is columnist voor de Volkskrant.
Verkiezingen kun je op allerlei manieren proberen te winnen. GroenLinks-PvdA zoekt het niet in oneliners, maar in een verkiezingsprogramma van maar liefst 169 pagina’s. Het boekwerk ligt op statafels naast de chips tijdens een partijbijeenkomst in het Leidse natuurmuseum Naturalis.
Met het kloeke manifest hoopt de partij een ‘sociale meerderheid’ te bereiken. De zestien hoofdstukken bevatten ouderwets-linkse passages. In een uitstapje dat bijna communistisch aandoet, wil de partij ‘actief grond opkopen’ door de staat stimuleren, om huizen te kunnen bouwen op boerenland. Onder rijksregie moeten veestallen wijken voor starterswoningen.
Wanda, volgend jaar is ze zestig jaar PvdA-lid, bladert door het programma. Hier is over nagedacht, qua inhoud bespeurt ze ‘goud’. De komende weken wil ze ‘een gesprek aan de deuren’ voeren met kiezers, hopen dat het lukt om mensen te ‘bereiken’, PVV-stemmers wijzen op ‘de feiten’.
Alleen, hoe slijt je zo’n dik boek bij de kiezers? ‘Dit gaat natuurlijk niemand lezen. Maar de eerste twintig pagina’s misschien wel.’
Partijleider Frans Timmermans, ‘Frans’ geheten in deze kringen, noemt zichzelf een ‘ouwe sociaaldemocraat’. Hij is veel dingen, maar geen man van het volk. Op het podium vertelt hij over een ‘epifaan moment’ dat hij beleefde, een ‘aha-moment’, zo moeten we begrijpen.
Ook voormalig VVD-premier Mark Rutte had ooit een epifaan moment, toen hij besloot uit de Haagse politiek te stappen. Timmermans hoopt op stemmen uit de VVD-achterban. Rondom Israël bespeurt hij mogelijkheden. ‘Ik weet dat heel veel kiezers van de VVD delen wat ik zeg. Het is onaanvaardbaar om te zwijgen over de oorlogsmisdaden van Netanyahu.’
Een Nederlandse boycot van producten uit illegale Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever – minister Veldkamp kreeg daarvoor geen steun, onder meer daarom stapte hij op – is volgens Timmermans niet moeilijk. ‘Het enige dat daarvoor nodig is, is dat de VVD zich bevrijdt van de omhelzing van Wilders.’
De zaal juicht als Timmermans woningcorporaties belooft ‘zoals vroeger’ en opnieuw als hij uitlegt dat hij niet tegen de industrie is, ‘want dat etiket proberen ze op ons te plakken’.
Binnen de linkse samenwerkingspartij heet dit de ‘Samen Vooruit Tour’, in Naturalis is de eerste sessie. Tussen de opgezette wolven en een dinotijdexpositie is het thema ‘groen’.
Winnie en Willy verschijnen op het podium. Winnie woont vlakbij Schiphol, over haar huis vliegen elke dag ruim zevenhonderd vliegtuigen, de luchthaven raakt al vier generaties haar familie. Willy woont vlakbij de grootvervuilende pfas-fabriek Chemours: ‘Je bent ten dode opgeschreven.’
Timmermans luistert ‘ademloos’ naar hun verhalen. Hij vertelt over zijn eigen kleinkinderen, van drie en vijf. ‘Mijn vraag aan jou zou zijn, Winnie: vertel eens over je kleindochter?’
Het ‘recht op gezondheid’ wil hij ‘verankeren in de grondwet’. Dit haalde het verkiezingsprogramma niet, maar wel een ander manifest. Pfas is volgens Timmermans ‘niet nodig’. Deze plasticverbindingen kunnen ‘uit de economische cyclus’. In de praktijk lijkt dat lastig, want pfas wordt volop gebruikt in de medische wereld.
Veel leden gaat het niet om details. Zij kijken naar de grote lijn. Een stem op Groenlinks-PvdA geldt voor hen als links tegenwicht in een rechtse tijd, een garantie tegen opnieuw een onwerkbaar stilstandkabinet met radicale uitspattingen.
Dominee Aline vreest voor ‘extreem-rechts’ en ‘impasses’, daarom werd ze onlangs lid. ‘Ik denk dat we met z’n allen even flink in de handen moeten spugen. De huidige regering is een verschrikkelijk experiment, het is faliekant misgegaan.’
Resteert het verkiezingsprogramma. Elektricien Michel van Son, een half jaar geleden sloot hij zich aan bij de partij vanwege wat ‘in Nederland gebeurt en het drama in Gaza’, pakt het van tafel. Een ‘genuanceerd verhaal’, zo komt het op hem over. Maar ja, willen mensen zich hier wel in verdiepen?
‘Weet je wat het probleem is? GroenLinks-PvdA komt met zo’n boekwerk en Geert Wilders met een A4’tje.’
a.vanes@volkskrant.nl
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant