wordt er een beetje verdrietig van: ‘Alles aan AI overlaten vind ik een treurig toekomstbeeld’.
De angst voor massale ontslagen zoals in de Verenigde Staten leeft niet bij programmeur Stijn Meijers, die met zijn start-up Wolk tools maakt waarmee bedrijven AI kunnen toepassen. ‘Bij ons gebruiken alle programmeurs inmiddels generatieve AI. Ik was zelf in eerste instantie misschien wel de grootste scepticus, maar zie er nu de voordelen van’.
Programmeurs worden volgens hem zeker niet overbodig: mensen blijven onontbeerlijk voor het verifiëren of software doet wat het moet doen, en of het veilig is.
Meijers denkt dat er door AI juist meer werk voor IT’ers kan ontstaan. ‘Ook kleinere organisaties kunnen nu software maken, dat betekent dat er meer werk ontstaat voor mensen die weten hoe je software onderhoudt en beveiligt.’
Getuigenissen op LinkedIn geven een wisselend beeld, zo blijkt na een oproep van de Volkskrant over dit onderwerp. Sommige ontwikkelaars omarmen met volle overtuiging AI. Een van hen, softwareontwikkelaar Jonathan IJzerman, zegt: ‘Ik schrijf inmiddels geen code meer. Ik typ een halve zin met een vage omschrijving wat ik wil en AI werkt dit verder uit.’
Hij vervolgt: ‘Als je over een jaar met de hand programmeert, ben je een dinosaurus. Mijn beroep verandert: ik stuur een leger aan AI’s aan en lever de regie. Tot een jaar of twee, drie. Dan doen ze waarschijnlijk ook dat beter dan ik.’
Veel anderen zijn een stuk minder enthousiast en wijzen op de beperkingen van AI als er meer wordt gevraagd dan standaardtoepassingen.
Felienne Hermans, hoogleraar computerwetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, is kritisch op het nieuwe fenomeen, al ziet ze ook voordelen aan wat ze ‘democratisering van het programmeren' noemt: ‘Iedereen met een goed idee kan nu een app maken. Ik zie leuke dingen voorbij komen, bijvoorbeeld van docenten die op deze manier hun lessen leuker maken.’
Maar de nadelen en gevaren zijn groot, betoogt ze. Allereerst de groeiende afhankelijkheid van grote techbedrijven: ‘Al dit nieuwe gereedschap wordt weer door big tech gemaakt. Wat gebeurt er als de software duurder wordt? Bedrijven gooien hun junior-coders eruit en moeten de techbedrijven betalen.’
Daarnaast wijst Hermans op de kwaliteit van de code. ‘Wat moeilijk is aan programmeren: snappen wat je aan het doen bent, consistent zijn. AI herkauwt stukken code waarmee het is getraind. Dat gaat lang niet altijd goed.’
Niet alleen heeft AI, anders dan mensen, geen idee wat het aan het doen is, ook is veel code getraind op hobbyprojecten: ‘Echt goede code blijft binnen bedrijven en wordt dus niet gebruikt voor training. Dat is echt een probleem.’
De minder veilige code die AI vervolgens uitspuwt, is een potentieel feest voor cybercriminelen. Een fundamenteler gevaar nog: deskilling. Als mensen steeds meer uit handen geven aan AI, verliezen ze hun oorspronkelijke vaardigheden.
De hoogleraar ziet de eerste effecten van de enthousiaste inzet van moderne codingtools nu al: ‘Ik hoor van vrienden in de techsector dat het werk minder leuk is geworden. AI kan in korte tijd enorme hoeveelheden code genereren. Die moeten zij allemaal handmatig controleren.’
Maar een van de droevigste uitkomsten voor Hermans is dit: ‘Als ik les geef in programmeren, merk ik dat kinderen minder motivatie en plezier hebben. Waarom zou ik moeite doen als ik het ook door ChatGPT kan laten doen, vragen ze me. Waarom zou ik nog leren tekenen? Of schrijven? Of coderen? Het is moeilijk dat uit te leggen.’
Alle bezwaren ten spijt: de trend ‘meer AI bij coding’ lijkt de komende jaren alleen maar sterker te worden, afgaande op de voorspellingen van de Amerikaanse techbedrijven. Microsofts technisch directeur Kevin Scott gokt dat over vijf jaar maar liefst 95 procent van de code door AI zal worden geschreven.
Dario Amodei, topman van AI-bedrijf Anthropic, gaat nog een stuk verder en ziet dit punt al veel eerder komen, terwijl de glazen bol van Mark Zuckerberg laat zien dat over ruim een jaar meer dan de helft van al Meta’s code wordt gemaakt door AI.
Maar die percentages zeggen misschien niet zoveel. ‘De hoeveelheid code die je kunt schrijven was nooit het probleem bij het maken van software’, zegt Meijers. Het maken van goede, innovatieve én veilige software wél.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant