De Oekraïense president Zelensky en Europese regeringsleiders zijn het niet eens geworden met de Amerikaanse president Trump over een plan om de Russische oorlog tegen Oekraïne te stoppen. Trump stuurt nu aan op een ontmoeting tussen Zelensky en Poetin, maar het is hoogst onzeker of die er komt.
is buitenlandredacteur en oud-correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne en reist regelmatig naar het front.
Een zeer zware Europese delegatie nam het afgelopen nacht op voor Oekraïne in de buitengewoon beladen top. De Europeanen verzetten zich in het Witte Huis tegen voorstellen van Trump en de Russische president Poetin. De voorstellen zouden Rusland belonen voor een bloedige agressieoorlog tegen een Europees land.
Trump presenteerde de top na afloop als ‘een heel goede stap’ richting vrede. Hij kondigde op zijn site Truth Social aan dat hij begonnen is met voorbereidingen voor een ontmoeting tussen Poetin en Zelensky. Maar daar zijn geen enkele concrete afspraken over gemaakt.
Het Kremlin zei afgelopen nacht enkel dat Trump en Poetin ‘het idee’ hebben besproken voor gesprekken ‘op hoger niveau’ tussen Oekraïne en Rusland. De Duitse bondskanselier Merz zei na de top te betwijfelen of Poetin de moed heeft voor een ontmoeting met Zelensky.
Zelensky is er wel klaar voor. Hij zei dat territoriale kwesties alleen besproken kunnen worden tussen de staatshoofden van Rusland en Oekraïne.
Er zijn ook geen afspraken gemaakt over een trilaterale bijeenkomst tussen Trump, Zelensky en Poetin. Trump ziet zo’n bijeenkomst als de enige manier om de oorlog te beëindigen. ‘Als alles goed gaat, krijgen we een trilaterale bijeenkomst’, zei Trump bij aanvang van de top. ‘Als we geen trilaterale bijeenkomst krijgen, gaan de gevechten door.’
Zelensky en zijn Europese bondgenoten voorkwamen een gevreesde herhaling van de rampzalige ontmoeting tussen Zelensky en Trump in februari. Ze bedolven de Amerikaanse president onder complimenten. Zelensky bedankte Trump meermaals voor diens pogingen om de oorlog te stoppen en omschreef een onderhoud met Trump tijdens de top als hun beste gesprek ooit.
Navo-chef Mark Rutte omschreef de top in een interview met de Trump-gezinde tv-zender Fox News als ‘heel succesvol’. Hij roemde Trump als ‘een pragmatische vredestichter’.
De onderhandelingen verliepen op hoogst ongebruikelijke wijze. Zelensky nam zeven bondgenoten mee naar het Witte Huis: vijf Europese regeringsleiders, Navo-chef Rutte en Europese Commissievoorzitter Von der Leyen. Trump onderbrak de onderhandelingen om telefonisch overleg te voeren met de Russische president Poetin.
Buiten het gevlei schaarden de Europeanen zich achter Zelensky’s eis om een wapenstilstand, in weerwil van Trump. ‘Eerlijk gezegd willen we allemaal een wapenstilstand zien’, zei de Duitse bondskanselier Merz tegen Trump in het bijzijn van de camera’s. Merz zei zich ‘niet te kunnen voorstellen’ dat Zelensky, Poetin en Trump bij elkaar komen om vrede te bespreken zonder dat er een staakt-het-vuren van kracht is.
De Franse president Macron sloot zich daarbij aan. Hij zei dat alle Europese leiders een wapenstilstand als ‘een noodzaak’ zien. Ook zei hij dat een sterk Oekraïens leger onderdeel moet uitmaken van een akkoord. Daarmee ging hij in tegen Poetins eis om het Oekraïense leger te ontwapenen.
De Europese regeringsleiders hadden hun optreden in het Witte Huis onderling gecoördineerd. Vlak voor de bijeenkomst voerden ze overleg met Zelensky op de Oekraïense ambassade in Washington. In een persconferentie na de top zei Zelensky de Europeanen ‘voorgoed dankbaar’ te zijn.
Trumps uitlatingen op de top bevestigden de Europese vermoedens dat hij sinds zijn ontmoeting met Poetin is opgeschoven richting de Russische president. Trump zei niet meer in een wapenstilstand te geloven, maar meteen een breder akkoord te willen.
Dat is precies wat Poetin nastreeft sinds zijn grootschalige invasie van 2022. Poetin houdt vast aan een breed eisenpakket dat neerkomt op Oekraïense capitulatie. Trump toonde zich ook voorstander van Poetins eis om Oekraïense grondgebieden in te lijven bij Rusland.
De Europese regeringsleiders spraken tevens met Trump over veiligheidsgaranties voor Oekraïne. De Finse president Stubb, die deelnam aan de top in verband met zijn goede band met Trump, zei na afloop dat er ‘niets concreets’ bekend is geworden over Amerikaanse deelname aan dergelijke garanties. Stubb noemde de top ‘deels succesvol’.
Rusland liet blijken zijn agressie tegen Oekraïne door te zetten. Tijdens de top stegen er twee Russische strategische bommenwerpers op voor mogelijke nieuwe luchtaanvallen op Oekraïne, meldde de Oekraïense luchtmacht. In meerdere delen van Oekraïne klonk het luchtalarm. Maandag kwamen er zeker tien burgers om bij Russische bombardementen op de Oekraïense steden Charkiv en Zaporizja.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant