Al vijftig jaar hoort schrijver Lise van de Kamp dat ze later spijt zal krijgen van haar keuze om geen kinderen te krijgen. Die dag is nooit gekomen.
Jolande Withuis schreef in haar column van 22 augustus over de moederschapsideologie en verwees naar het verleden. Maar in vijftig jaar is er verbijsterend weinig veranderd. Nog steeds worden jonge vrouwen subtiel en soms dwingend onder druk gezet om kinderen te krijgen en daarmee hun vrijheid op te geven. Op papier hebben ze de keuze, maar in werkelijkheid is vrijwel alle wet- en regelgeving doordrenkt van de verwachting dat er een gezin gevormd wordt. En het is nog altijd de vrouw die daarvoor de rekening betaalt.
Ouders, artsen, dominees: ze houden vrouwen voor dat ‘baren’ hun bestemming is. Ze zeggen dat er een keuze is, maar fluisteren erbij dat spijt onvermijdelijk zal volgen. Vrouwen van nu: geloof dat niet! Nog steeds staan jullie voor dezelfde tweesprong als ik destijds: kind of geen kind, vrijheid of rolpatroon. Mannen behouden meestal hun autonomie, vrouwen verliezen die vaak.
Over de auteur
Lise van de Kamp is schrijver.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Ik besloot vijftig jaar geleden geen moeder te worden en mijn vrijheid te behouden. In al die jaren heb ik geen moment spijt gehad. Niet toen ik jong was, niet nu ik ouder ben. Integendeel: ik koester nog altijd mijn ongebondenheid, de rust van het niet hoeven zorgen, de ruimte om mijn leven naar eigen wens te vormen. Vrijheid is geen leegte; het is ademruimte.
Het idee dat een vrouw pas ‘af’ is mét kinderen bleef al die jaren hardnekkig overeind. Twijfelende vriendinnen spraken over ‘later’, alsof de beslissing slechts was uitgesteld. Mijn duidelijke ‘nee’ spiegelde hun eigen onzekerheid. Ik zag vriendinnen kiezen voor een gezin; soms gelukkig, soms verteerd door spijt. Familie vroeg ‘wanneer het tijd werd’, collega’s grapten over mijn biologische klok, alsof mijn leven niet compleet kon zijn zonder een wieg naast mijn bed.
Abortus staat nog steeds in het strafrecht. Seksisme, femicide, online haat: de structuren zijn taai en meedogenloos. Vrouwen worden geleerd zichzelf klein te maken, hun ambities in te pakken in excuses. Het systeem dwingt hen hun vrijheid telkens opnieuw te rechtvaardigen. In woningbouw en reclame blijft het gezin de heilige norm. De haat tegen alles wat afwijkt van de standaard gendernorm laait telkens weer op. De strijd tegen vooroordelen en patriarchale structuren is nooit gestaakt, maar evenmin gewonnen.
Nog steeds leven we in gescheiden werelden die elkaar nauwelijks raken. In sommige gemeenschappen worden meisjes uitgehuwelijkt, mishandeld of zelfs vermoord door hun eigen familie. Online wisselen mannen schaamteloos tips uit over verkrachting. En wie zich kleedt naar eigen smaak, riskeert nog altijd te worden weggezet als ‘slet’ of ‘hoer’. Het is een wereld die vrouwen voortdurend waarschuwt: waag het niet je vrijheid te nemen.
Een partner of moederschap is geen schild tegen verdriet of geweld. Het biedt geen garantie op geluk, laat staan op respect. Nog steeds geldt: hoe meer een vrouw groeit, hoe bedreigder sommige mannen zich voelen. Succes wordt ervaren als een aanval, soms zelfs als een castratie. Maar geen enkele vrouw zou zichzelf moeten verkleinen om het ego van een ander te sparen. Wacht niet op toestemming. Blijf soeverein en denk goed na voordat je besluit moeder te worden.
Het gaat uiteindelijk niet alleen om kinderen krijgen, maar om de voortdurende aantasting van vrouwelijke autonomie. Zelfs in Nederland, waar abortus legaal is, wordt de toegang beperkt. Economische afhankelijkheid en culturele verwachtingen maken vrijheid voorwaardelijk. Vrijheid is geen cadeau; het is een terrein dat we telkens opnieuw moeten veroveren.
Mijn keuze om mijn eigen leven centraal te stellen, werd mede gevormd door het feminisme van de jaren zeventig. Die beweging gaf woorden aan mijn intuïtie. Jonge vrouwen van nu: laat niemand jullie wijsmaken dat alleen zorg voor een ander je leven waarde geeft. En laat je niet intimideren door het spook van spijt. Je eigen leven leiden is geen gemis; het is een vervulling.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant