Vincenzo Latronico schreef met De perfecties een eigentijdse versie van De dingen en vraagt zich af: wat bepaalt je identiteit meer, de dingen die je overkomen, zoals het land waar je geboren bent, of de dingen die je kiest? Op zijn 40ste denkt hij het antwoord te weten.
is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
‘Het zou in dit huis niet zo warm moeten zijn’, zegt de Italiaanse schrijver Vincenzo Latronico (41) verontschuldigend, nog bij de deur. ‘Wil je een glas koud water?’
Wie zijn appartement in Milaan binnenloopt, ziet vrijwel alleen maar dingen – een leunstoel met zitting van gespannen bruin leer; een honingkleurige kast met jaloeziedeuren, staand in een nis met een stuk bewust onafgewerkte muur; een mozaïekvloer met veelkleurig, rechthoekig retropatroon – die uitstralen dat hier een man woont met gevoel voor esthetiek.
Een stoel is voor hem niet alleen iets functioneels, een ding om op te zitten, maar ook iets waarmee hij zijn smaak, en daarmee zijn identiteit, uitdraagt.
Het is nu net een van de weinige lelijke dingen in het appartement, een van de weinige dingen die er alleen maar is om te functioneren, dat niet functioneert. Gefrustreerd wijst Latronico – blauw linnen hemd, rond brilletje met metalen montuur, oorbel, volle snor – naar het witte apparaat dat boven een omlijste foto van een atletiekbaan hangt te zoemen. ‘Die airco doet het niet goed.’
Hij zucht demonstratief. Buiten is het 35 graden en hij háát hitte. ‘Met dit weer wil ik meteen terugverhuizen naar Berlijn.’
Zijn tijd daar, van 2009 tot 2023, vormde de basis voor zijn roman De perfecties, die dit jaar op de shortlist van de International Booker Prize belandde. De 140 pagina’s tellende satire over millennials – die een gigantische hit is onder diezelfde millennials – gaat over Anna en Tom, een creatief stel uit Zuid-Europa dat rond 2015 naar de Duitse hoofdstad verhuist, op zoek naar een ‘authentiek leven’.
Latronico schreef een eerbetoon aan De dingen, een boek van de experimentele schrijver Georges Perec (1936-1982) dat zich afspeelt in de jaren zestig in Parijs. In zowel het boek van Latronico als van Perec worden personages nooit geciteerd en ook over hun achtergronden komen we niets te weten. Bij Latronico leren we ze kennen aan de hand van de berichten die ze liken en delen op Facebook en Instagram. En net als bij Perec zijn ook de dingen die ze kopen identiteitsbepalend.
Waar die van Perec een voorkeur hebben voor wollen dassen, zijden overhemden en varkensleren handschoenen, pakken die van Latronico het iets subtieler aan met gerecyclede houten tafels, monsteraplanten, IPA-biertjes van een lokale microbrouwerij, rondslingerende exemplaren van The New Yorker en – Latronico putte inspiratie uit zijn eigen appartement – bruinleren stoelen.
‘Met etnografische precisie brengt Latronico de smaak, houding, ijdelheid en blinde vlekken in kaart van de mensen die we nu ‘digitale nomaden’ noemen’, schrijft The New York Times. ‘De perfecties is de perfecte roman voor een tijdperk van doelloze aspiraties’, aldus The New Yorker, dat het een van de beste boeken van 2025 tot nu toe noemt.
Schrijver Maurits de Bruijn kroop op ons verzoek in de huid van Georges Perec en schreef een eigentijdse, Nederlandse variant.
Nina Polak schreef over Perec zelf – niets past zo bij deze tijd als je eigen klasse beschimpen.
De perfecties, soepel vertaald door Pieter van der Drift en Manon Smits, is de vierde roman van Latronico en dus zijn eerste internationale bestseller. Eerder moest hij bijverdienen door te vertalen – onder meer de boeken van Oscar Wilde, Alexandre Dumas en F. Scott Fitzgerald – maar door het succes kan hij nu van zijn eigen boeken leven.
Af en toe vertaalt hij nog een boek dat hem aanspreekt. Uit de kast pakt hij zijn nieuwste klus: Afwijzing, een verhalenbundel van de Amerikaan Tony Tulathimutte. ‘Volgens mij proberen wij allebei vanuit een totaal andere hoek dezelfde vraag te beantwoorden’, zegt hij zittend aan de keukentafel, terwijl hij een stuk blauwe shag in vloei stopt. ‘Namelijk: wat doen sociale media met ons brein?’
In De dingen schrijft Perec dat zijn personages meer van luxe houden dan van het leven zelf. Houden wij door sociale media meer van likes dan van het leven zelf?
‘Ik denk dat het gecompliceerder is. Mensen hebben altijd geweten dat hun imago niet overeenkomt met wie ze werkelijk zijn. Maar nu kun je, meer dan ooit, je imago controleren en cureren. Alles wat je op sociale media laat zien, is een keuze.
‘Ik denk alleen niet dat het aantal likes bepaalt of we ergens gelukkig van worden. Ik denk wel dat sociale media ons aanmoedigen om ons leven met een blik van buitenaf te evalueren. In zekere zin is de vraag niet of mijn volgers een foto van mijn appartement zouden liken, maar of ikzelf dat zou doen. Dit is subtieler en misschien wel perverser.’
Waarom perverser?
‘Omdat we losgekoppeld raken van onszelf. Het is volkomen menselijk om je af te vragen of andere mensen binnen een groep je aardig vinden. Maar het is ongezond om jezelf stééds als buitenstaander te zien.
‘Op Instagram kwam ik eens een foto tegen van mij en mijn ex. Het was zo’n typische einde-van-de-relatievakantie waarin we er tegen beter weten in nieuw leven probeerden in te blazen.
‘Natuurlijk werd het een ramp. We waren voortdurend aan het ruziën. Maar de foto was prachtig: een klein plastic tafeltje op het strand, twee glazen Campari waarin de zon werd weerspiegeld.
‘Mijn eerste reactie was: waarom heb ik dat moment destijds niet gewaardeerd? Waarom klopt mijn herinnering niet? Ik denk dat we de neiging hebben om beelden eerder te vertrouwen dan onze herinneringen.’
Tom en Anna dromen van een authentieker leven, staat op de achterflap van de Nederlandse vertaling van uw boek. Wat is een authentiek leven?
‘Volgens mij bestaat dat niet. Authenticiteit is een compleet nietszeggend woord.
‘In de jaren tachtig wilden mensen nog geen authentiek brood, ze wilden gewoon lekker brood. Het is dus wel interessant om je af te vragen waarom dit woord in onze tijd zo belangrijk is geworden.
‘Ik heb het idee dat mensen van mijn generatie, van een jaar of 40, nu een gevoel van avontuur missen. Als tiener hield ik van punkmuziek. Een paar straten hiervandaan zat dé punkmuziekwinkel van Milaan. De bootlegs en zeldzame albums die ze er hadden, kon je er niet zomaar kopen. Je moest die verkoper er eerst van overtuigen dat je in de scene zat, bijvoorbeeld door over concerten te vertellen.
‘De schaarste van toen is verdwenen. Alles staat op YouTube en Spotify. In veel opzichten is dat beter, maar ik denk dat we intuïtief ook een gemis voelen. Daarom hebben we denk ik de mythe van authenticiteit uitgevonden.
‘Want we hebben behoefte aan dingen met een verhaal. We willen natuurwijn. We willen zelfgebakken brood of handgemaakte kleden.’
In hoeverre bent u Tom en Anna?
‘Ik zou niet zeggen dat ik hen ben, maar zij vormen wel een spiegel van een flinke druk die ik voel, de druk om te leven volgens het beeld dat de buitenwereld van me heeft.
‘Natuurlijk weersta ik die druk deels, maar als ik dat niet had gedaan, was ik wel geweest zoals zij.’
Op welke manier weerstaat u die druk?
‘Ik probeer me bij elke keuze bewust te zijn van mijn motieven. Wil ik zélf dit prachtige meubelstuk dat ik online heb gezien? Wil ik zélf naar deze vakantiebestemming?
‘Laatst verbleef ik in een schrijfresidentie in Schotland. Het was er adembenemend mooi, een huis van hout en glas met uitzicht op zee, omringd door schapen. Als kind heb ik er altijd al van gedroomd om schrijver te zijn op zo’n plek.
‘Ik maakte wandelingen, las boeken, keek naar Netflix, zag niemand. Maar werd ik daar nou echt gelukkig van, of voelde ik me eenzaam – ik zat veel op whatsappgroepen – en wilde ik dit alleen maar omdat ik het beeld van de schrijver in the middle of nowhere altijd heb geromantiseerd? Ik probeer dat nog steeds uit te zoeken.’
En wanneer weerstaat u de druk niet?
‘Bij het idee dat eten mooi moet zijn. Ik zou niet weten hoe dat idee in mijn hoofd is gekomen. Lange tijd was ik tevreden met normaal Italiaans eten, maar als ik nu zie dat mijn salades er niet goed uitzien, ben ik ontevreden.’
Wilt u met die stoel van bruin leer ook iets uitstralen?
‘Die stoel is een soort cliché geworden van millennialcultuur. Er is een meme waarin die staat afgebeeld als onderdeel van een startpakket voor kunstenaars die naar Berlijn verhuizen.’
Dat wilt u ermee zeggen? Dat u een kunstenaar bent die naar Berlijn is verhuisd?
‘Niet bewust, maar ik denk wel dat ik dat ermee wil uitdragen, ja.’
Ineens staat Latronico, bij wie het zweet inmiddels op het voorhoofd parelt, op. Hij begint te zwaaien naar een tweede airconditioner. ‘Nu doet deze het ook niet, toch? Ik begin nu boos te worden, want ik ben al weken met monteurs aan het bellen. Mijn slaapkamer bevindt zich vlak onder het dak, daar wordt het straks ondraaglijk. Wil je nog een glas water?’
Graag. In hoeverre is die imago-obsessie nieuw? Die bestond in de 19de eeuw toch ook al?
‘In de kern gaan De dingen en mijn boek over conformisme, en dat is een universele eigenschap. Maar het consumentenkapitalisme is niet universeel, en dat drijft op de ontevredenheid van mensen, want alleen dan willen ze dingen kopen.
‘Jean Baudrillard (1929-2007, red.) heeft hier begin jaren zeventig een essay over geschreven, The Consumer Society, dat gaat over de zogenaamde cargocult. Op eilandjes in de Stille Oceaan zouden stammen hebben geleefd die zagen dat een eiland verderop vogels cadeaus van de goden kwamen brengen. In werkelijkheid waren het vliegtuigen die landden op een Amerikaanse legerbasis.
‘Ze vroegen zich af waarom die goddelijke vogels nooit naar hun eigen eiland kwamen en gingen op het andere eiland kijken. Wat hadden ze daar? Ze vonden een landingsbaan. Dus bouwden ze er een na van aarde. Ze zagen ook dat er nog andere ‘vogels’ stonden te wachten in de hangar, dus bouwden ze vliegtuigen na van takken en lianen. Ze zetten fakkels neer als navigatieverlichting. Uiteindelijk kwam er natuurlijk niets.
‘Baudrillard zegt dat wij, net als die stammen, een schijnwereld nabouwen – door dezelfde dingen te kopen als andere mensen – en uiteindelijk keer op keer teleurgesteld zijn als die niet tot geluk leidt.
‘Dit idee, dat je conformisme zich ook uitstrekt tot de dingen die je koopt, is dus relatief nieuw. In Verloren illusies, een boek dat halverwege de 19de eeuw is verschenen, beschrijft Honoré de Balzac hoe Lucien Chardon, een dichter uit de provincie, het wil maken in Parijs. Er is een ongelofelijk hoofdstuk waarin Chardon het geld dat hij van de uitgeverij heeft gekregen in één dag uitgeeft aan kleren waarmee hij goed voor de dag wil komen bij de adel. In die tijd droegen mensen zoals hij nog gewoon kleding die hen warm moest houden. Alleen aristocraten vonden het belangrijk dat ze er ook goed uitzagen.
‘Dit mechanisme breidt zich verder en verder uit. In het geval van de hoofdpersonages van De dingen, die afkomstig zijn uit de arbeidersklasse, draait het niet alleen om kleren, maar ook om het eten dat ze eten en de stoel waarop ze zitten. Nu gaat het nóg verder. Neem bijvoorbeeld seks. We vertrouwen niet langer op onze eigen verlangens, maar denken: o, ik heb in New York Magazine een artikel gelezen over polyamorie. Moet ik dat ook proberen? Ben ik saai als ik het niet doe? Alle aspecten van het leven veranderen langzamerhand in markten.’
Hoe is dit bij seks gegaan? Door de introductie van porno?
‘Ik denk dat het een geleidelijk proces is geweest dat enorm is versneld door het internet.’ Hij loopt naar de boekenkast en legt The Loves of My Life: A Sex Memoir op tafel, van de in juni overleden schrijver Edmund White. ‘Hij schrijft ontzettend openhartig over zijn seksleven, vanaf de jaren vijftig, toen hij seks had met willekeurige mannen in de bosjes, tot recent, toen hij dat voornamelijk via de app Grindr deed.
‘Wat ik mooi vind, is dat hij van de jaren vijftig geen nostalgische mythe maakt. Toen was de seks die hij had gevaarlijk en verboden. Nu is het een markt, wat goede kanten heeft, want een markt is inherent democratisch en open. Maar het is ook een fucking markt. Zeker in de homogemeenschap vergelijken veel mensen zichzelf obsessief met anderen, willen ze een perfect lichaam hebben, want ze bevinden zich dus in een competitie.’
De personages van De dingen willen een soort karikatuur van een Britse gentleman worden. Wat is het doel van Tom en Anna?
‘Ik denk niet dat ze zo’n concreet doel hebben. Ze streven natuurlijk naar een gevoel van tevredenheid, maar dat is dus nu net iets wat de advertentieindustrie probeert te voorkomen, want anders koop je niks meer. Het is als het boeddhistische wiel van verlangen. Verlangen impliceert een gebrek, en de enige manier om geen gebrek te voelen is niet door je verlangen te volgen maar door te stoppen met verlangen. Maar ja, dat is voor mij niet haalbaar. Ik moet weer denken aan de prachtige eerste alinea van het boek van Edmund White. Kun je die eens voorlezen?’
‘Hoewel ik een kleine penis heb...’
Hij onderbreekt. ‘Nee, ietsjes verder.’
‘Het was een constante, knagende lust – of ‘begeerte’, zoals 19de-eeuwse vertalingen van boeddhistische teksten de algemene bron van onze gehechtheid aan de wereld noemen: het verlangen dat ons bindt aan het wiel van eindeloze wedergeboorte, waar boeddhisten bang voor zijn en waar de rest van ons naar verlangt.’
‘Precies. Tom en Anna willen stoppen met verlangen, maar dat lukt ze natuurlijk niet.’
Is uw boek, net als dat van Perec, een aanklacht tegen het consumentenkapitalisme?
‘Perec zag de kooi en de wereld buiten de kooi. Ik zie geen wereld erbuiten, snap je? Ik denk dat ik zijn woede mis omdat er voor mij geen twee grote ideologieën meer zijn. Er is er nog maar één – althans, er zijn nog wel andere, maar die zijn gewoon slechter.
‘Ik wilde dus geen punt maken, ik wilde gewoon beschrijven hoe het voelde om in die tijd in Berlijn te wonen.’
Tom en Anna voelen zich er geen onderdeel van een gemeenschap. Hoe zat dat met u?
‘Het boek speelt zich af op een moment dat Europa steeds hechter leek te worden, er was toen ook nog geen brexit. Een van de dingen waar het boek over gaat is de droom, hoop of mythe dat Berlijn de grote Europese hoofdstad zou worden.
‘In werkelijkheid kwam de internationale dimensie niet van de grond. Er bleken twee opties: óf je integreerde in de Duitse samenleving, óf je werd een soort veramerikaniseerde expat die The New York Times las.
‘Ik werd die tweede en voelde me in Berlijn compleet vervreemd van de realiteit van de stad waarin ik woonde. Een tijdlang leek het, voor de liberale elite althans, mogelijk, bevrijdend zelfs, om wortelloos te leven. Maar uiteindelijk bleek het voor mij een lege ervaring. Dat betekent dat er of iets is misgegaan, of dat het vanaf het begin onmogelijk was.
‘Wat bepaalt meer wie je bent? De dingen die je overkomen, zoals het land waar je geboren bent en de mensen met wie je op school zat, of de dingen die je kiest? Op mijn 20ste zou ik zeggen: de dingen die je kiest. Nu zeg ik: de dingen die je overkomen.’
Hoe is dat gekomen?
‘Ik denk dat het te maken heeft met het woord ‘gemeenschappen’ dat we nu veel horen: in de politiek, in het jargon van bedrijven. En op een bepaalde manier zou je de internationale scene in Berlijn ook als gemeenschap kunnen zien.
‘Maar met de tijd realiseer je je – althans, realiseerde ik me – dat een echte gemeenschap iets is waar je moeilijk in komt, en net zo moeilijk weer uit. Alleen dan voel je je gebonden en wil je de politieke realiteit veranderen. Maar van de gemeenschap van Berlijn werd je lid door een EasyJet-ticket te kopen, en als je er nog eentje kocht, was je er weer uit.’
De reden dat Latronico veertien jaar in Berlijn is blijven wonen, is de geëxternaliseerde blik, zegt hij. ‘Van de buitenkant bezien is het natuurlijk sexyer om als schrijver elk weekend in Berlijn te raven, dan om te wonen in de stad van mijn studievrienden. Het heeft me jaren gekost om te beseffen dat ik gelukkiger zou zijn als ik terug zou keren naar Milaan. Maar ik heb er nog geen seconde spijt van gehad.’
U bent hier gelukkig?
‘Ja’, hij wijst naar de airco’s, ‘behalve nu even.’
CV Vincenzo Latronico
1984Geboren in Rome.
2003-2008Studie filosofie aan de universiteit van Milaan.
2003-nuVertaler van werken van onder meer George Orwell en Isaac Asimov.
2008Debuutroman Ginnastica e rivoluzione (Gymnastiek en revolutie).
2011La cospirazione delle colombe (De samenzwering der duiven).
2013La mentalità dell’alveare (De mentaliteit van de bijenkorf), Narciso nelle colonie (Narcissus in de koloniën)
2022Le perfezioni (Vertaald als De perfecties).
2023La chiave di Berlino (De sleutel tot Berlijn).
2025Finalist voor International Booker Prize met De perfecties.
Vincenzo Latronico woont in Milaan.
Vincenzo Latronico: De perfecties. Uit het Italiaans vertaald door Pieter van der Drift en Manon Smits. De Bezige Bij; 140 pagina’s; € 21,99.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant