Het voornemen van de gemeente Midden-Drenthe om de zandweg langs het Oranjekanaal te verharden stuit op veel weerstand. ‘Dit is erfgoed en daar moeten we zuinig op zijn.’
De bewegwijzering is resoluut. Bij knooppunt 39 moet doorgaand verkeer naar rechts, maar dat houdt Wies van Gent op haar damesfiets niet tegen. Onderweg naar haar vrijwilligerswerk bij het Jan Kruis-museum in Orvelte fietst Van Gent bijna altijd over de rustige zandweg langs het water.
Juist dit stuk wil de gemeente Midden-Drenthe over de volle 3,8 meter breedte verharden met beton. Tot weerzin van Van Gent en veel anderen. ‘Ze halen iets weg, en we krijgen er iets lelijks voor terug.’
Het Oranjekanaal loopt van Oranje naar Oranjedorp en werd in de 19de eeuw gegraven om turf uit het Zuidoost-Drentse veengebied af te voeren. Grote delen van de 23 kilometer lange weg langs het kanaal zijn in de loop der jaren al geasfalteerd. Nu moet ook de laatste 5 kilometer eraan geloven.
Volgens de gemeente zijn de onverharde wegdelen de ‘ontbrekende schakel’ in een veilige fietsroute van Hoogersmilde tot Orvelte. Zo zouden toeristen en schoolgaande kinderen kunnen uitwijken naar de rustigere zuidkant.
Op haar erf ziet Van Gent nu vaak auto’s terugkeren, afgeschrikt door het zand. ‘Zo hebben we in elk geval niet het gejakker zoals aan de overkant’, zegt ze over het drukke verkeer aan de overzijde van het kanaal. De voorgenomen verharding stuit bij haar niet enkel op praktische bezwaren. ‘Dit is erfgoed en daar moeten we zuinig op zijn.’
Het is zo’n weg zoals er veel zijn in Drenthe. Veel landschapsschilders zijn erdoor geïnspireerd, Daniël Lohues zong erover in de Skik-klassieker Op fietse: ‘’k trap de fietse deur ’t buulzand hen / op ’n zandpad tussen Slien en Erm.’
Die dorpen liggen even verderop bij Emmen maar ook hier, tussen links de waterkant en rechts de zomereiken, bramen en wilgenroosjes, waan je je in vroegere tijden. Een olifantenpaadje leidt naar een zwerfkei die zo op een ansichtkaart kan.
Sporen in het zand verraden schaarse betreders: wandelaars, wat fietsers, een enkele trekker. Een wielrenner op een witte Koga steekt bij de Orveltersluis weer over, op zoek naar vastere grond voor zijn smalle bandjes. Al heeft hij aan de Noordzijde concurrentie van auto’s en aardappelrooimachines die het asfalt opeisen.
Ooit illustreerde asfaltering de beschaving van het achterland. Ook in Drenthe was dat het geval, toen pas in de 17de eeuw de eerste weg tussen Rolde en Assen werd verhard, zodat de rijken comfortabel naar het provinciehuis konden reizen.
Tegenwoordig is er ook verzet. Vier jaar geleden leidde de aanleg van een betonnen fietspad in de gemeente Aa en Hunze nog tot een soap, omdat die een archeologisch monument bleek te doorkruisen.
Er zijn inmiddels zelfs voorbeelden van de omgekeerde beweging, mede uit ecologische overwegingen. Zo verkent de gemeente Groningen opties om een aantal verharde wegen te vervangen door zand. En Staatsbosbeheer is voornemens een asfaltweg rond een bosvennetje bij Elp op te breken, om ‘hydrologisch herstel’ in het Natura2000-gebied te stimuleren. ‘Asfalt is gewoon niet natuurlijk’, zegt boswachter Linde Veldhoen.
Midden-Drenthe wilde zes jaar geleden de weg langs het Oranjekanaal al aanpakken. Dat stokte vanwege onderbezetting, corona en andere prioriteiten. In 2023 is het plan opnieuw door de gemeenteraad gegaan als onderdeel van een groter fietsplan in de provincie.
Omwonenden vrezen vooral dat een verharde, brede weg meer verkeer uitnodigt. ‘Ze kunnen er wel een bordje neerzetten met ‘alleen fietsers en landbouwverkeer’, maar daar gaat natuurlijk niemand zich aan houden’, zegt Peter Allard.
Een paar jaar geleden verruilde Allard Gelderland voor een huis langs het zandpad, ter hoogte van de Orveltersluis. Twee ganzen houden de wacht in zijn weelderige achtertuin. ‘Ik zit er niet op te wachten dat er straks auto’s en groepen wielrenners langs scheuren. Dit is juist de charme van Drenthe, en daar willen ze beton op storten.’
Op sociale media spreekt een enkeling zich uit voor een veiliger fietspad aan de Zuidzijde. Allard oppert dat wellicht bewoners aan de Noordkant er blij mee zullen zijn. Nico Enting, die aan de overkant van de sluis woont, maakt met die suggestie meteen korte metten. ‘Niemand van mijn zeven buren zit op een verharde weg te wachten.’
Enting ziet vooral de noodzaak van de operatie niet in. Hij werd 62 jaar geleden honderd meter verderop geboren en fietste als kleine jongen altijd over de zandweg naar school in Westerbork. ‘En we zaten altijd redelijk schoon in de klas.’
Het leek hem logischer een los fietspad aan te leggen langs de smalle autoweg aan zijn drukke Noordzijde. Even leek de gemeente dat ook van plan, maar dat bleek een foutje in de vergunningaanvraag. ‘Nu wordt het daar haast een vierbaansweg.’
Een drie meter breed betonpad met aan weerszijden 40 centimeter grasbeton moet voorkomen dat de weg minder snel verzakt onder het gewicht van landbouwverkeer, stelt de gemeente. ‘Een smaller pad zou sneller beschadigd raken en daarmee minder duurzaam zijn.’
Trekkers, al dan niet met giertanken, scheuren ook vandaag vooral over het asfalt aan de Noordzijde. Enting weet uit eigen ervaring dat het asfalt flink te lijden heeft onder het landbouwverkeer. Hij wijst op het oplapwerk aan de randen. ‘Ik rij hier zelf ook met een kiepwagen met 40 ton uien.’
Maar verkeer zoekt altijd de kortste weg, denkt hij. ‘En voor een miljoen zijn ze daar aan de overkant niet klaar. Wat schiet je ermee op? Ik wil ook wel een balk in de tuin zetten, dan kunnen ze het daar overheen gooien.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant