Oekraïne wil veiligheidgaranties van de VS en Europa, als het tot een vredesakkoord met Rusland komt. Welke garanties Kyiv kan krijgen om de Russen van nieuwe agressie af te houden, is nog onduidelijk. Welke opties liggen er op tafel?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
‘Veiligheidsgaranties’ is het nieuwe toverwoord in de zoektocht naar vrede in Oekraïne. Om te voorkomen dat Rusland na een vredesdeal opnieuw in de fout gaat en wederom een militaire campagne begint, wil de Oekraïense president Volodymyr Zelensky harde beloften en steun van het Westen om de veiligheid van zijn land veilig te stellen.
De garanties waaraan wordt gedacht, variëren van de stationering van een afschrikkingsmacht en de verzekering dat Europa en de VS Kyiv militair te hulp komen bij een nieuwe Russische aanval, tot voortdurende militaire steun. Maar de Amerikaanse president Donald Trump, die de VS niet wil betrekken bij opnieuw een kostbare oorlog, benadrukte maandag dat Europa de grootste rol moet spelen.
‘Ik verwacht dat de Europese landen een groot deel van de last op zich nemen’, aldus Trump bij de ontvangst van Europese leiders in het Witte Huis. Na afloop van het overleg herhaalde hij dat het grootste deel van de verantwoordelijkheid bij Europa moet komen te liggen. ‘De garanties zullen worden verstrekt door de verschillende Europese landen, in coördinatie met de VS’, verzekerde Trump op zijn Truth Social-platform.
Volgens Zelensky staat binnen een week tot tien dagen op papier welke garanties Oekraïne kan krijgen. Een van de gewichtigste opties is een harde verzekering dat Europa en de VS militair zullen helpen bij een Russische aanval. Als voorbeeld hiervoor dient artikel 5 van het Navo-verdrag. Dit artikel bepaalt dat een gewapende aanval op één lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten.
‘Elke lidstaat zal het land dat is aangevallen, bijstaan door onmiddellijk, individueel en in samenwerking met de andere lidstaten de maatregelen te nemen die zij nodig acht, met inbegrip van het gebruik van de gewapende macht’, luidt de tekst.
Trumps onderhandelaar Steve Witkoff claimde zondag dat de Russische president Vladimir Poetin een belangrijke concessie had gedaan door in Alaska in te stemmen met zo’n bescherming voor Oekraïne. ‘Het was de eerste keer dat de Russen hiermee akkoord gingen’, aldus Witkoff. In de komende weken moet blijken of Moskou niet alsnog moeilijk gaat doen over deze vergaande militaire bescherming van Oekraïne.
Een andere grote kwestie, maar dan voor Oekraïne, is de vraag of de garanties wel keihard zullen zijn. Artikel 5 vormt de hoeksteen van de Navo, een alliantie die al 76 jaar bestaat. De grote vraag is of Kyivs bondgenoten, ondanks hun handtekening onder een variant op artikel 5, zullen terugdeinzen als Oekraïne ooit hun hulp inroept. Vooral de wispelturige Trump kan dan een grote onzekere factor zijn. Krijgt Europa in dat geval ook last van knikkende knieën?
Een belangrijke veiligheidsgarantie waarover met name Europa zich heeft gebogen, is de stationering van een veiligheidsmacht in Oekraïne. Dat kan een vredesmacht zijn die als buffer moet functioneren langs de bestandslijn tussen het Oekraïense en het Russische leger. Een meer robuuste variant zou een afschrikkingsmacht zijn, een goed bewapende veiligheidsmacht die de Russen moet afhouden van een nieuwe oorlog. Europa en de VS hebben al uitgesloten dat een Navo-macht in Oekraïne wordt gestationeerd.
Probleem is echter dat Rusland faliekant tegen de inzet van militairen uit Navo-landen is, ook als ze niet deel uitmaken van een Navo-missie. ‘Rusland verwerpt categorisch elk scenario dat de verschijning in Oekraïne inhoudt van een militair contingent met deelname van Navo-landen’, aldus het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou maandag.
Andere veiligheidsgaranties die Oekraïne graag zou willen, behelzen hulp bij de wederopbouw en versterking van het Oekraïense leger en aanhoudende wapensteun van het Westen. Rusland zou, in het kader van een vredesakkoord, het liefst eisen willen stellen aan de toekomstige grootte van het Oekraïense leger.
Als het aan Kyiv ligt, wordt het leger juist versterkt en gemoderniseerd om voorbereid te zijn op nieuwe Russische agressie. Dat kan alleen met westerse steun. Zelensky hield Trump maandag al voor dat Kyiv voor circa 85 miljard euro aan wapens in de VS wil kopen, met financiële steun van Europa. De forse wapenaankoop moet Trump mede overhalen om in te stemmen met het geven van de veiligheidsgaranties waarop Kyiv aandringt.
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant