Door nachtelijk kunstlicht beginnen vogels eerder met zingen en gaan ze daar langer mee door, blijkt uit een zeer omvangrijk onderzoek. Het is nog de vraag of dat goed of slecht nieuws is.
Hanneke de Klerck is wetenschapsredacteur van de Volkskrant.
Door lichtvervuiling beginnen vogels overdag eerder te zingen en houden ze er later mee op. Gemiddeld zijn ze vijftig minuten per dag langer actief in de lichtste gebieden. Dat berekenden Amerikaanse onderzoekers na een nieuwe studie, waarbij ze geluidsopnamen van meer dan zestig miljoen waarnemingen hebben gebruikt. Nachtelijk kunstlicht heeft invloed op de biologische klok van alle organismen. Deze studie laat goed zien hoe groot de impact is op vogels.
Brent Pease en Neil Gilbert, van de Southern Illinois University en de Oklahoma State University, maakten gebruik van data van BirdWeather, een platform dat gegevens opslaat van opnamekastjes die vrijwilligers kunnen ophangen. Met kunstmatige intelligentie worden de geluiden gedetermineerd.
Om de mate van lichtvervuiling te beoordelen, gebruikten de onderzoekers satellietgegevens. Lichtvervuiling komt op 23 procent van het aardoppervlak voor, en dat neemt snel toe.
Eerdere studies bleven vaak beperkt tot individuele soorten in een begrensd gebied of in slechts één seizoen. De data in dit onderzoek beslaan vier seizoenen (maart 2023 tot maart 2024), 583 soorten en 7.824 locaties, vooral in Noord-Amerika, Europa en Australië.
‘Een bijzonder interessante en leuke studie vanwege de omvang van de dataset, de hoeveelheid soorten, en de grote geografische range waarin is gemeten’, oordeelt Kamiel Spoelstra, onderzoeker aan het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) die niet bij dit onderzoek was betrokken.
De onderzoekers constateerden dat in de gebieden met de meeste verlichting vogels gemiddeld 18 minuten eerder begonnen met zingen dan in de donkerste, en 32 minuten later stopten.
Hoe meer de vogels aan licht worden blootgesteld, hoe groter het effect. Soorten die open nesten bouwen reageerden sterker dan vogels die nestelen in holtes, en vogels met grotere ogen reageerden meer dan die met kleinere ogen.
Dat komt doordat vogels die in holtes nestelen vooral aan het begin van de dag in hun beschermde nest weinig last hebben van het licht, denken de onderzoekers. Ze begonnen niet veel eerder met zingen maar hielden er wel later mee op.
Vogels met grote ogen leven vaak in donkere omgevingen, zoals in kreupelhout in het bos, en zijn daardoor extra goed in het waarnemen van licht.
Dat ondersteunt de conclusie dat het om lichtvervuiling gaat en niet om factoren die vaak samenvallen met de aanwezigheid van licht, zoals geluidsverstoring en andere menselijke activiteit, zegt Spoelstra. ‘Omdat het om een correlatieve studie gaat, waarbij de resultaten niet experimenteel zijn verkregen is het mogelijk dat ook die factoren meespelen. Dat zou een punt van kritiek op deze studie kunnen zijn.’
Of het erg is dat vogels langer actief zijn is niet duidelijk. Voor mensen zou een uur minder slaap per dag vervelend uitpakken, maar vogels slapen misschien wat vaker overdag, of dieper tijdens rustige uren. Ook kan één hersenhelft slapen terwijl de andere bezig is.
Mogelijk hebben vogels profijt van het kunstlicht, schrijven de onderzoekers. Het kan ze meer tijd geven om te paren en om hun jongen te voeden, ook ’s nachts, zodat die meer kans maken om volwassen te worden. ‘Maar kunstlicht heeft invloed op hele ecosystemen, op vrijwel alle soorten en hun onderlinge interactie’, zegt Spoelstra. Zo kan het toch ook voor vogels schadelijk blijken.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant