Verkiezingsprogramma In vergelijking met de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 beleeft het CDA een wederopstanding. Leider Henri Bontenbal is populair. In het verkiezingsprogramma wijzen de christen-democraten vooral op de verantwoordelijkheid van de samenleving.
Henri Bontenbal van het CDA tijdens een partijcongres in Zwolle.
Zesendertig keer, zo vaak valt het woord ‘verantwoordelijk’ in het maandag gepresenteerde verkiezingsprogramma van het CDA. De partij van Henri Bontenbal gaat de Tweede Kamerverkiezingen in met een verhaal waarin het nadrukkelijk een beroep doet op de samenleving.
Zo introduceert het CDA een ‘vrijheidsbijdrage’ voor burgers en bedrijven om aan de NAVO-doelstellingen waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd te kunnen voldoen, „want veiligheid is niet gratis”. Het CDA wil dat iedereen in Nederland „evenredig bijdraagt naar draagkracht” omdat „de veiligheid en weerbaarheid van Nederland zowel van individueel als economisch als maatschappelijk belang is”.
Het beroep op de verantwoordelijkheid van de samenleving loopt door bijna alle hoofdstukken van het verkiezingsprogramma heen. Ook de integratie van nieuwkomers wordt bijvoorbeeld een „wederkerige opdracht” genoemd: „Van de samenleving mag worden verwacht dat ze nieuwkomers eerlijke kansen geeft in het onderwijs, op een baan, en dat ze waar nodig nieuwkomers een extra zetje geeft.”
Bontenbal richt zich in het voorwoord van het programma niet alleen op de samenleving maar ook op de politiek, die volgens hem „steeds vaker het probleem lijkt, dan onderdeel van de oplossing”. De CDA-leider noemt het kabinet-Schoof, dat begon met PVV, VVD, NSC en BBB, een „politiek experiment” dat volgens hem heeft laten zien dat „meebuigen met populistische politiek vooral nog meer chaos en spektakel opleveren. Maar de oplossingen en resultaten blijven uit.”
Op de dag dat het kabinet-Schoof viel, in juni, had Bontenbal gezegd dat hij hoopte dat de verkiezingen niet alleen zouden gaan over asiel en migratie, het thema dat de afgelopen maanden vaak domineerde in Den Haag. Hij sprak de hoop uit dat partijen het ook over andere onderwerpen zouden hebben, waaronder wonen. Opvallend is dat het thema asiel en migratie in het verkiezingsprogramma van het CDA niet besproken wordt in een apart hoofdstuk, zoals het in voorgaande jaren wel gebeurde.
De christendemocraten zetten erop in om delen van het beleid dat het kabinet-Schoof terugdraaide weer in te voeren. Zo moet het stikstoffonds opnieuw worden opgericht en moet de spreidingswet doorgezet worden.
De afgelopen tijd veranderde het CDA de houding ten opzichte van het genocidale geweld in Gaza door Israël. Dat is ook terug te lezen in het verkiezingsprogramma. „Israël heeft bestaansrecht, en het volste recht zich te verdedigen binnen internationaal erkende normen”, zo schrijft de programmacommissie. Om vervolgens te constateren dat „de invulling van dat recht echter verworden is tot een offensief dat het internationale recht schendt en onvoorstelbaar leed veroorzaakt onder de Palestijnse burgerbevolking”. Het CDA wil dat het kabinet zich „inspant voor de handhaving van het internationaal recht” door „grote druk op Israël via de economische en politieke kanalen van de EU, bijvoorbeeld door de handelsvoordelen uit het EU-Israël associatie-verdrag op te schorten, of sancties op personen”.
Voor het eerst staat in het verkiezingsprogramma dat de Palestijnse staat onder voorwaarden erkend kan worden. Zo mag Hamas „geen enkele rol” in het bestuur van de Palestijnse gebieden hebben, en moet een nieuw bestuur tot stand komen na „vrije verkiezingen”.
De partij pleit ook voor maatregelen om het illegale Israëlische nederzettingenbeleid te ontmoedigen, door maatregelen te nemen zoals „sancties tegen verantwoordelijken” en een verbod op producten die uit de illegale nederzettingen komen.
Het is de tweede keer dat het CDA met Henri Bontenbal als lijsttrekker de verkiezingen ingaat. Al zijn de omstandigheden voor de partij héél anders dan bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2023. Toen werd Bontenbal drie maanden voor de verkiezingen gekozen tot partijleider. Hij moest zich in die korte tijd als relatief onbekende politicus aan Nederland presenteren, als het gezicht van een partij die er zeer slecht voor stond. Ook CDA’ers zelf speculeerden over het einde van hun eigen partij. Het CDA verdween niet, maar bleef met vijf zetels in de Tweede Kamer.
De partij staat er nu heel anders voor. In peilingen is al maanden een opwaartse trend te zien, virtueel is het CDA ongeveer net zo groot als de VVD. Uit recent onderzoek van Ipsos I&O blijkt dat het CDA van alle partijen het grootste kiezerspotentieel heeft en dat Henri Bontenbal de best gewaardeerde politiek leider is.
Volg politiek Den Haag op de voet en word zelf een Haagse ingewijde
Source: NRC