Een zware delegatie van Europese regeringsleiders vergezelt vandaag president Zelensky bij zijn bezoek aan Trump, nu die in Alaska door Poetin overtuigd lijkt van de Russische eisen om de oorlog te beëindigen.
is buitenlandredacteur en oud-correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne en reist geregeld naar het front.
De handen voor de noodmissie naar Washington gingen zondag massaal omhoog. Navo-chef Rutte stak zijn hand op. De Franse president Macron veegde zijn agenda leeg. De Britse premier Starmer, de Duitse bondskanselier Merz, de Italiaanse premier Meloni, Europese Commissie-voorzitter Von der Leyen: de machtigste Europeanen zijn aan boord.
Europa rukt maandag uit in een poging om de toekomst van het continent veilig te stellen. De vrees is dat de Amerikaanse president Donald Trump op het punt staat om aan de grenzen in Europa te tornen. In het voordeel van een land dat met een agressieoorlog gebied heeft bezet.
De Europese regeringsleiders sluiten zich aan bij een bezoek van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky aan Trump. Diens vorige bezoek verliep desastreus voor Oekraïne en Europa: Trump schoffeerde Zelensky voor de camera’s toen die weigerde in te stemmen met een snel herschreven versie van een grondstoffendeal, stuurde hem het Witte Huis uit en staakte enkele dagen later alle Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne.
Met de zwaarst denkbare delegatie wil Europa een mogelijk nog rampzaligere bijeenkomst voorkomen. Ook de Finse president Alexander Stubb, die bekendstaat als een van Trumps favoriete gespreks- en golfpartners, gaat mee. Maar het is de vraag of ze Trump nog op andere gedachten kunnen brengen na diens innige ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin in Alaska.
Zelensky en de andere Europese regeringsleiders stelden in de nasleep van de top vast dat Trump zich door Poetin heeft laten overtuigen van Russische eisen om de oorlog te beëindigen. Trump ging naar Alaska met het dreigement van ‘ernstige gevolgen’ voor Poetin als die niet zou instemmen met een wapenstilstand. Trump kwam terug zonder wapenstilstand. In plaats daarvan wappert hij nu met Poetins verlanglijst, inclusief territoriale concessies voor Kyiv.
De beelden uit Alaska waren al reden voor alarm voor Europeanen. Hun belangrijkste strategische bondgenoot voor de veiligheid op het continent stond op een rode loper te applaudisseren voor de opdrachtgever van de grootste agressieoorlog in Europa sinds Adolf Hitler, voor de man die wegens oorlogsmisdaden gezocht wordt door het Internationaal Strafhof. Poetin mocht mee in Trumps limousine, kreeg schouderklopjes en complimenten. ‘Wij zijn nummer 1 en zij zijn nummer 2 in de wereld’, zei Trump over zijn Russische gasten.
Maandag gaat Trump Zelensky aansporen om concessies te doen, zo maakte Trump duidelijk in een interview met tv-zender Fox News. ‘Je moet een deal sluiten’, was Trumps advies aan Zelensky. ‘Rusland is een heel grote macht.’
Hoe die deal er volgens Trump uitziet, is niet geheel duidelijk. Hij zei na afloop van zijn gesprek met Poetin dat ze overeenstemming hebben bereikt ‘op heel veel punten’, maar dat ze ‘er niet zijn uitgekomen’. Er zijn nog ‘een paar belangrijke’ meningsverschillen, aldus Trump.
Maar de grote lijnen werden dit weekend duidelijk. En die zijn schrikbarend voor Europa.
In plaats van een onmiddellijke wapenstilstand heeft Trump zich aangesloten bij Poetins eis van een verstrekkender akkoord. Poetin aast de hele oorlog al op een breed akkoord dat Oekraïne in de Russische invloedssfeer sleept: het Oekraïense leger moet worden ontwapend, de westerse steun moet stoppen, de Russische taal moet worden ingevoerd.
En de grenzen moeten worden hertekend. Zelensky en Europese regeringsleiders zijn in een telefoongesprek door Trump geïnformeerd over Poetins claims op Oekraïense grondgebieden, meldde de Britse krant Financial Times zondag op basis van betrokkenen. Poetin eist dat Oekraïne de oostelijke Donbas-regio overdraagt aan Rusland in ruil voor een bevriezing van de frontlinies in het zuiden en een schriftelijke belofte om Oekraïne en andere Europese landen niet aan te vallen.
Een dergelijke gebiedsafdracht in ruil voor de zoveelste belofte uit Moskou is onaanvaardbaar voor Oekraïners. De Donbas – bestaande uit de provincies Loehansk en Donetsk – is het sterkste militaire bolwerk van Oekraïne: het Russische leger is er in elf jaar oorlog niet in geslaagd om de regio te bezetten.
30 procent van de Donbas, waaronder grote steden, is in Oekraïense handen. Een recente Russische bres is volgens Oekraïne hersteld. ‘Wij verlaten de Donbas niet’, zei Zelensky vorige week tegen lokale media.
Bovendien maakt de Russische tegenprestatie – een schriftelijke belofte om niet meer aan te vallen – geen indruk in Oekraïne. Rusland legde meermaals schriftelijk vast dat het Oekraïne nooit zou aanvallen, onder meer in het Boedapest Memorandum (1994), het Russisch-Oekraïense vriendschapsverdrag (1997) en in tal van presidentiële verklaringen.
Zelensky wil daarom in Washington duidelijkheid krijgen over veiligheidsgaranties. Trump is tegenstander van het Navo-lidmaatschap dat Oekraïne is beloofd, maar ziet een alternatief in een toezegging die zou lijken op artikel 5 van het Navo-verdrag. Dat artikel omschrijft een aanval op een van de lidstaten als een aanval op alle lidstaten.
Trumps gezant Steve Witkoff zei zondag tegen CNN dat Poetin kan leven met een veiligheidsgarantie van de VS en Europese landen voor Oekraïne. Het Kremlin heeft er nog niets over gezegd.
Veel is vaag over de constructie. Zelensky spreekt van ‘positieve signalen’ uit de VS over een veiligheidsgarantie, maar wil in Washington ‘alle details’ bespreken over een mogelijk einde van de oorlog. Hij drukte zich dit weekend, net als Europese regeringsleiders, voorzichtig uit over Trumps besprekingen met Poetin. Regel één in de Europese noodmissie naar Washington lijkt: niet de toorn wekken van de Amerikaanse president.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant