Het doet denken aan macabere bodyhorror: de chirurg trekt een tand, en brengt hem aan in het oog. Toch kunnen drie Canadese oogpatiënten weer enigszins zien dankzij precies die behandeling.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
De tand-in-oogoperatie, zoals de behandeling heet, werd al in de jaren zestig bedacht door de Italiaanse chirurg Benedetto Strampelli, en wordt sindsdien af en toe uitgevoerd, ook in Nederland. Maar in het tijdperk van sociale media gaan beelden van de eerste drie Canadese patiënten die de ingreep hebben ondergaan nu als een lopend vuurtje rond, met honderdduizenden likes op TikTok, Instagram en YouTube.
Het is dan ook een ‘complexe en vreemde operatie’, zegt oogchirurg Greg Moloney van het Mount Saint Joseph-ziekenhuis in Canada, verantwoordelijk voor de ingrepen, in Canadese media. Een van de patiënten, de nu 33-jarige Brent Chapman, vertelde dat hij aanvankelijk kriebels kreeg van de ingreep. ‘Ik zei: dat gaan we niet doen. Waar héb je het over? Een tand in mijn oog stoppen?’
Bij de ingreep gebruikt men een hoektand om het hoornvlies, het doorzichtige omhulsel vóór het oog, te vervangen. De tand wordt daartoe eerst een paar maanden in de wang gezet, zodat hij begroeid raakt met bindweefsel. Daarna boort men er een gaatje in en zet daarin een lens. Uiteindelijk wordt de tand in het oog gezet, als nieuwe ‘voorkant’. Knipperen kan nog wel.
Dit is een uitzonderlijke operatie, bedoeld voor zeldzame patiënten bij wie hoornvliestransplantatie om wat voor reden dan ook niet mogelijk is, vertelt oogarts Ruth Lapid-Gortzak (Amsterdam UMC). ‘En het levert zeker geen normaal zicht op’, zegt ze. ‘Het is toch een soort periscoop. Je kijkt naar buiten door een kokertje in de tand.’ Het voordeel is dat een tand stevig is, en lichaamseigen, zodat hij niet wordt afgestoten.
Aan verbetering wordt overigens gewerkt. Zo werkt Lapid-Gortzak mee aan een proef waarbij men ondoorzichtig geworden hoornvlies vervangt door een soort kunststof dop op de oogbol, een zogeheten Corneat. Een ‘mogelijk doorbraak’, schreven Israëlische onderzoekers twee jaar geleden, na de eerste operatie. ‘We hebben meer speelgoed dan alleen die tand’, zegt Lapid-Gortzak. ‘Al weten we nog niet wat die Corneat op termijn voor resultaten oplevert.’
Lapid-Gortzak kent de Strampelli-methode van haar moeder, ook oogarts, die de operatie al eens in Nederland heeft uitgevoerd. Niettemin heeft de behandeling vaak bijwerkingen, zo blijkt uit de dossiers van een kleine tweehonderd patiënten die langdurig werden gevolgd. Zoals infecties of glaucoom (een beschadigde oogzenuw). ‘Patiënten die dit ondergaan, moeten wel weten dat ze een abonnement voor het leven op het ziekenhuis hebben.’
De Canadese patiënten zijn in elk geval verrukt. Chapman, wiens hoornvlies overwoekerd raakte met littekenweefsel toen hij als tiener een zeldzame allergische reactie kreeg op ibuprofen, geeft zijn gezichtsvermogen zelfs het rapportcijfer 8. De 75-jarige Gail Lane, die ruim tien jaar geleden blind werd door een vergelijkbare auto-immuunreactie, kan na lang wennen goed genoeg zien om de hond van haar partner te zien kwispelen en te weten of ze eten op haar vork heeft.
‘Het is een speciale en rare operatie. Voor mij is dit een wonder’, doet ze emotioneel haar verhaal bij CBC News. En dat herkent Lapid-Gortzak. ‘Als je niks ziet, is 10 procent zicht heel veel.’
Video wordt geladen...
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant