Bij de jeugdtoernooien wordt gretig geëxperimenteerd met nieuwe spelregels, zoals afgelopen weekend bij PSV. Er werd langs de lijn druk gemeten en vooral het indribbelen was een succes. De officiële invoering is echter nog een probleem.
Als de bal bij PSV onder 19 jaar tegen de leeftijdsgenoten van Benfica voor het eerst uitgaat, springt direct iets in het oog. Op het fel verlichte scorebord stopt de tijd met tikken. Pas als rechtsback Alseny Cisse de bal op de zijlijn heeft gelegd en het veld in dribbelt (in plaats van in gooit) begint de klok weer te lopen.
Bij PSV diende de Otten Innovation Cup afgelopen weekend als proeftuin voor nieuwe spelregels. Het prestigieuze internationale jeugdtoernooi, dat voor de 75ste keer werd gehouden, voegde een paar jaar geleden niet voor niks het woordje ‘Innovation’ toe aan de naam van het toernooi. ‘PSV staat voor innovatie’, zegt algemeen directeur Marcel Brands in de kantine op Campus De Herdgang.
De club uit Eindhoven trekt daarin al een paar jaar samen op met de KNVB. Ook dit keer ging Brands ruim voor de start van het driedaagse toernooi om de tafel met Gijs de Jong, secretaris-generaal van de voetbalbond, om te bespreken wat er qua spelregels op de internationale voetbalagenda staat. Brands: ‘We proberen samen een beetje voor de muziek uit te lopen.’
Naast zuivere speeltijd (2 keer 20 minuten) en indribbelen kregen de talenten van onder meer PSV, Chelsea, Atlético Madrid, Benfica en toernooiwinnaar AS Monaco met nog vier nieuwe spelregels te maken: de selfpass (bij een vrije trap), vliegende wissels (doorwisselen terwijl het spel bezig is), vier minuten tijdstraf na een gele kaart en een tijdslimiet van acht seconden voor de keeper om de bal vast te houden.
Die laatste regel is sinds dit seizoen ook doorgevoerd in het betaald voetbal. ‘Maar bij de Otten Innovation Cup testen we de regel al een paar jaar’, zegt KNVB-topman De Jong. De bond gebruikt behalve het jeugdvoetbal bij de amateurs toonaangevende jeugdtoernooien, zoals de Otten Innovation Cup en de Future Cup bij Ajax, om te onderzoeken welke regels interessant zijn voor het topvoetbal.
Het doel van de KNVB is niet per se om alle spelregels er doorheen te drukken bij de Ifab, de internationale spelregelcommissie van wereldvoetbalbond Fifa, benadrukt De Jong. Wel zegt hij: ‘Het belangrijkste is dat we het debat voeren over hoe we het voetbal aantrekkelijker, eerlijker en sportiever kunnen maken. Daarvoor moeten we data verzamelen, waarmee we ons verhaal kunnen onderbouwen.’
PSV-coach Vincent Heilmann maakt tegen Benfica gretig gebruik van de nieuwe reglementen. Al voor de rust wisselt hij vijf keer, terwijl het spel gewoon doorgaat. In de loop van de tweede helft komen de desbetreffende spelers er allemaal weer in. ‘Ik vind het leuk om de nieuwe regels uit te proberen en te kijken hoe ik er mijn voordeel mee kan doen’, zegt hij.
Als PSV na de rust een hoekschop krijgt, brengt hij Amir Bouhamdi in. Bouhamdi beschikt over een geweldige trap, zal hij na afloop zeggen. Heilmann vindt het van toegevoegde waarde om specialisten te kunnen inzetten, al ziet hij ook de keerzijde. Door de vele wisselingen oogt het spel chaotisch. ‘Bovendien hebben sommige spelers ook even de tijd nodig om in hun ritme te komen.’
Vanaf de tribune in het splinternieuwe stadionnetje op De Herdgang ziet PSV-baas Brands hetzelfde. Zelf is hij nog niet overtuigd van de ‘vliegende wissels’ in het voetbal. ‘Te rommelig’, oordeelt hij. Positiever gestemd is hij over indribbelen. ‘Het versnelt het spel en het levert meer kansen op.’
Om die woorden van Brands met harde cijfers te kunnen onderbouwen, waren medewerkers van de KNVB het hele weekend aanwezig op De Herdgang. Er werd onder meer gemeten hoelang de bal daadwerkelijk in het spel is en hoeveel kansen er werden gecreëerd. ‘Bij experimenten zoals het indribbelen zien we een verdubbeling van het aantal doelkansen. Dat maakt het spel leuker voor het publiek’, aldus De Jong.
Daarnaast neemt de bond regelmatig interviews af met spelers, trainers en scheidsrechters om hun bevindingen te noteren. Na de 3-1-winst op Benfica wil PSV-aanvoerder Benjamin Khaderi zijn inzichten wel delen. Hij is, evenals Brands, vooral enthousiast over het indribbelen.
‘Het vraagt wat anders van je als speler. Normaal kun je bij een ingooi even je rust pakken. Maar nu gaat het spel meteen door. De speler die indribbelt, hoeft niet te wachten op afspeelmogelijkheden. Voor je het weet ben je je tegenstander kwijt. Het maakt het spel dynamischer.’
Maar hoe reëel is het dat de nieuwe spelregels daadwerkelijk ingevoerd worden in het betaald voetbal? Marco van Basten was bij de Fifa vanaf 2016 twee jaar verantwoordelijk voor de technische ontwikkeling van het voetbal. Daar bleek de wereldvoetballer van weleer de progressieveling in het zeer conservatief beschouwde gezelschap van de Ifab.
Van Basten vond te weinig medestanders om te veranderen. ‘Om dat te doen, had ik veel geduldiger moeten zijn. In plaats van twee jaar had ik er twintig jaar moeten zitten. Maar dan zou ik een volledig ongelukkig leven hebben gehad. Ik kreeg niet datgene voor elkaar wat ik eigenlijk wilde’, zei Van Basten twee jaar geleden tegen NRC.
De Jong erkent dat het een kwestie van de lange adem is. Maar zo werkt het volgens hem nu eenmaal op de burelen van het internationale voetbal. Er zijn 211 landen aangesloten bij de Fifa. ‘De regels moeten niet alleen voor ons, maar ook voor de rest van de wereld acceptabel zijn’, aldus De Jong. ‘In de Zuid-Amerikaanse voetbalcultuur is er veel meer begrip voor het vertragen van het spel, terwijl dat voor ons een doorn in het oog is.’
Ja, De Jong wordt door zijn collega’s van andere nationale voetbalbonden weleens gek aangekeken. Zo van: daar heb je die Nederlanders weer met hun nieuwe ideeën. Toch hebben meerdere nationale voetbalbonden en vertegenwoordigers van de Ifab zich aangemeld voor het webinar dat de KNVB over twee weken organiseert. Daar schotelt De Jong de aanwezigen de uitkomsten van de Otten Innovation Cup voor.
Hij ziet langzaam steeds meer ruimte op het internationale speelveld ontstaan. Naast de introductie van de VAR, die in 2016 voor het eerst werd getest bij de Otten Cup, zijn tegenwoordig vijf in plaats van drie wissels toegestaan. Sinds vorig jaar mogen alleen de aanvoerders nog tegen de scheidsrechters praten en vanaf dit seizoen volgt een hoekschop voor de tegenstander als de keeper de bal langer dan acht seconden in zijn handen houdt.
Het mooie is, zegt De Jong, dat de Ifab zelf op de proppen kwam met het idee dat alleen aanvoerders nog in conclaaf mogen met scheidsrechters. En ook het voorstel om een tijdslimiet aan de keepers op te leggen kwam uit de koker van de internationale spelregelcommissie. ‘Zo zie je maar: als je zelf met goed onderbouwde voorstellen komt en druk blijft uitoefenen, komen er vanuit de andere kant ook meer initiatieven los dan voorheen.’
Ook Brands ziet een positieve trend, al mag het van hem allemaal wel wat sneller. ‘Natuurlijk ben ik ook weleens ongeduldig’, zegt de PSV-baas. ‘Maar dan nog heb je twee opties: niets ondernemen, zodat je zeker weet dat er niets verandert. Of je doet dit en je geeft de KNVB munitie waarmee zij verder kunnen.’
Behalve de zes nieuwe regels werd er tijdens de Otten Innovation Cup ook geëxperimenteerd met een bodycam voor spelers en scheidsrechters. Het doel: meer begrip kweken voor de scheidsrechter en de aantrekkelijkheid van het voetbal voor de televisiekijkers verhogen. ‘Je moet met je tijd meegaan’, zegt Brands. ‘De maatschappij verandert, dus moet het voetbal ook veranderen.’
Daar sluit De Jong zich bij aan. Hij ziet verschuivingen in de behoeften van spelers en publiek. Als voorbeeld wijst hij naar de Olympische Spelen van Parijs. Wie had een paar jaar geleden gedacht dat sporten als skateboarden, breakdance en surfen een plek op het grootste internationale sportpodium zouden krijgen? ‘Het zijn snelle en spectaculaire sporten.’
De Jong ziet het als zijn taak om te bewerkstelligen dat ook het voetbal zich opnieuw blijft uitvinden. ‘Als bestuurders moeten wij nadenken hoe we het voetbal aantrekkelijk en toekomstbestendig houden. Dat kost tijd.’
De KNVB hoopt de zuivere speeltijd, het indribbelen en de tijdstraf binnen afzienbare tijd in het bekertoernooi te mogen testen. Daarvoor heeft zij wel eerst toestemming van de Ifab nodig. Zelf is De Jong een groot pleitbezorger van het indribbelen en de tijdstraf na een gele kaart. ‘Die regels hebben in het amateurvoetbal een positief effect, blijkt uit onderzoek. Ik denk dat het goed is om daar ook in het betaald voetbal over na te denken.’
Dat ziet PSV-aanvoerder Khaderi anders. De verdedigende middenvelder vindt het goed dat het voetbal innoveert en is enthousiast over een groot deel van de nieuwe spelregels, maar voelt het minst voor een tijdstraf na een gele kaart. ‘Als aanvoerder dien je soms met een overtreding een signaal aan je ploeg af te geven wanneer het even niet loopt. Om meteen vier minuten eruit te moeten als je daarvoor geel krijgt, vind ik te zwaar gestraft.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant