Jaitsen Singh, de langst vastzittende Nederlander in het buitenland, moet naar Nederland worden overgeplaatst. Het is voor het eerst dat de Nederlandse staat wordt gedwongen een Nederlander uit een buitenlandse gevangenis terug te halen.
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
Singh, een 80-jarige Nederlander die na een omstreden proces al 41 jaar vastzit in de VS, strijdt al meer dan tien jaar voor overbrenging naar Nederland, zodat zijn familie hem kan bezoeken. Het gerechtshof in Den Haag heeft dinsdag bepaald dat dit moet gebeuren. ‘Deze uitspraak betekent niet alleen een doorbraak voor mijn cliënt’, zegt Singhs advocaat Rachel Imamkhan, ‘maar is ook een principiële overwinning voor de rechtsbescherming van alle Nederlanders die in het buitenland vastzitten.’
Singh werd in 1986 in Californië veroordeeld tot ‘56 jaar tot levenslang’ voor de dubbele huurmoord op zijn vrouw en dochter. Hij heeft altijd ontkend en weigerde een deal te sluiten met justitie, waarin hem strafkorting werd geboden in ruil voor een bekentenis.
Tijdens zijn proces is veel misgegaan. Zo bleek dat de aanklager corrupt was; die had een gedetineerde kroongetuige omgekocht om een belastende verklaring over Singh af te leggen. Daarna werd de strafzaak als gerechtelijke dwaling aangemerkt en moest die onder een andere aanklager worden overgedaan.
Tijdens het herzieningsproces bleek onder meer dat cruciale, ontlastende bewijsstukken waren zoekgeraakt. In de loop der jaren kwam steeds meer ontlastend bewijs boven water. Sinds het verloren herzieningsproces strijdt Singh voor eerherstel en overplaatsing naar Nederland.
Uit onderzoek van de Volkskrant bleek dat de Nederlandse staat in Singhs bijstand grote steken heeft laten vallen. Zo is hij onder meer niet gewezen op de mogelijkheid voor overplaatsing naar Nederland, totdat het te laat was. Mede om die reden nam de Tweede Kamer in 2022 en in 2024 een motie aan met het verzoek om Singh naar Nederland terug te halen.
De minister van Justitie heeft echter een eigen beslissingsbevoegdheid, en de opeenvolgende ministers weigerden aan het Kamerverzoek gehoor te geven. ‘De staat wil voorkomen dat als een uitzondering wordt gemaakt voor Singh, de staat ook een uitzondering voor vele anderen zou moeten maken’, betoogde de landsadvocaat in 2023. De voorzieningenrechter gaf hem gelijk.
Het hof oordeelt nu dat de Nederlandse staat ‘niet de juiste afweging’ heeft gemaakt: Singhs humanitaire omstandigheden rechtvaardigen dat hij naar Nederland komt. Zijn hoge leeftijd en broze gezondheid maken dat er ‘een gerede kans is dat Singh in gevangenschap zal overlijden’, aldus het hof. ‘De nog in leven zijnde familieleden, waaronder zijn zus, wonen in Nederland en kunnen hem vanwege de hoge kosten niet bezoeken. Zoals de zaken er nu voor staan, is de kans dus groot dat Singh zijn laatste dagen in gevangenschap in de VS zal slijten zonder fysiek contact met zijn familie.’
Nederland moet binnen vier weken het verzoek tot strafoverdracht bij de Amerikaanse autoriteiten indienen, gelast het gerechtshof. Als de VS instemmen met overplaatsing van Singh naar Nederland, waarvan eerder bleek dat de VS hier ‘contructief tegenover staan’, moet hij zijn strafrestant van 56 jaar tot levenslang uitzitten. In 2017 nam de Hoge Raad het oordeel over van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, dat in 2013 heeft bepaald dat ‘opsluiting zonder enig uitzicht op herbeoordeling en vrijlating’ onmenselijk is.
Zulke gedetineerden, stelde het Europees Hof, moeten uitzicht hebben op terugkeer in de maatschappij. Daarom moet na uiterlijk 25 jaar detentie worden herbeoordeeld of zij daarvoor in aanmerking komen. Maar daar wil Singhs advocaat ‘niet op vooruitlopen’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant