Ook in de zomer waren ze volop in het nieuws: The Epstein Files. En de bijbehorende theorieën; de veroordeelde Jeffrey Epstein zou het kindermisbruik niet alleen hebben gepleegd, maar samen met allerlei invloedrijke vrienden. De kwestie rond de overleden Epstein blijft president Trump maar achtervolgen. Mede doordat – o, ironie – hij complottheorieën over de misbruikzaak zelf groot maakte.
In Nederland komt dit soort complottheorieën ook met enige regelmaat aan de oppervlakte, brengt de maandagavond gestarte EO-docuserie Het Complot pijnlijk in herinnering. Zeker in het geval van Bodegraven; een dorp ‘met meer kerken dan kroegen’, bekend van de kaas, en sinds de coronapandemie dus ook van een heftige complottheorie.
De begraafplaats in Bodegraven wordt in 2021 plots overspoeld met bloemleggingen door mensen vanuit het hele land. Dat gebeurt naar aanleiding van ongefundeerde verhalen van oud-inwoner Joost Knevel die beweert als kind te zijn misbruikt door ‘belangrijke’ mensen in het dorp. Ernstige beschuldigen, waarbij de namen van de toenmalige burgemeester, premier én van RIVM-directeur Jaap van Dissel vallen. Wat weer leidt tot bedreigingen.
Knevel, de bekende complotdenker Micha Kat en Wouter Raatgever pompen de complottheorie rond via het populaire onlinekanaal Red Pill Journal. Ze worden veroordeeld tot gevangenissenstraffen. Knevel heeft een spreek- en gebiedsverbod – hoewel maker Joost Engelberts een poging onderneemt hem te interviewen.
Hoewel de Bodegraven-zaak bekend is, is de reconstructie opnieuw verontrustend. Ook omdat dit soort theorieën nog altijd een groot publiek heeft. Maar met welk doel precies het complotdenken rond Bodegraven door de makers wordt gereconstrueerd, wordt pas tegen het eind van de eerste aflevering goed duidelijk.
De makers duiken vanaf deel twee dieper in de oorsprong en gevaren van het gedachtegoed achter zogenaamd satanisch ritueel misbruik (srm), zoals complottheorieën als die van Knevel ook wel worden genoemd. En dat een link heeft met radicaal christelijke kringen. ‘Christenen zijn sneller geneigd in het bestaan van srm te geloven, omdat zij al weten van het bestaan van een donkere wereld’, zegt een srm-believer. Thuis op de bank werd gefronst.
De maker zegt tegen de srm-gelovers dat hun denkwereld ver van hem af staat. Maar nergens wordt echt afstand genomen van de complottheorieën. Researcher Janicke Bijlsma op de EO-website: ‘We willen het verhaal over satanisch ritueel misbruik niet bewijzen of ontkrachten, maar wel de mechanismen ervan blootleggen en aandacht vragen voor de schadelijke gevolgen’.
Hoewel het niet de taak is van een journalist om een standpunt in te nemen, word je wel geacht te vertellen wat waar is en wat niet. En te bedenken aan wie je een platform biedt. De centrale plek en uitgebreide uitzendtijd die complotdenkers in de eerste twee afleveringen krijgen, voelen even interessant als ongemakkelijk. Verstandig dat in de twee latere afleveringen media worden besproken die daarmee de fout in gingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant