Sanitair seksisme: vrouwen zien zichzelf er regelmatig mee geconfronteerd. Voor mannen zijn er in de openbare ruimte urinoirs te vinden, maar gratis toiletten zijn er veel minder. LaPee hoopt daar met vrouwenurinoirs verandering in te brengen. Een nodig initiatief, vinden plassers op de kermis van Blaricum.
Bezoekers van de Blaricumse kermis hadden vorige week vanuit de Booster-attractie uitzicht op iets nieuws. De attractie bood niet alleen van tientallen meters hoogte uitzicht op de omgeving, maar ook op drie roze LaPees: vrouwenurinoirs. Deze Deense uitvinding is het equivalent van een plaskruis, maar dan voor vrouwen. Je gebruikt het door te hurken boven een lage pot. Er is geen bril, geen wc-papier, en geen dak. Een LaPee bestaat uit drie van dit soort hurktoiletten (goed voor negen toiletten in totaal in Blaricum) en de gebruiker steekt met de schouders net boven de schotjes uit. Zo is het makkelijk te zien of het toilet bezet is.
‘Het is een initiatief in de hoop de ongeregeldheden die het dorp tijdens de jaarlijkse kermisweek teisteren in te perken’, vertelt de burgemeester van Blaricum, Barbara de Reijke. Bewoners hebben veel last van wildplassend bezoek in hun voor- of achtertuin. Nadat Den Bosch vorig jaar tijdens carnaval LaPees had ingezet, wilde Blaricum het voorbeeld volgen.
Het eerste urinoir speciaal voor vrouwen, de ‘lady p’, werd in 1999 door Marian Loth van sanitairfabrikant Sphinx bedacht. Haar ontwerp was een matig succes, maar nu, 25 jaar later, maakt het vrouwenurinoir een opmars. Afgelopen jaar was de LaPee door heel Nederland te vinden: op festivals als Down The Rabbit Hole, Landjuweel, Dekmantel en Lentekabinet, en in verschillende gemeenten tijdens locale evenementen.
Vrouwenbeweging De Dolle Mina’s spanden al in 1970 roze linten om Amsterdamse plaskrullen uit verontwaardiging over het ‘sanitaire seksisme’: vergelijkbare voorzieningen voor vrouwen (of mindervaliden, of kinderen) waren er immers amper. Dit jaar deden de Mina’s dat op de Tilburgse kermis, afgelopen juli, weer. Reden: terwijl mannen gratis van de urinoirs gebruik konden maken, kostte een bezoek aan een toilet een euro.
In 2015 ontstond er ophef rondom de rechtszaak die een Amsterdamse student aanspande nadat ze was beboet voor wildplassen op het Leidseplein na een avond uit. Haar redenering was dat ze geen andere optie had nadat alle cafés al waren gesloten. Maar de rechter oordeelde dat de student best een ouderwetse plaskrul, ontworpen voor mannen, had kunnen gebruiken. Het gebrek aan toiletten voor vrouwen in de publieke ruimte, zo oordeelde hij, was het logische gevolg van het feit dat vrouwen nu eenmaal minder vaak op straat plassen. De ervaring van de gemeente Blaricum wijst anders uit.
Inmiddels is het aanbod van publieke toiletten langzaam maar zeker aan het verbeteren: volgens onderzoek uit 2024 van de Maag Lever Darm Stichting zijn er tegenwoordig in Nederland 700 openbare toiletten tegenover 220 urinoirs die enkel door mannen te gebruiken zijn.
Naast de LaPees waren er op de kermis in Blaricum flink wat dixi’s te vinden.
Blauwe plaskruizen voor de heren, roze dixi’s en LaPees voor de dames. Geheel volgens de veiligheidsmaatregelen ging boven de roze plaskrullen later op de avond de bouwlamp aan, om struikelen te voorkomen. De passagiers in de booster hoefden op deze manier ook niets te missen van de plassende vrouwen. Een medewerker van de gemeentelijke buitendienst erkent de ongelukkige plaatsing, maar ‘helaas kunnen we nu niets meer aan de opstelling doen.’
Het gebrek aan privacy schrikt vrouwen af, zag Karim Sewdayd (31) van de aangrenzende EHBO-post: ‘Gisteren was de booster nog dicht, toen maakten er een stuk meer vrouwen gebruik van de nieuwe toiletten en hoorden we veel positieve reacties. Mensen kwamen vragen wat het is, hoe het werkt en of ze er gebruik van mogen maken. Ook de mannen waren nieuwsgierig.’
Bezoeker Caitlin (18) was een van de nieuwsgierigen. Een rok maakt het gebruik makkelijker, is haar ervaring. Met een broek, zo geven veel meiden aan, ligt het wat ingewikkelder. Tessa (17) en Lena (18) vinden LaPees een goed initiatief: ze zijn niet ideaal, maar wel gratis. Ze zouden het toejuichen als de optie op meer plekken beschikbaar zou zijn.
Op een plein in de binnenstad van Den Bosch staat er nu elk weekend een LaPee, met de bedoeling om mensen te laten wennen aan het straatbeeld. ‘Net als plaskruizen waar mannen ’s nachts terecht kunnen, hoort dit er ook gewoon bij’, vertelt een woordvoerder van de gemeente Den Bosch. ‘We willen het vrouwenurinoir normaliseren.’ Ze zien dat het toilet ook echt wordt gebruikt. Want, zoals de bezoekers van de Blarciumse kermis zeggen: als je moet, dan moet je.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant