Het lijkt alsof iedereen tegenwoordig overprikkeld is. Maar die geluidswerende koptelefoon helpt dus niet, schreef Nina Polak in haar essay. Volkskrant-lezers reageren.
In het essay ‘Het modieuze moe’ van Nina Polak wordt een overdosis aan soortgelijke prikkels geserveerd. Wel interessant hoor. Maar ja, wat is er allemaal niet interessant en hoe hanteer je dat? Alleen al van de vele keuzemogelijkheden kun je moe worden. Coaching, retraites, de bergen in, zweethutten, pillen, zelfhulp modules, wandelen (al of niet in stilzwijgen), mindfulness, hardlopen, enzovoorts.
En we moeten zo veel en willen het eigenlijk niet en doen het toch. In mijn werk gaf ik ook timemanagementtrainingen. Een simpele daarin: moet ik, dit, nu doen? Te simpel want velen zijn ziek en lijden aan ‘moetanie’. Ik moet dit en ik moet nog dat en ik heb geen tijd. In het Engels noemen ‘ze dat ‘musturbation’ – althans in die trainingen. Ja, we doen het zelf!
Dus? Ontprikkelen dus. Tijdelijk en regelmatig afschermen dus. Rusten dus. Gewoon zitten en niets doen dus. Moet dat? Ja, dat moet! Tenminste als je minder moe wilt worden. Maar ja, de geest is gewillig en het vlees is zwak. En dan nog even die tijd. Ik heb te weinig tijd, hoor je vaak. Nou, tijd heb je volgens mij niet. De tijd heeft jou. Komt tijd, komt rust?
Jillis Douwes, Hasselt
‘Overprikkeling, triggering en gaslighting gaan niet over wat er binnen in je leeft, maar over het effect dat de buitenwereld, met zijn penetrante prikkels, op je heeft.’ Aldus Nina Polak in ’Het modieuze moe’. Helaas is deze uitspraak, in een verder zeer interessant en treffend artikel, een misvatting.
Overprikkeling is een proces dat niet alleen met externe prikkels maar ook met interne prikkels te maken heeft. Interne prikkels zijn bijvoorbeeld spierspanning, misselijkheid maar ook gedachten en emoties. Iemand kan volledig overprikkeld zijn terwijl diegene in een blokhut in Noord-Lapland vertoeft, gevrijwaard van externe prikkels, puur door interne prikkels die overvoering veroorzaken. Hetzelfde geldt voor triggers, ook deze kunnen zowel extern als intern zijn.
Bovenstaande sluit overigens aan bij Polaks conclusie, namelijk dat we geen slachtoffer hoeven te zijn van de boze buitenwereld. Een minstens even groot deel van onze overprikkeling komt van binnenuit.
Jelle de Jong, psycholoog, Utrecht
De titel ‘Het modieuze moe’ verklaart al de inhoud; overprikkeling als een nieuwerwets en modieus fenomeen. Ik ben een man van 72 jaar oud, behept met mild cognitive impairment (MCI) en in 2018 slachtoffer van een herseninfarct. Overprikkelingen als gevolg van MCI en ook nog eens na een herseninfarct zijn veelvoorkomend, heb ik me door een neuroloog en psychiater laten vertellen.
Ik weet door schade en schande en met de dag meer dat ik overprikkelingen moet vermijden. Voor mij geen herrie, mensenmassa’s, verkeersdrukte. Zalvend voor mijn brein en innerlijke rust zijn stilte, in mijn eentje hardlopen, lezen, schrijven, luisteren naar Bach, wandelen met de hond. Het zou me niet verbazen als mijn remedie ook helpt tegen het modieuze moe.
Hans Cuppen, Haarlem
Naar aanleiding van het stuk van Nina Polak over de term ‘overprikkeld’ voel ik mij genoodzaakt te reageren. Het is een heel lang artikel waar van alles wordt bijgehaald waardoor ik denk: wat wil je nou precies zeggen? Mijn punt is vooral dat het een medische term is, maar (zoals ook in het stuk genoemd wordt) door ‘normale’ mensen wordt afgepakt en te pas en te onpas gebruikt wordt.
Nu denkt iedereen het maar te kunnen gebruiken, terwijl het bij autisme hoort. Alsof iemand die iets heftigs heeft meegemaakt kan zeggen dat hij een trauma heeft, of iemand die te hard gewerkt heeft kan zeggen dat hij een burn-out heeft. Echt: zo werkt het niet.
Het belangrijkste verschil is dat mensen met autisme geen filter hebben. Een ‘normaal’ mens kan geluiden negeren, maar bij autisme komt alles honderd keer harder binnen en daar kunnen we niets aan doen. Dus autisme is echt en onze gevoelens zijn echt. Maar dat gevoel krijg ik niet uit het artikel. Natuurlijk kenden we dit vroeger niet. Vroeger had je hysterische vrouwen en waren mensen met adhd gewoon druk. Maar overprikkeld zijn is echt niet ‘een beetje moe zijn’.
Als men autisme echt wil begrijpen, moet je het niet ingewikkeld maken. ‘Overprikkeld’ is een medische term en moet dat blijven. Mensen moeten daar niet mee aan de haal gaan.
Merijn Heuvelmans, Utrecht
Nina Polak opent haar essay over overprikkeling met de vraag: ‘Wat helpt wel?’ Tegelijk stelt ze stellig dat luisteren naar je lichaam en je afkeren van de kakofonie géén oplossing is. Ik ben benieuwd waar die zekerheid vandaan komt. Helder kunnen denken en informatie filteren ervaar ik als een groot goed, juist na een periode van ziekte waarin ik gedwongen was naar mijn lichaam te luisteren.
Daarom schuurt haar stuk. Polak schrijft vanuit helicopterview, fragmentarisch en clichématig, steunend op anderen. Maar ze landt niet. Voor wie zich in het labyrint van hoofdpijn en hersenmist bevindt, is overprikkeling geen cultuurdiagnose maar dagelijkse realiteit: de supermarkt vermijden, een kantoortuin doorstaan met een koptelefoon als reddingsboei.
Wie vraagt wat wel helpt, maar geen antwoord geeft, vliegt hooguit rond in theorie, maar landt nooit in de werkelijkheid.
Sia Windig, Gouda
We zouden weerstand moeten bieden aan de overvloed aan prikkels. Zo besluit Nina Polak haar stuk over overprikkeling. Niet als een conclusie, het besluit komt ineens uit de lucht vallen. Heel stoer, zulk wensdenken, maar het probleem is juist dat weerstand bieden aan prikkels ons kennelijk niet meer lukt.
De economie maakt niet alleen de natuur maar ook de mens kapot. Dit wordt nog weinig gezien. Het is de economie die ons inderdaad elke minuut onder spervuur houdt van oproepen tot kopen, volgen en liken. Zo extreem dat we er als mens niet meer aan te pas komen. We krijgen niet de gelegenheid om in onszelf die kracht te vinden om die weerstand te bieden.
We zijn niet zogenaamd willoos, we worden willoos gemaakt. Dat is het drama van deze tijd.
Helen Gerretsen, Amsterdam
Het artikel over overprikkeldheid door Nina Polak werd tijdens het lezen steeds completer, uitgebreider en specifieker. In bijna 3.000 woorden werd ik als lezer steeds dieper in de gemakkelijk te prikkelen aard van de mensheid getrokken. Een niet aflatende reeks invalshoeken met verwijzingen naar literatuur, wetenschappers en influencers, plus persoonlijke observaties van de schrijver zelf, zorgden voor een onstilbare stroom aan degelijke essayistische informatie.
Ik merkte dat ik hierdoor steeds diagonaler begon te lezen en uiteindelijk van alinea naar alinea sprong om een rustpunt te vinden, een conclusie, een weg naar buiten. Toen ik uiteindelijk buiten adem en willoos bij de slotzin kwam, was de conclusie van de schrijver ook nog dat ik daar weerstand aan had moeten bieden.
De rest van de dag heb ik met kamillethee en de kat op schoot uit het raam naar de wolken gekeken.
Marc Lezwijn, Zoetermeer
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant