Het dieptepunt in de relatie tussen Donald Trump en Volodymyr Zelensky werd in februari 2025 bereikt in het Witte Huis.
28 juni 2024: Tijdens het enige tv-debat in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2024 zegt Donald Trump dat Rusland het niet zou hebben gewaagd om Oekraïne binnen te vallen indien hijzelf president was geweest. Terwijl president Joe Biden, zijn tegenstander, met openhangende mond voor zich uit staart, zegt Trump ook nog dat het binnenvallen van Oekraïne Poetins „droom” was. „Ik heb het er met hem over gehad.”
In de aanloop naar de verkiezingen verklaarde Trump herhaaldelijk dat hij niet meer dan één dag nodig zou hebben om de oorlog in Oekraïne te doen stoppen. „Ik weet precies wat ik tegen ze moet zeggen”, zei Trump over de strijdende presidenten Poetin en Zelensky. „Nog voordat ik daadwerkelijk in het Oval Office kom, zal ik de verschrikkelijke oorlog tussen Rusland en Oekraïne tot een einde brengen.”
20 januari 2025: Op zijn eerste dag in het Witte Huis komt Trump niet terug op zijn verkiezingsbelofte over de Russische oorlog in Oekraïne. Hij tekent die dag tal van presidentiële decreten, geen daarvan adresseert het conflict in Europa. Dat gebeurt pas, indirect, op 6 augustus als de Amerikaanse regering nieuwe invoerheffingen oplegt aan India omdat het land Russische olie importeert. Daarbij herhaalt Trump de woorden van zijn voorganger Biden, dat de handelwijze van Rusland in Oekraïne „een ongewoon en buitengewoon gevaar blijft voor de nationale veiligheid en buitenlandse politiek van de VS”.
28 februari 2025: Een ontmoeting tussen president Zelensky en president Trump in het Witte Huis loopt uit op een ongehoorde en live uitgezonden ruzie. De bedoeling was dat Zelensky een overeenkomst zou tekenen waarbij de Verenigde Staten de helft van de grondstoffen in Oekraïne zou krijgen in ruil voor verdere steun tegen de Russische agressie. De papieren liggen al in een andere kamer van het Witte Huis klaar ter bekrachtiging als een woordenwisseling tussen Zelensky, Trump en vicepresident JD Vance voor het oog van aanwezige adviseurs en verslaggevers uit de hand loopt. Zelensky en Vance beginnen te kijven en na een tijdje mengt Trump zich in het gesprek, zeggende dat Zelensky „de kaarten” niet heeft om eisen te stellen. Nog geen tweeënhalf uur nadat hij het Witte Huis was binnengegaan staan Zelensky en zijn staf weer op straat, zonder overeenkomst.
5 maart 2025: De VS stoppen met het delen van inlichtingen met Oekraïne. De Amerikaanse regering, zo zegt toenmalig veiligheidsadviseur Mike Waltz, wil „een stapje terug” doen en „alle aspecten” van de relatie met Oekraïne heroverwegen. Een kleine week later, na besprekingen in Jeddah, Saoedi-Arabië, zegt Zelensky dat zijn land de Amerikaanse voorwaarden voor een staakt-het-vuren zou accepteren. Daarbij hoort ook een afspraak over Oekraïense grondstoffen. Twee dagen daarna zegt Trump dat het „teleurstellend” zou zijn als Poetin geen staakt-het-vuren zou accepteren. Op 30 april komen de VS en Oekraïne daadwerkelijk overeen een ‘gezamenlijk’ fonds te beginnen voor de exploitatie van grondstoffen en mineralen.
24 april 2025: Daags na een zware bommenregen op Kyiv zegt Trump dat hij „niet blij” is met de Russische aanvallen op de Oekraïense hoofdstad. „Vladimir STOP”, schrijft Trump op Truth Social. „Laten we die vredesovereenkomst afronden.” Een paar dagen eerder had hij nogmaals gezegd dat Zelensky niet de juiste kaarten handen heeft en dat hij met zijn „opruiende taal” de oorlog verlengt.
25 april 2025: De Amerikaanse gezant Steve Witkoff ontmoet Poetin in het Kremlin. Volgens Trump is een overeenkomst nu „heel nabij”. Een dag later, bij de begrafenis van paus Franciscus, spreekt Trump vijftien minuten met Zelensky in de Sint Pieter. Na afloop spreekt Trump op Truth Social zijn twijfel uit of Poetin de oorlog wel wil beëindigen en dreigt hij met nieuwe sancties. Op 28 april stelt Poetin voor een driedaags staakt-het-vuren van 8 tot 11 mei. Trump is „in toenemende mate gefrustreerd” over beide leiders, zegt de woordvoerder van het Witte Huis. Hij wil een permanent staakt-het-vuren.
11 mei 2025: Zonder dat sprake is geweest van een staakt-het-vuren zegt Poetin nu dat hij een vredesovereenkomst prefereert boven een gevechtspauze. Hij roept op tot een vredesbespreking in Turkije – en Trump valt hem daarin bij. Zelensky laat weten dat hij „donderdag in Turkije op Poetin zal wachten”. Noch Trump, noch Poetin komen uiteindelijk naar Turkije, volgens de Amerikaanse president omdat Poetin wist dat Trump niet zou komen. Pas als Trump en Poetin elkaar ontmoeten, zegt de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, is er kans op een doorbraak.
19 mei 2025: Trump belt met Poetin, een gesprek waar Trump al langer op had gezinspeeld. Na afloop zegt hij dat „Oekraïne en Rusland meteen onderhandelingen over een staakt-het-vuren zullen beginnen, en belangrijker, een einde aan de oorlog”. Poetin zegt dat het alleen een kwestie is van het vinden van „de juiste weg naar vrede”. Vier dagen later vinden de zwaarste Russische luchtaanvallen op Oekraïne plaats. Trump reageert boos tijdens een persconferentie. „Wij zijn hier midden in besprekingen en hij gooit bommen op Kyiv en andere steden.”
28 mei 2025: Trump geeft Poetin „twee weken” om te bewijzen dat het hem ernst is met vredesbesprekingen. Als Poetin hem aan het lijntje houdt, zegt Trump, „dan zullen we een ander antwoord geven”. In die twee weken slaagt Oekraïne erin met een reeks gewaagde drone-aanvallen tientallen Russische gevechtsvliegtuigen te vernietigen. Rusland slaat daarop terug met vergeldingsbombardementen. Als de twee weken voorbij zijn, en Poetin geen beweging naar de onderhandelingstafel heeft gemaakt, zegt Trump over hem: „Misschien wil hij geen vrede.”
25 juni 2025: Op de NAVO-top in Den Haag spreken Trump en Zelensky elkaar „lang en serieus”, volgens de laatste. Volgens Trump heeft hij toegezegd te bekijken of de VS Oekraïne Patriot-raketsystemen kan bezorgen. Een paar dagen later leggen de VS enkele wapenzendingen stil. Al snel blijkt dit een eenmansactie van minister van Defensie Pete Hegseth te zijn, waarvan het Witte Huis niet op de hoogte was.
8 juli 2025: Trump heeft een bespreking met zijn kabinet, waar hij retorisch vraagt: „Wil je weten hoe het echt zit? Hij doet altijd heel vriendelijk tegen ons maar het is betekenisloos.” Poetin, zegt Trump, houdt de Amerikanen aan het lijntje met kletskoek. Zes dagen later, op 14 juli, geeft Trump Rusland een deadline van „50 dagen”. Anders zullen de VS Rusland importheffingen van „100 procent” opleggen. Met NAVO-secretaris-generaal Rutte aan zijn zijde zegt Trump dat de VS wapensystemen, inclusief Patriots zullen verkopen aan de NAVO, die het op haar beurt zal doorleveren aan Oekraïne. Twee weken later bekort Trump zijn deadline tot „tien of twaalf dagen”.
6 augustus 2025: Terwijl Trump een decreet ondertekent om India te straffen voor het kopen van Russische olie, ontmoet zijn gezant Steve Witkoff Poetin in Moskou. Na afloop meldt een woordvoerder van het Witte Huis dat er „geweldige vooruitgang” is gemaakt en dat de Russen hebben laten weten dat zij Trump hopen te ontmoeten. Trump staat op zijn beurt open voor een ontmoeting met zowel Zelensky als Poetin. Twee dagen later kondigt Trump zelf aan dat er een bespreking zal plaatsvinden in Alaska, waarbij hij in het midden laat of hij daar alleen Poetin of Poetin én Zelkensky zal ontmoeten. Ter tafel zal „enige vorm van gebiedsruil” komen „in het belang van beide partijen”.
15 augustus 2025: Onder applaus van Trump wandelt Poetin over een rode loper naar de Amerikaanse president. Een gesprek van tweeënhalf uur blijft zonder enig resultaat, toch geeft Trump het „een 10”. Na afloop zegt hij „ik denk dat ik je snel zal weerzien”. Waarop Poetin schalks zegt: „Volgende keer in Moskou.”
Source: NRC