Echtscheiding in film Olivia Colman en Benedict Cumberbatch gaan elkaar met mircoagressies te lijf in de remake van de klassieker ‘The War of the Roses’. De vechtscheidingsfilm is flink veranderd sinds de eerste romcoms van de jaren dertig.
Olivia Colman en Benedict Cumberbatch in ‘The Roses’.
Regisseur Jay Roach heeft beslist iets met disfunctionele families die elkaar de tent uit treiteren. Hij werd wereldberoemd door het succes van zijn slapstickachtige filmtrilogie waarin Ben Stiller en zijn aanstaande schoonvader Robert De Niro elkaar vanaf Meet the Parents uit 2000 het leven zuur maken. En waarom eigenlijk? Omdat ze verschillend zijn? De schoonouderclichés vliegen je sneller dan mitrailleurvuur om de oren. Onlangs werd bekend dat er een vierde deel in de maak is. Dat wordt volgend jaar voor het oer-Amerikaanse familiefeest Thanksgiving verwacht.
The Roses. Regie: Jay Roach. Met: Olivia Colman, Benedict Cumberbatch, Kate McKinnon, Andy Samberg. Lengte: 105 minuten.
Het verbaast dus niet dat juist Roach tekende voor de regie van de remake van de klassieke vechtscheidingskomedie The War of the Roses uit 1989. Nee, niet de Engelse veertiende-eeuwse burgeronlusten, al knipoogt de titel van het oorspronkelijke boek van de Amerikaanse schrijver Warren Adler daar wel naar. Als zijn hoofdpersonen Jonathan en Barbara Rose van adel waren geweest, en hun huwelijk niet het gevolg was van seks op het eerste gezicht, maar van een of andere strategische alliantie, dan was het beslist op een burgeroorlog uitgelopen. Het maniakale sadisme van Michael Douglas (die in die periode zo’n beetje het patent had op rollen waarin hij ten prooi viel aan eigenzinnige vrouwen), de grillen van Kathleen Turner en de wanhoop van hun echtscheidingsadvocaat Danny DeVito zijn iconisch. Zelfs als je hem niet gezien hebt. The War of the Roses, dat was toch die film met dat huis? Precies. Het huis als slagveld waarop de strijd der seksen werd uitgevochten.
Dat was toen. In 2025 worden de hoofdrollen in The Roses gespeeld door Olivia Colman en Benedict Cumberbatch. Ze zijn Brits, maar verhuizen naar Californië, waardoor er meteen een hoop ingrediënten voor nieuwe misverstanden met hun Amerikaanse vrienden en opdrachtgevers worden toegevoegd. Hij is architect, en zij is chefkok. Zij geeft haar ambities op als er kinderen komen, hij moet met lede ogen toezien hoe zij hem uiteindelijk toch voorbijstreeft. In een interview met The Guardian vertelde het acteursduo dat huns inziens The Roses niet over genderpatronen en -stereotypes gaat. Maar daar kun je over discussiëren. De plot draait voor een groot deel om het gekrenkte ego van de heer des huizes, waarop zijn toxische masculiniteit dwars door zijn charme alsnog naar buiten sijpelt. Heel veel is heteronormatief, maar dat is het beoogde publiek van de film ook.
Of The Roses net zo camp kan worden als het over the top The War of the Roses moet ook nog blijken, daarvoor is de film toch te ‘sophisticated’ en ingehouden. Waar Douglas en Turner elkaar al snel als de spreekwoordelijke kat en hond te lijf gingen, en fysiek geweld, inclusief een bijna-verkrachting in het huwelijksbed tot het standaard repertoire van groteske wraakfantasieën werden gerekend, gaat het er tussen Colman en Cumberbatch subtieler aan toe. Het meeste uit The War of the Roses kan ook gewoon niet meer. Maar ook moderne microagressie kan exploderen.
Regisseur Jay Roach tekende voor de regie van de remake van de klassieke vechtscheidingskomedie ‘The War of the Roses’ uit 1989.
In de filmgeschiedenis is de Amerikaanse vechtscheidingsfilm bijna een genre op zich geworden, dat altijd de mores van z’n tijd weerspiegelt. Wie aan de The Roses denkt, denkt misschien aan het geruzie van Elizabeth Taylor en Richard Burton in Who’s Afraid of Virginia Woolf? (1966) die er als getrouwd stel in het echte leven ook wat van konden. Maar vooral aan het gekibbel van Cary Grant en Irene Dunne in The Awful Truth (1937), een van de films die ten grondslag ligt aan de moderne romkom. The Awful Truth is een mooi voorbeeld van een zogeheten ‘comedy of remarriage’. Het was voor studiofilms tussen 1934 en 1968 door een ingewikkeld systeem van zelfcensuur – de periode van de zogeheten Hays Code – namelijk niet mogelijk zaken als seks en relaties buiten het huwelijk te tonen. Dus gaan de overspelige Grant en Dunne eerst uit elkaar en komen daarna toch weer samen, waardoor ze ook nog eens „vreemd” kunnen gaan met elkaar. Een subtiele kritiek op de manier waarop Hollywood het echte leven met zijn strenge normen naar zijn hand probeerde te zetten.
Acteur Cary Grant (1904-1986) was de posterboy van de screwball comedy. In journalistenkomedie His Girl Friday (1940) speelde hij dezelfde rol in een andere setting. Interessant aan het genre was destijds ook dat er met het grootste gemak rolpatronen werden omgedraaid, en queer-elementen ingevoegd, maar alleen voor de goede verstaander. Dat maakt die films ook nu nog zo fris en relevant. De filmkeuring keek mee, maar de regisseurs en hun scenaristen beheersten de subversieve kunst van de dubbele bodem.
Toen in de jaren zeventig als gevolg van de tweede feministische golf vrouwen niet per se tot hun dood in beklemmende huwelijken wilden blijven zitten, emancipeerden de films mee. Met het Amerikaanse Kramer vs. Kramer (1979) als beroemdste voorbeeld. Dustin Hoffman speelt een zakenman die alleen oog heeft voor zijn carrière, Meryl Streep de vrouw die daar genoeg van heeft. Maar als zij na een jaar terugkomt om de voogdij over hun zoontje op te eisen, begint hij een rechtszaak en schildert haar af als harpij. Dankzij een mooi staaltje tegencasting van de beide acteurs, en een glansrol voor Justin Henry als het zoontje Billy dat huilend zijn moeder in de armen vliegt, blijft de nuance bewaard. En maken de traanklieren overuren. Noah Baumbachs Marriage Story (2019) is behalve door Baumbachs eigen scheiding van actrice Jennifer Jason Leigh overduidelijk door deze film geïnspireerd. Met het verschil dat Scarlett Johansson en Adam Driver na bijna gevallen te zijn voor de manipulaties van een op geld beluste echtscheidingsadvocaat (de echte kwade genius in deze film) uiteindelijk proberen er het beste van te maken.
In de filmgeschiedenis is de Amerikaanse vechtscheidingsfilm bijna een genre op zich geworden.
Colman en Cumberbatch zitten – heel modern – niet aan tafel bij een advocaat maar op de bank bij een therapeut. Die vraagt hun aan het begin elkaars kwaliteiten op te noemen. „Ik leef liever met haar samen dan met een wolf”, zegt hij. „Hij heeft armen”, probeert zij. Het scenario van The Roses gaat over de wurggreep van kapitalisme en patriarchaat en heeft tegelijkertijd veel meer dramaturgische knipogen. Soms schiet je van schrik in de lach. Als je een tafel met een dolk uit de Spaanse inquisitie erin bestelt, of per se het wankele gasfornuis van tv-kok Julia Child in je volautomatische keuken wil laten installeren, dan is dat natuurlijk zoiets als het pistool van Tsjechov. Dat gaat op een gegeven moment af.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC