Antisemitisme Volgens de Australische inlichtingendienst zat Iran achter minstens twee antisemitische aanslagen in het land en probeerde het zijn betrokkenheid te verhullen.
De Australische premier Anthony Albanese (rechts) en de baas van de inlichtingendienst ASIO, Mike Burgess (links), hielden dinsdag in Canberra een persconferentie over de Iraanse betrokkenheid bij antisemitisch geweld in het land.
Het wordt een ‘nieuwe frontlinie’ genoemd: Iran zou via proxy’s antisemitische aanvallen uitvoeren in Australië. De Australische inlichtingendienst ASIO verklaarde dinsdag dat het land achter een aanval zit met een brandbom op een synagoge in Melbourne, en achter een antisemitische aanval op een koosjer cateringbedrijf in Sydney. Iran zou vervolgens hebben geprobeerd zijn betrokkenheid te verhullen.
„Dit zijn buitengewoon gevaarlijke daden van agressie op Australische bodem, georkestreerd door een buitenlandse natie. Het zijn pogingen om de sociale cohesie te ondermijnen en verdeeldheid te zaaien in onze gemeenschap”, zei de Australische premier Anthony Albanese tijdens een persconferentie. Iran heeft de beschuldigingen ontkend.
De Australische regering heeft de Iraanse ambassadeur en drie Iraanse functionarissen zeven dagen de tijd gegeven om het land te verlaten. Het is voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog dat Australië een ambassadeur het land uitzet. Ook besloot de Australische regering om de Iraanse Revolutionaire Garde op de lijst van terroristische organisaties te zetten.
Een auto met de Iraanse vlag verlaat dinsdag de ambassade in de Australische stad Canberra. Australië had eerder die dag de Iraanse ambassadeur uitgewezen. Foto Hilary Wardhaugh/AFP
Daarnaast heeft Australië de eigen ambassade in Iran voorlopig gesloten. Al het Australische ambassadepersoneel en diplomaten hebben Teheran verlaten en zijn volgens Albanese naar een derde land geëvacueerd voordat de onthullingen openbaar zijn gemaakt. De regering heeft Australiërs in Iran opgeroepen het land te verlaten vanwege het risico op vergeldingsacties.
De onthullingen zijn het werk van een landelijk politieteam, in samenwerking met de veiligheidsdienst die al ruim een jaar onderzoek doet naar toegenomen antisemitische en islamofobe incidenten. Onder de naam Operation Shelter zijn sinds vorig jaar ruim honderdtachtig mensen gearresteerd.
Inmiddels is de naam vrijgegeven van een van de verdachten. Kazem Hamad is een beruchte leider van een criminele organisatie in Melbourne. Hij zou, samen met buitenlandse spionnen, de aanval met een brandbom op een synagoge in Melbourne hebben georganiseerd. Hamad is in Iran geboren en runt zijn drugsorganisatie deels vanuit Iran en Irak. Hij zou de aanval hebben uitgevoerd om een wit voetje te halen in Iran en daarvoor zijn betaald in cryptovaluta.
De onthullingen vormen waarschijnlijk nog maar een tipje van de sluier. Mike Burgess, hoofd van de inlichtingendienst ASIO, sluit niet uit dat Iran bij nog meer incidenten is betrokken. Zo werd begin dit jaar een kinderdagverblijf in Sydney in brand gestoken en beklad met antisemitische leuzen. Ook is begin januari een verlaten caravan vol explosieven aangetroffen in een voorstad van Sydney, waarin een lijst met Joodse doelwitten is gevonden. Later maakte de politie bekend dat hier geen echte aanval werd voorbereid, maar dat sprake was van een „nep terrorismecomplot”, om de politie te chanteren vanwege een lopend strafrechtelijk onderzoek, en om angst te zaaien. „Iran heeft zijn betrokkenheid geprobeerd te verhullen door criminele organisaties in Australië te betalen om de aanvallen uit te voeren. Waarschijnlijk is Iran betrokken bij nog meer aanvallen”, aldus premier Albanese.
In Australië is geschokt op de onthullingen gereageerd. „Dit hebben we niet eerder gezien in Australië, maar het is niet nieuw. Dit doet Iran al langer, ook in andere landen”, zegt Dara Conduit, politicoloog aan de Melbourne Universiteit tegen de Australische publieke omroep ABC. In de afgelopen jaren bleek dat Teheran gebruik maakt van criminele netwerken in Europa en de Verenigde Staten om operaties in het buitenland uit te voeren. Ook in Nederland is de Iraanse inlichtingendienst actief. „Dit is volgens het Iraanse playbook, dit kan het land doen om ervoor te zorgen dat Israël zich onveilig voelt. Het is schokkend, maar niet verrassend.”
Dat vooral de Iraanse Nationale Garde lange tentakels heeft, was al bekend. In 2023 bleek uit een onderzoek door de Australische senaat dat de Iraanse diaspora wordt bedreigd en geïntimideerd door Iran.
De felle reactie van de Australische regering krijgt brede steun, in het land en in het parlement, ook bij de oppositie. Die stelt dat de regering al veel eerder de Iraanse Revolutionaire Garde op de terreurlijst had moeten zetten. Maar deze stap kan ook negatieve gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor Australiërs die in Iran in de gevangenis zitten. „Zij zullen nu geen consulaire hulp meer kunnen krijgen van de Australische ambassade”, zegt Conduit.
Sinds de oorlog in Gaza zijn de spanningen toegenomen in de Australische samenleving, waar zowel de Joodse als de islamitische diaspora groot is. Volgens de laatste volkstelling wonen er ruim 800.000 mensen met een islamitische achtergrond in Australië en leven er een kleine 120.000 Australische Joden in het land.
Zowel het aantal antisemitische incidenten als de moslimhaat is sterk toegenomen. Huizen, scholen, synagogen en auto’s worden regelmatig beklad met hakenkruizen en antisemitische leuzen. Daarnaast is er een scherpe toename van het aantal meldingen van islamofobie; dat is meer dan verdubbeld sinds oktober 2023. Het gevolg is dat zowel mensen met een moslimachtergrond als Australische Joden zich niet veilig voelen in eigen land.
Het scherpe debat over de genocidale oorlog die Israël voert in Gaza zorgt voor veel onrust in de samenleving. Wekelijks zijn er grote demonstraties tegen de Israëlische agressie in Gaza. Onlangs vond in heel het land een van de grootste demonstraties tegen de oorlog ooit plaats. In Sydney werd heel de stad afgezet en liepen de demonstranten over de iconische Harbour Bridge. Volgens de politie waren er ruim honderdduizend mensen op de betoging afgekomen, de organisatie telde er minstens tweehonderdduizend.
De Australische regering reageert zeer fel op wat ze ziet als een Iraanse poging om het vuur op te stoken en de sociale cohesie in het land te ondermijnen: „Onze reactie vormt een heel duidelijke boodschap voor landen als Iran die zich met ons land willen bemoeien. Jullie agressie zal niet worden getolereerd”, aldus Albanese.
Source: NRC