Handelsakkoord De handelsdeal tussen de EU en de VS zat vol losse eindjes. Nu liggen er harde afspraken. De dreiging van hogere heffingen voor chips en geneesmiddelen is van de baan en de EU zet zijn digitale regels niet op de helling.
De Amerikaanse president Donald Trump en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen na het bereiken van het handelsakkoord tussen de EU en de VS op 27 juli in het Schotse Turnberry.
Europees Commissaris Maros Sefcovic, een man die normaal zijn tanden bloot lacht alsof hij door een tandpastamerk is ingehuurd, kijkt streng. „Een handelsoorlog met torenhoge tarieven en politieke escalatie zou voor niemand goed zijn. Dat zou banen, groei en bedrijven schaden aan beide zijden van de Atlantische Oceaan.”
Het is het doemscenario dat hij al zo vaak geschetst heeft, op net zulke persconferenties als deze. „Deze deal voorkomt dat.”
Sefcovic is een ervaren onderhandelaar. Geen Europese politicus reisde de afgelopen maanden zo veel op en neer naar Washington sinds de Amerikaanse president Donald Trump een handelsoorlog zonder weerga ontketende. De Europese inbreng van de haastige overeenkomst die Trump eind juli op zijn golfresort in het Schotse Turnberry ondertekende met Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, kun je gerust als zijn werk beschouwen.
Maar ook nu het stof een maand later is neergedaald en de meeste losse eindjes eindelijk zijn opgelost in een nieuw document, kan zelfs hij de boodschap voor de Europeanen niet mooier maken dan het is. Het belangrijkste aan deze deal is dat die erger heeft kunnen voorkomen.
Donderdag publiceerden de EU en de VS een ‘gezamenlijke verklaring’ over de in juli gesloten handelsovereenkomst. Zo’n verklaring volgt doorgaans kort na afloop, maar de deal van Turnberry – drie A4’tjes lang – bevatte zoveel vage toezeggingen en dubbelzinnige passages waar beide partijen een eigen uitleg aan konden geven, dat de verklaring weken op zich liet wachten.
Welke sectoren konden op een vrijstelling rekenen? Zouden de tarieven pas gelden boven een quotum? Ging de EU snijden in zijn veiligheidsstandaarden om de Amerikanen te plezieren?
Met het verschijnen van de verklaring zijn veel plooien gladgestreken. De Verenigde Staten gaan zoals afgesproken heffingen hanteren van 15 procent voor de meeste Europese goederen. De grootste opluchting aan Europese zijde is dat ook geneesmiddelen, chips en hout onder dit plafond zullen vallen. Voor deze sectoren overwegen de VS wereldwijd hogere importheffingen in te stellen met een beroep op de nationale veiligheid. Als dat gebeurt, blijft de EU buiten schot.
De Europese onderhandelaars hebben daarnaast een aantal uitzonderingen binnengesleept. Voor de luchtvaartindustrie en voor generieke medicijnen zullen geen of uiterst minimale tarieven gelden. Voor alcoholische dranken komt zo’n speciale regeling er niet, tot teleurstelling van met name Italië en Frankrijk. Die twee landen hadden hard gelobbyd voor een uitzondering.
Voor de autobouwers worden het spannende dagen. Trump had de invoerheffingen op Europese auto’s in het voorjaar nog fors verhoogd, van 2,5 procent naar 27,5 procent. In de overeenkomst is afgesproken dat ook deze heffing verlaagd wordt naar 15 procent, maar de VS zullen die verlaging pas doorvoeren als de Europese Unie vaart maakt met zijn belofte om de eigen heffingen op industriële goederen uit de VS naar nul terug te dringen. De EU hanteert bijvoorbeeld al sinds geruime tijd een heffing op Amerikaanse auto’s van 10 procent.
Als Sefcovic en zijn collega’s in de Europese Commissie nog deze maand een voorstel lanceren, zal het lagere autotarief met terugwerkende kracht vanaf 1 augustus gelden. Lukt het pas volgende maand, dan gaan de lagere tarieven per 1 september in.
De pijn van deze heffingen was voor autoland Duitsland eerder een hoofdreden om aan te dringen op een snelle deal. Zo liet Volkswagen onlangs weten dat het in het eerste half jaar van 2025 al 1,3 miljard euro kwijt was aan heffingskosten.
Voor de staalindustrie is zo’n vooruitzicht nog ver weg. Staal en aluminium uit de EU botsen nu tegen een tariefmuur van 50 procent op en die bouwen de VS vooralsnog niet af. Het blijft bij een afspraak om verder te praten over lagere heffingen, onder een nog af te spreken quotum.
De EU belooft niet alleen de industriële heffingen te verlagen, maar heeft ook toegezegd werk te maken van andere handelsbarrières. Voor een waaier aan agrarische producten – waaronder zeevruchten, fruit, zuivel, varkens- en bizonvlees – wordt de toegang makkelijker of goedkoper, met eveneens een quotum, om te voorkomen dat de Europese markt wordt overspoeld.
Het overheersende gevoel in Brussel is dat Sefcovic de schade zo goed als mogelijk heeft kunnen beperken. „Onze deal met de VS is de beste tot nu toe”, zegt een hoge EU-functionaris. Het Verenigd Koninkrijk wist een heffing van 10 procent te bedingen, maar dat komt bovenop bestaande heffingen, doorgaans van enkele procenten. In de afspraken met de EU zijn die bestaande heffingen meegenomen: het totaal zal niet boven de 15 procent uitkomen. Daardoor zijn de uitkomsten voor de EU ongeveer even gunstig, of zelfs gunstiger.
De concessies die daar tegenover staan vallen mee, zo is de consensus. De EU is niet overstag gegaan om zijn strenge regels voor techbedrijven te herzien, ondanks flinke druk van de Amerikaanse overheid. Ook aan de heffingen en regels die de Europese boeren beschermen, verandert weinig. Wel is de EU bereid de lagere Amerikaanse veiligheidsstandaarden voor auto’s te accepteren.
De EU zegt bovendien toe dat het blok opnieuw zal kijken naar wetgeving rond duurzaamheid en maatschappelijk ondernemen. Daar was echter niet veel druk voor nodig vanuit de VS. Ook Europese politici zijn de afgelopen maanden steeds kritischer geworden op de invoering van zulke regelgeving, die wordt gezien als te bureaucratisch en strikt.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC