De Amerikaanse staat Texas hertekende deze week zijn electorale kaart. Inzet: vijf extra Republikeinse Congresleden bij de ‘midterms’ in 2026. We bellen met Amerika-correspondent Thomas Rueb, die bij de stemming was. ‘Dit kan het begin zijn van een volledige gerrymanderoorlog.’
Hoi Thomas. In Texas hebben de Republikeinen deze week de electorale kaart herschreven. Dat ging er niet zachtzinnig aan toe, hè?
‘Niet bepaald. Aanvankelijk waren Democratische parlementariërs Texas uitgevlucht in de hoop de stemming over de nieuwe kaart te kunnen dwarsbomen. Maar dat was uiteindelijk niet houdbaar.
‘Vervolgens kregen ze van de Texaanse regering de keuze: ze mochten de parlementszaal verlaten, maar alleen onder politiebegeleiding. De politie moest verzekeren dat de Democraten op tijd terug zouden zijn voor de stemming van woensdag. Het lokale Congreslid Nicole Collier weigerde dat en besloot drie dagen lang in de zaal te bivakkeren en op de vloer te slapen.’
Een heroïsch maar vergeefs verzet. Woensdagavond werd de nieuwe electorale kaart aangenomen in het Texaanse Huis van Afgevaardigden. Wat zijn de precieze gevolgen?
‘Texas is niet veranderd, het is dezelfde staat met dezelfde steden met dezelfde mensen, maar ze wonen plotseling in andere kiesdistricten. Daarin leggen Democratische stemmen van bijvoorbeeld zwarte en Latijns-Amerikaanse kiezers het demografisch af tegen Republikeinse, vaak witte kiezers.
‘Het is een kille berekening, daar zijn Republikeinen ook eerlijk over. Door kiesdistricten te hertekenen, denken ze bij de tussentijdse verkiezingen van volgend jaar vijf extra Republikeinse Congresleden uit Texas te kunnen binnenslepen. Presidenten verliezen meestal bij de midterms hun meerderheid in het Congres, maar met de huidige kleine verschillen zou dit voor de Republikeinen genoeg kunnen zijn om die enorme parlementaire macht van Trump te behouden.’
Dit zogeheten gerrymandering is niet nieuw, zo schreef je eerder al, maar het werd niet eerder zo opzichtig ingezet. Wat kunnen de Democraten hier nog tegen beginnen, naast demonstratief hun matje uitrollen in het parlement?
‘Politicus Collier, die woensdagavond als Democratische held uit de zaal kwam, is van plan om het besluit aan te vechten bij de rechter. Democraten hopen in de rechtszaal aan te tonen dat de districtenkaart langs raciale lijnen is hertekend en dat dat indruist tegen de wet.’
De rechtspraak heeft Donald Trump nog niet vaak teruggefloten, toch?
‘Trump doet zo veel dingen die nooit eerder zijn gedaan. Omdat er geen jurisprudentie is, weten rechters vaak niet goed wat hun bewegingsruimte is. Ze kijken vragend naar het Hooggerechtshof en laten ondertussen veel maatregelen van Trump gewoon doorgaan. En de conservatieve meerderheid in het Hooggerechtshof doet tot nu toe nauwelijks uitspraken die echt tegen zijn beleid ingaan.’
Is er ergens nog een lichtpuntje voor de Democraten?
‘In Californië hebben de Democraten onder leiding van gouverneur Gavin Newsom besloten dezelfde tactiek toe te passen. Daar stemde donderdag een Democratische meerderheid voor een hertekende kaart die bij de verkiezingen vijf extra Democratische Congresleden moet opleveren.’
Een koekje van eigen deeg.
‘Ja. Oog om oog, tand om tand. Michelle Obama zei eens: ‘When they go low, we go high.’ Die mentaliteit is onder de Democraten snel aan het veranderen. Schone handen is een mooi principe, maar ondertussen verliezen ze het op alle fronten. Newsom zegt: we moeten dezelfde spelletjes spelen. Gisteren kreeg hij bijval van Barack Obama. Die steun is belangrijk, want in tegenstelling tot in Texas moet in Californië de kiezer ook over de hertekende kaart stemmen.
De strijd lijkt los te barsten. Welke staten zullen volgen?
‘De Republikeinse staten Florida, Missouri en Indiana staan al onder grote druk van Trump om het Texaanse voorbeeld te volgen. De VS zouden weleens kunnen afstevenen op een volledige gerrymanderoorlog.’
Staan de kiezers straks compleet buitenspel?
‘De Republikeinen in Texas gingen er bij het hertekenen van uit dat de winst die Trump boekte onder zwarte kiezers en latino’s volgend jaar standhoudt. Als die nieuwe Trump-stemmers van mening veranderen, kan de nieuwe tekening ook ongunstig voor ze uitpakken. Dus de kiezer heeft zeker nog wat te zeggen, maar waarschijnlijk minder dan voorheen.’
Kom je ook nog weleens toe aan een stuk dat niet over Trump gaat?
‘Heel af en toe.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant