is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking.
Zelensky en de andere Europese leiders hebben maandag het donkerste scenario voorlopig weten te voorkomen.
De Amerikaanse president Donald Trump was zichtbaar verguld met het bezoek van maar liefst acht Europese leiders, die zich nederig in het Witte Huis vervoegden om de zelfbenoemde grootste vredestichter op aarde te doordringen van de belangen van Oekraïne.
Hun missie was tot op zekere hoogte succesvol. Vooraf werd gevreesd dat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky onder zware druk gezet zou worden om in te stemmen met een akkoord in het voordeel van Rusland. Dat gebeurde niet. Maar de Europeanen gingen naar huis met niet meer dan vage beloften en vrijblijvende toezeggingen. De ontmoeting in het Witte Huis had slechter kunnen aflopen, maar de weg naar een duurzame en rechtvaardige vrede in Oekraïne blijft onzeker en onduidelijk.
Bij de ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin, vrijdag in Alaska, leek Trump mee te gaan met de Russische eis dat Oekraïne de gehele Donbas moet afstaan, inclusief het deel dat niet door Rusland is veroverd. Terecht is deze eis onaanvaardbaar voor Oekraïne en Europa. Tijdens het overleg in het Witte Huis werd echter niet over deze kwestie gesproken.
Wel spraken Trump en de Europeanen over veiligheidsgaranties na de oorlog. Het is positief dat Trump zich voor het eerst aan zulke garanties leek te committeren. Maandag bleef hij vaag over de invulling daarvan, maar dinsdag zei hij bij Fox News opeens dat de Verenigde Staten een bijdrage in de lucht zouden kunnen leveren, terwijl de Europeanen voor boots on the ground zouden zorgen. Hoe dan ook, Oekraïne kan geen zekerheid ontlenen aan de vrijblijvende en voortdurend wisselende standpunten van Trump en zijn entourage.
De Amerikaanse president beloofde ook een top tussen Zelensky en Poetin te organiseren, gevolgd door een trilateraal overleg met Trump zelf erbij. Het is onduidelijk of Poetin hieraan wil meewerken, en zo ja, of hij dan opeens wel bereid is om concessies te doen. Evenzeer is onduidelijk of Trump Poetin hiertoe onder druk wil zetten. Dinsdag zei hij dat Rusland in een ‘moeilijke situatie’ terecht zou komen als het niet mee zou werken, maar eerdere dreigementen met ‘zware sancties’ werden even gemakkelijk weer ingeslikt.
Internationale diplomatie draait steeds meer om Trump-management. Vrijdag mocht Poetin een poging doen, maandag waren Zelensky en de Europeanen aan de beurt. Beide keren bewoog Trump met zijn laatste gesprekspartner mee. Niemand weet echter wat hij gaat doen, ook omdat onder zijn optreden geen bodem ligt van geloof in een internationale rechtsorde. In Trumps wereld telt het recht van de sterkste, en vooral zijn wens als vredestichter te worden gezien en zijn kinderachtige droom de Nobelprijs voor de Vrede te winnen. Daarom wil hij een deal, ook al zou die nadelig uitpakken voor Oekraïne en de internationale rechtsorde.
Zelensky en de andere Europese leiders hebben maandag het donkerste scenario voorlopig weten te voorkomen. Poetin heeft Trump en Europa vooralsnog niet uit elkaar weten te spelen. Maar ze hebben ook niets concreets bereikt. Trump leek zich mild en welwillend op te stellen, maar volgende week kan alles weer anders zijn.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant