Politici die met lede ogen moeten toezien hoe partijleider Henri Bontenbal zijn opmars in de peilingen gestaag voortzet, hebben sinds maandag een stok om mee te slaan. In het CDA-verkiezingsprogramma worden scherpe politieke keuzes gemaakt, waar niet iedereen op zit te wachten.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
De opvallendste keuze van de christendemocraten is om een inkomensafhankelijke 'vrijheidsbijdrage' aan alle Nederlanders te gaan vragen om de extra kosten voor Defensie te dekken. Ook wil de partij de dienstplicht herinvoeren en moeten jongeren wat het CDA betreft aan het begin van hun vervolgopleiding leren hoe ze zichzelf moeten redden in een oorlogssituatie.
Dat staat in het verkiezingsprogramma ‘Bouwen op vertrouwen’ dat het CDA maandag heeft gepresenteerd. De christendemocraten benadrukken daarin vooral dat ze willen bouwen aan een ‘fatsoenlijk land’, waarin mensen zich ‘inzetten voor een ander’ en het ‘gemeenschappelijk belang’.
De hoogte van de vrijheidsbijdrage om Defensie te stutten, is nog onbekend. Daarover komt pas meer duidelijkheid nadat het Centraal Planbureau de CDA-plannen heeft doorgerekend. Volgens Bontenbal komt de vrijheidsbijdrage echter neer op een ‘beperkte verhoging van de belastingen’, zowel voor burgers als bedrijven.
Of de bijdrage echt zo ‘beperkt’ is, zal nog moeten blijken. Zeker is wel dat het CDA meegaat in de toezegging van het vorige kabinet om, op termijn, jaarlijks 19 miljard euro extra te gaan besteden aan Defensie, zoals op de Navo-top in juni is afgesproken. Volgens Bontenbal zullen de Defensieplannen ‘veel van de samenleving vragen, ook in financiële zin’ en is ‘vrijheid niet gratis’.
Forse ingrepen in de begroting lijken dan ook onontkoombaar, maar hoe de financiële puzzel exact gelegd wordt, zal later pas duidelijk worden. Het CDA kondigt wel vast aan dat het ‘ruimte in de begroting’ wil maken door de door het kabinet-Schoof aangekondigde verlaging van het eigen risico in de zorg terug te draaien. Die maatregel levert miljarden op.
Anderzijds wil het CDA dus extra belasting gaan innen om de dure Defensieplannen te bekostigen. Daarbij wil Bontenbal de rekening expliciet niet alleen neerleggen bij bedrijven, maar ook bij individuele burgers. ‘Het CDA kiest ervoor om de lasten op een verstandige manier te verdelen’, aldus Bontenbal.
Burgers zullen wat het CDA betreft overigens niet alleen meer geld, maar ook meer tijd moeten investeren in hun eigen veiligheid. De partij wil de ‘militaire opkomstplicht naar Scandinavisch model’ invoeren, zodat er genoeg mensen klaarstaan om ons te verdedigen.
Dit model houdt in dat alle jongeren (zowel mannen als vrouwen) op 18-jarige leeftijd kunnen worden opgeroepen als militair, reservist of als burgerpersoneel, afhankelijk van hun talenten en vaardigheden. Tot slot krijgen alle jongeren bij de start van hun vervolgopleiding een verplicht vak dat is ‘gericht op zelfredzaamheid tijdens een oorlogssituatie’.
Vooral de financiële keuzes zullen Bontenbals grootste concurrenten – zoals Geert Wilders (PVV) en Frans Timmermans (GL-PvdA) – dankbaar aangrijpen om de CDA-leider komende verkiezingscampagne aan te vallen. Zij willen juist dat de doktersrekening en de belastingen voor de modaal verdiener niet omhooggaan.
Ook het plan van het CDA om de hypotheekrenteaftrek stap voor stap af te bouwen, zal diverse partijleiders munitie geven om te proberen de almaar populairder wordende Bontenbal onderuit te halen. Zo zijn Dilan Yesilgöz (VVD) en PVV-leider Wilders fel tegenstander van het afpakken van het fiscale voordeel voor huizenbezitters. GL-PvdA kreeg vorige week ook al de hoon over zich heen toen die partij een soortgelijk idee presenteerde.
Bontenbal neemt alvast een voorschot op de te verwachten kritiek door maandag te zeggen dat sommige maatregelen in zijn ogen ‘pijnlijk, maar noodzakelijk’ zijn.
Zo’n uitspraak past in de overtuiging van het CDA dat politici voor verkiezingen veel opener moeten zijn over welke maatregelen genomen moeten worden, ook al doen die pijn. ‘We moeten eerlijk zijn over wat moet, en hoopvol over wat kan’, zegt Bontenbal.
Opvallend is de koppeling die het CDA legt tussen eerlijkheid en het herstellen van het vertrouwen in de politiek. Na een chaotisch weekeinde waarin het demissionaire kabinet deels opstapte, stipt het CDA daarmee een punt aan dat waarschijnlijk een grote rol zal gaan spelen in de komende verkiezingscampagne.
Wat Bontenbal betreft hebben politici van PVV, VVD, NSC en BBB de afgelopen twee jaar allerlei beloften en ‘platte oneliners’ de wereld in geslingerd die ze helemaal niet waar konden maken. Mede door hun gedrag hebben zij het land volgens het CDA in ‘chaos’ gestort.
In plaats daarvan gelooft Bontenbal in de kracht van ‘verantwoordelijkheid nemen’ en kiezers eerlijk zeggen waar het op staat. ‘De hervormingen die nodig zijn, zullen gevolgen hebben voor ons dagelijks leven’, zegt Bontenbal maandag onomwonden. ‘We zullen offers moeten brengen. Maar we nemen deze maatregelen omdat ze ons land sterker, veiliger en toekomstgericht maken.’
Dat begint bij helder zijn over hoe de problemen in bepaalde sectoren opgelost dienen te worden. Zo wil het CDA allereerst ‘orde op zaken stellen’ in de woningbouw. Niet alleen door in elk dorp een ‘straatje erbij’ te bouwen – zoals het vorige kabinet beloofde – maar zelfs een heel ‘wijkje erbij’. Het CDA wil daar dan wel eerlijk bij vertellen dat dit alleen kan als het moeilijker wordt gemaakt voor mensen om de boel te vertragen met juridische procedures.
Ook wil het CDA zorgen voor veiligere buurten door drugscriminaliteit aan te pakken, maar dan moeten burgers ook eerlijk te horen krijgen dat hun eigen drugsgebruik niet zonder gevolgen is. ‘Jouw lijntje is zijn liquidatie’, staat in het CDA-verkiezingsprogramma.
Om mensen meer zekerheid te bieden over hun inkomen wil het CDA een ‘nationale betaaldag’ introduceren, waarop salarissen worden gestort en vaste lasten worden afgeschreven. ‘Zo kunnen mensen meer grip krijgen op hun financiën.’ Ook wil de partij betere (financiële) regelingen voor kersverse ouders, mantelzorgers, vrijwilligers en verenigingen.
Deze politieke keuzes zullen niet iedereen bekoren, maar dat is ook niet de bedoeling van het CDA.
Luister hieronder naar onze politieke podcast ‘De kamer van Klok’. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant